The Project Gutenberg eBook of Panayam ng Tatlong Binata — Ikalawang Hati

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Panayam ng Tatlong Binata — Ikalawang Hati

Author: Cleto R. Ignacio

Release date: December 6, 2004 [eBook #14271]

Most recently updated: October 28, 2024

Language: Tagalog

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/14271

Credits: Produced by Tamiko I. Camacho and Jerome Espinosa Baladad. Para sa

pagpapahalaga ng panitikang Pilipino.

*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA — IKALAWANG HATI ***

[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is

marked as ~g.]

[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa

upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon

ay hindi na ginagamit.]

PANAYAM NG

TATLONG BINATA

TINULA NI

Cleto R. Ignacio

CONCEPCION, MALABON, RIZAL

BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO

MAYNILA

TEL. 3099.

UNANG PAGKAPALIMBAG 1921

Rosario 225 Binundok

TINIG KASALUKUYAN

O

KUWENTO

NG

Tatlong Binatang

SI

Brillo, Electo at ni Brindo

IKALAWANG HATI

Talaan ng Nilalaman

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

BRILLO

May isa n~gang Haring balita sa yaman

na nakahahan~ga ang kaugalian

sa sakop nang Korte niya'y ibinawal

ang gawang magsunong ó magpasánpasán.

Kaya n~ga't kaniya na ipinatawag

ang tao sa Korteng man~ga mahihirap

at ang bawa't isa'y binigyan nang pilak

na sa hanap-buhay ay puhunang dapat.

At itinadhana sa nasasakupan

na ang lahing hudio ang utusan lamang

yaon ang mahigpit niyang kautusan

naglagay nang taning sa simulang araw.

Sinomang sumuway doon sa tadhana

may kakamtang dusa siyang ilinagda

at siya ang lubos na nan~gan~gasiwa

sa kanyang sakop na kinakalin~ga.

Tunay na kanyang ikinagagalak

na ang sakop niya ay mayamang lahat

at sa lahing iba'y tan~ging matatanyag

ang ugali niya na pinalalakad.

Ang tanang kampon niya ay nan~gatutuwa

sa dahilang sila'y mayayamang pawa

ang salat na dati ay naging sagana

at ang dating hamak ay naging dakila.

Laging gawa niya'y kapagka umaga

ay hawak sa kamay yaong largavista

at linilibot na ianatanaw niya

ang loob nang Korte't magpahanggang villa.

Nang isang umaga'y nagkataon naman

na nasa bintana siya't nanunun~gaw

ay may isang taong hubad at may pasang

bigkis, niyong kahoy na bilang kalakal.

Ang nasabing tao,y tinawag pagdaka

at itinanong kung taga saan siya

ang tugon ay taga labas niyong villa

na tan~ging mahirap siya kay sa iba.

¿Ikaw baga'y hindi nakatatalastas

anang Hari nitong lahat kong palakad

na tungkol ang ayos alila'y di dapat

asalin nang tanang taga ritong lahat?

Sa balang sumuway na kahima't sino

pilit tatanggapin parusang lagda ko

sagot nang tinanong ay yaong utos mo

ay hindi ko talos ang pagkatutoo.

Paano po ako'y may asawa't anak

na hindi kakai't kami ay mahirap

ay saang kukuha kung hindi maghanap

nang ikabubuhay naming nararapat.

Matanto ang Hari ang ganoong sulit

wika'y magtuloy kang dito ay pumanhik

kahoy ay iwan mo't huwag nang umulit

na gumawa nitong sa atas ko'y lihis.

Niyong mapanhik na'y pinaupo naman

at ang mayordomo niya'y inutusan

na magbalot siya nang isang balutan

nang onzang ang haba'y higit isang dangkal.

At magbalot naman nang keso de plandes

na sa ayos niyong onza ay iparis

lihim na gawin mong huwag ipalirip

at in~gatang huwag na may makamasid.

Kapag nayari na ay dalhan mo dito't

huwag kang mabalam at hinihintay ko

niyong mabalot na niyong mayordomo

dinala sa Hari ang dalawang ito.

Sa Haring tanggapin ang tao'y tinawag

dalawang balutang yao'y iginawad

ito'y labis mo nang puhunaning dapat

sa hanapbuhay mo't nang di naghihirap.

Ang kasipagan mo lamang ay dagdagan

at ang iyong isip ay pakatalasan

at magmula n~gayo'y huwag nang magpasan

at tupdin ang aking mahigpit na bawal.

Matapos ang bilin ay napaalam na

ang binigyan yamang taong taga villa

sa kamay ay hawak balutang dalawa

at doon sa hagda'y nanaog pagdaka.

Pagdating sa lupa'y kaniyang binuksan

ang natuklas niya'y ang keso ang laman

agad nang kinagat niya at tinikman

ang lasa ay tunay na di maibigan.

Ang bigay na ito aniya ay aanhin

asawa ko't anak ay dirin kakain

anang Hari labis ko nang puhunani't

kabuhayan namin ay dito kukunin.

Mahan~ga'y itapo't sagabal pa

sa aking paguwi sa tahanang villa

iniakmá nan~gang itatapon niya

sa sundalong bantay na siya'y nakita.

Wika nang sundalo ang keso ay sayang

ibigay sa akin kung ikaw ay ayaw

taong taga villa'y ibinigay naman

sampung niyong isang hindi binubuksan.

Nang maibigay na'y lumakad nagtuloy

ang nasabing tao na bubulongbulong

wika'y muli akong puputol nang kahoy

na maipagbiling ipagpawing gutom.

At kahima't ako'y kaniyang hatulan

nang dahil sa utos niya'y sumalangsang

ay tututol ako't yaong ibinigay

niya, ay pagkaing di ko maibigan.

Pagdating sa bahay ay itinanong na

yaong pinagbilhan nang sintang asawa

¿anong pagbibilhang itinugon niya

kinuha nang Hari kahoy kong dinala?

Wika ay mahigpit na kaniyang bawal

na huwag magayos alila sinoman

na sa Korte niya ay nasasakupan

at balang sumuway ay parurusahan.

Dalawang balutan ang bigay sa akin

at wika'y labis nang doon ay magaling

tanang sarisaring kabuhayan natin

kaya't binalot pa na pinakagaling.

Niyong manaog na ako sa hagdanan

nang nasa sa lupa na ay aking tinikman

ang lasa'y maanta na nakasusuklam

ikaw ma'y tunay mong di maiibigan.

Gayon man ay pilit akong maggagayak

nang kahoy, at aking ititinda bukas

kung tanun~gin ako'y ipatatalastas

ang nasapit nang balutan niyang gawad.

Salita'y napatid at ipinatuloy

yaong paghahanda nang dadalhing kahoy

at nang maumaga'y tinupad ang layon

na ang pagbibilha'y maipawing gutom.

Sa loob ng Korte nang dumating siya

ay sa Hari namang agad na nakita

kaya n~ga at siya'y tinawag pagdaka

nang Hari't tinanong na gaya nang una.

Anang nasa villa'y ang nasa balutan

na pagkaing iyong sa akin ay bigay

pagdating sa lupa'y akin pong tinikman

ang lasa'y tunay na di ko maibigan.

Kaya n~ga at niyong itatapong ko na'y

hinin~gi nang bantay namang kapagdaka

ibinigay ko nang lahat ang dalawa't

di rin makakain naming magasawa.

Diyata't kapuwa ipinamigay mo

anang Hari, yaong balutang bigay ko

isa niyo'y onza't ang isa ay keso

ay ibinigay mong lahat sa sundalo.

Ang kahalan~galan mo'y saan ihahangga

at di pa binuksan sampu niyong isa

di sana ang laman ay iyong nakita't

di ipinamigay na karakaraka.

N~gayon ang sa iyo'y aking ibibigay

biling kong mahigpit na iyong in~gatan

at huwag na kitang makitang magpasan

na pumasok dito magpakailan man.

Yaong mayordomo'y sa Haring tinawag

at ipinakuha'y isang paang medias

na yaong mahabang sa tuhod ay lampas

punin nang salaping hanggang sa mabanat.

At sa pagkuha mo ang tao'y isama

at ang ilalagay nang upang makita

mayordomo nama'y sumunod pagdaka

medias ay agad pinuno nang onza.

Sa Haring nagutos ay dinala naman

anang Hari diyan sa tao ibigay

niyong matanggap na ay pinagbilinang

in~gatang mabuti't huwag pabayaan.

Matapos tanggapin ay napaalam na't

nanaog sa hagdang tuwa'y sabihin pa

lakad na matuling tumatakbo tila

at nasang dumating sa sintang asawa.

N~guni't sa paglakad ay may sumusunod

na may sawing isip sa kanyang likod

at minamataan ang kanyang kilos

upang ang adhikang lihis ay masunod.

Yaong sinusunda'y di namamalayang

may tao doon sa kanyang likuran

walang lin~gon likod sa dinadaanan

at anaki walang bahala sa lagay.

Nang sa kabukiran siya ay malabas

ay sinumpong niyong gawang pagbabawas

sa bahay ay di na nakuhang umakyat

at sa punong hagdan dala'y ilinapag.

Doon naisipang siya ay kumanlong

sa isang malaking puno niyong kahoy

at hindi akalang may nakanunuynoy

nang salapi niyang daladalang yaon.

Kaya't niyong siya ay nakakanlong na

taong sumusunod tumakbo pagdaka

supot nang salaping iniwa'y kinuha

n~guni't may-aring hindi nakikita.

Ang may-ari nama'y matapos magbawas

ay tila anyo pang nagpapawing hirap

dahil sa salaping pinasang mabigat

bakit malayo rin naman ang linakad.

Saka niyong siya'y malipasang pagod

ay binalikan na ang iniwang supot

n~guni at wala at hindi natalos

na kinuha niyong may masamang loob.

Nang makita niyang supot ay wala na

ay agad tinawag ang sintang asawa

at tinanong niya kundi kinukuha

supot nang salapi na iniwan niya.

Doon sa hagdanan, pagka't hindi talos

nang asawa, kaya ang mabiglang sagot

di ko nakikita ang uwi mong supot

sa pinagiwanan sampung nagkaayos.

Baka nahahaling lamang naman ikaw

sa salaping iyong sinasabing taglay

sagot nang maydala yao'y ibinigay

sa akin, nang Haring makapanyarihan.

Sa asawang sagot ay bakit aniya

sa puno nang hagdan ilinagay mo pa

at hindi sa akin ibinigay mo na

nang sa magnanakaw na hindi nakuha.

N~gayon ay ano pang iyong magagawa

hirap nang makuha nang gayong nawala

kung may mabalik ma'y bihirangbihira

ang isa sa sampu'y turing lang dakila.

Ano'y nang madin~gig ang ganitong sagot

nang asawa'y biglang hinin~ga'y nan~gapos

dahil sa malabis na sukal nang loob

kaya't sa batalan na lamang nasubsob.

Hinin~ga'y pumanaw na di na nagbalik

sa di magkasiyang pighati sa dibdib

dahil sa salaping iba ang nagkamit

siyang naging daang hinin~ga'y napatid.

Ang isang tutoong dapat na pagtakhan

ay nang nabuburol yaong abang bangkay

ay may isang sulat na hawak sa kamay

na hindi makuha nang asawang hirang.

Ipinamalita ang bagay na ito

kaya't ang naglakbay ay maraming tao

pawang nagsikuha ang bawa't dumalo

ay walang binigyan na kahima't sino.

Sabihin pa bagang man~ga kaguluhan

tanang tagaroong lahat ay dumalaw

sampung Arzobispo doon ay naglakbay

sulat ay kinuha'y di rin ibinigay.

Ang Hari na lamang ang tan~gi sa lahat

na di kumukuha sa nasabing sulat

ayon sa malaking adhika nang lahat

na ang naalama'y pawang matalastas.

Yaong Arzobispo'y ang nasok sa budhi

ipagsama naman ang mahal na Hari

na siyang kukuha nang sulat na tan~gi

na hawak nang bangkay na di mapagwari.

Kaya n~ga't ang Hari't sampung Arzobispo

lumakad na abay ang man~ga konseho

gayon din ang lahat nang man~ga soldado

sa nasabing bangkay sila napatun~go.

Sa bahay nang sila ay mapaitaas

kinuha nang Hari ang nasabing sulat

na siyang sa kamay nang bangkay ay hawak

binitiwang tambing namang agadagad.

Niyong makuha na ang nasabing liham

binuksa't binasa nang Haring maran~gal

nang matanto niya ang nan~galalaman

nabuwal sa likmo siya't hinimatay.

Sumaklolong lahat ang man~ga konseho

at gayon din naman yaong Arzobispo

malaon din bago nakamalay-tao

n~guni't di mapawi yaong panglulumo.

Binasa rin naman ang nasabing sulat

niyong Arzobispo sa harap nang lahat

kaya n~ga't natanto nang tanang kaharap

ang man~ga salitang doo'y nasasaad.

Gayari ang man~ga wikang sinasaysay

ikaw n~ga ay Haring makapangyarihan

na dito sa lupa ay bantog sa yaman

at pinipuntuho nang lahat mong kawal.

Tanang man~ga taong pinaghihirap ko'y

pinipilit namang pinayayaman mo

n~gayo'y kinuha kong buhay nitong tao

ay muli mo naman na buhayin ito.

Kaya ang ginawa nang mahal na Hari

ay sa Arzobispo ay isinangguni

anang Arzobispo ikaw ay magwari

pagka't sa matuwid ang gawa mo'y sawi.

Magmula na noo'y natanim sa loob

nang mahal na Hari ang malaking takot

yayamang kaniyang tunay na natalos

na ang gawa niya ay laban sa Dios.

ELECTO

Ito'y siyang saksing dapat na ilimbag

sa ubod nang pusong di dapat maghan~gad

niyong kayamanang di sariling hanap

lalo na't sa gawang di mabuti buhat.

Ang man~ga may pilak na pinayayaman

ang dukha at nagmamapuri sa lagay

pinayamang yaon ay kung maging daang

magpalalo'y siya ang may kasalanan.

Sapagka't mayroong mabuti kung dukha

n~guni't kung yumama'y biglang nawawala

ang di magkagayo'y bihirang bihira't

kung minsa'y sanhi nang isinasama.

May taong mababang loob kung mahirap

n~guni't kung yumaman ay nagmamataas

walang lin~gong likod kung magsipan~gusap

at napatatan~gay sa dahas nang pilak.

Nan~gararapat n~gang ating saklolohan

ang nan~gasasalat na walang pagkunan

n~guni't kung lalagay sa kapalaluan

ay isang dakila namang kasalanan.

Anopa't marami ang dahil sa pilak

sa Santong matuwid ay nan~galilinsad

sa nasang yumaman nang ibang mahirap

kaluluwa'y di na pansing mapahamak.

Kahi't kilala nang gawang nalilihis

at nasasalansang sa utos nang lan~git

ay ikinakanlong sa sariling isip

ang kakamtang dusang walang kasingpait.

Huwag mong nasaing matamo ang pilak

na mula sa ganang di karapatdapat

at baka doong ka matulad kay Judas

na nasa Infierno't walang hanggang hirap.

BRINDO

At may isa namang dukhang magasawa

na palaging salat yaong buhay nila

at ang hanapbuhay ay di makasiya

nang abang lalaki sa tuwituwi na.

Bakit ang tutoong nakapaghihirap

lalaki'y natutong uminom nang alak

kaya't palagi nang lasing na madalas

na di magkawastong kumita nang pilak.

Kaya n~ga at yaong kapatid na lamang

ang umaalalay sa ikabubuhay

saka nan~ganak pa ang asawang hirang

na nagpalugami sa karalitaan.

Nang may tatlong araw na nan~gan~ganak na

ay dinalaw niyong kapatid na isa

noo'y tunay siyang walang magagasta

kaya't linimusan nang isang peseta.

Ang isang peseta ay nang maibigay

ang abang lalaki pinakiusapan

na siyang bumili nang ikabubuhay

at lumakad na n~gang ang peseta'y taglay.

Nagkataon namang doon sa paglakad

natapat sa isang tindahan nang alak

may nagsisiinom kaya n~ga't tinawag

pagka't dati niyang kainumang lahat.

Paglapit ay agad namang tinagayan

nang makainom na'y nagusapusapan

nang lumaonlao'y uminom na naman

hanggang makaitlo bago tinigilan.

Nang di makalaban sa tapang nang alak

sumuraysuray na't ulol ang katulad

ang isang pesetang sa kamay ay hawak

doon sa tindaha'y siyang ibinayad.

Lumakad na siya na hahapayhapay

masulong maurong doon sa lansan~gan

nang di makakaya ang lunong katawan

nalugmok sa lupang tulad sa may damdam.

May dalawang oras ang bilang humigid

yaong panglalata ay bago naalis

nang humusayhusay yaong pagiisip

saka nagunita yaong napagsapit.

Na walang kakanin ang asawa't anak

pagka't ang pesetang dala'y ibinayad

doon sa kanilang iniinom na alak

kaya't naghinagpis na di hamakhamak.

Yaong asawa ko ay gutom nang gutom

aniya, at ako'y hinihintay n~gayon

n~guni't ang peseta'y ¿saan pa naroon

nabayad sa alak na aming ininom?

Ang aking asawa'y ¿anong aasalin?

bakit nan~ganak pa ay di kumakain

kundan~gan ang aking gawang paglalasing

sa nangyaring ito'y siyang naging dahil.

Wala naman akong sukat mautan~gan

na maibibili nang ikabubuhay

kung ako'y magbigti ay masama naman

¿ay paanong aking gagawing paraan?

Habang lumalakad ay nagsasalita

at mistulang ulol ang kahalimbawa

napahihimutok tuwing magunita

yaong napagsapit na kahiyahiya.

Sa di nagtitigil na linakadlakad

ay dinating yaong baybayin nang dagat

at doo'y kaniyang inabot nang malas

yaong sarisaring bangkang nasasadsad.

Walang anoano'y ang nasok sa isip

umupa nang isang bangka at sumilid

at doon magaliw nang sukal nang dibdib

na sa puso niya ay lumiligalig.

Ipinatuloy na ang sa lan~gong han~gad

na siya'y nagbangka-bangkaan sa dagat

na sa kalasin~ga'y ang naipan~gusap

ay ang man~ga wikang di karapatdapat.

Kung sino aniyang makapagbibigay

sa akin, nang yamang aking maibigan

at kahi't n~gayon ma'y aming pagsulatan

ang usap na aming pagkakasunduan.

Gayon ang laging isinisigaw niya

habang namamangka't nagtutumayo pa

walang anoano'y lumitaw pagdaka

isang taong pan~git na walang kapara.

Naupo sa daong nang kaniyang bangka

at ang sinabi niya'y inusisa

tunay bang ibig mo na yumamang bigla

na gaya nang iyong man~ga salita.

Oo anang lan~go't nasa ko'y n~gayon din

kung iniibig mong ako'y payamanin

anitong tumanong kung iyong susundin

ang kahilin~gan ko yama'y tatamuhin.

Hustong isang taóng ay kung dumating na

ikaw ay sa akin pilit na sasama

n~guni't yayaman ka na walang pagsala

at sa iyoy madla ang man~gagtataka.

At kung papayag ka'y iyong pifirmahan

itong gagawin kong isang kasulatan

tandang pagayon mo sa ating usapan

na ikaw ay akin magpakailan man.

Inaayunan ko ang sagot nang lan~go

gawin mo ang sulat at pifirma ako

agad na ginawa naman nang Demonio

na ang katuwaan ay di mamagkano.

Sulat nang mayari ay pinirmahan na

saka iniabot ang isang pitaka

isang pako't isang martilyo't ang wika'y

ang sasabihin ko'y tandaan mong pawa.

Ang pitakang ito'y ang iyong gagawin

ilapat sa isang haligi ó dingding

saka mo pakuan at iyong dukutin

at madudukot mo ang yamang ibigin.

Sa dingding nang bangka'y ikinabit agad

dinukot at wika'y onzang aking han~gad

habang dumudukot ang ilinalabas

ay onza, at bumabalong ang katulad.

Nang ang nadudukot na onza ay sampu

ay yaong pagdukot niya'y inihinto

at yaong pitaka niya'y itinago

sampu nang martilyo't ang kasamang pako.

Agadagad nan~gang pumundo sa pampang

at yaong may-ari nama'y inupahan

bumili nang bigas na dalawang kaban

at vaca at baboy ang biniling ulam.

Umupa nang man~ga isang magdadala

at nang maglulutong kaniyang kasama

na yao'y upahang buwanang talaga

na sa bahay niya ay doon titirá.

N~guni at nang siya'y dumating sa bahay

hapo na sa gutom ang asawang hirang

anitong babae ay bakit nabalam

diwa yata'y ikaw ay nakipagsugal.

Sagot nang lalaki ang iyong pesetas

ay nabayad lamang na lahat sa alak

ang kainumang ko ay niyong matapat

ako sa tindaha'y kanilang tinawag.

Pinainom ako hanggang sa nalasing

at sampung sila man ay nagsiinom din

saka doon sila'y matulad sa akin

peseta ko pala'y siyang uubusin.

Datapuwat n~gayo'y di masasalat na't

ipagagawa ko'y malaking bahay pa

sagot nang asawa'y saang ka kukuha

diwa'y hanggang n~gayon ay nalalan~go ka.

Hindi ako lan~go't makikita mo rin

kung makatapos nang tayo ay kumain

kung hindi mangyari saka mo sabihin

na ang salita ko ay salitang lasing.

Nan~gatigil sila't nagsikain naman

nang di karaniwang masarap na ulam

nang makakain na ay pinalatagan

nang banig na suson ang kanilang bahay.

Ilinapat nan~ga doon sa haligi

saka pinakuan na pinakabuti

wika sa alila ikaw ay bumili

nang dalawang kabang lalong malalaki.

Buong isang onza yaong ibinigay

wika'y piliin mo ang lalong matibay

at kung magkano ang kahalagahan

bayaran mo't ikaw ay madali lamang.

Yaong inutusan pagdaka'y lumakad

ang lasing ang akin namang ipahayag

wika'y pawang onzang aking ilalabas

at dinukot nan~ga na hindi naglikat.

Pagdukot ay onzang nakukuha naman

at doon sa banig ay ilinalagay

kaya sa pagdukot niyang walang humpay

ang onza'y nabuntong halos di mabilang.

Anopa't malabis yaong pagtataka

nang bagong pan~ganak na sintang asawa

ang wika ay ako ang durukot muna

nang siyang dumukot ay walang makuha.

Kaya ang asawa ang pinabayaang

dumukot at siya ay nanood lamang

gaya rin nang unang paglabas nang kamay

onza ang sa banig ay inilalagay.

Nang dumating naman ang kabang dalawa

ay ilinagay nang lahat yaong onza

hanggang sa napuno ay di nagpahin~ga

doon sa pitaka nang pagdukot niya.

Sila'y natulog na't nang kinabukasan

maraming anluagi ang tinawag naman

ang ipinagawa ay malaking bahay

na sa bayang yao'y pinakamainam.

Tuloy nagpagawa nang sisidlang bató

nang salapi't laki ay di gagaano

at pinakatibay naman nang maestro

na di mahahamak nang masamang tao.

Ginawang lalagyang yao'y nang mayari

pitaka ay doon dinalang madali

dinukot na gaya niyong dating gawi

nitong lumilikha lamang nang salapi.

Walang sinisikap sa gabi at araw

kundi ang dumukot nang salapi lamang

kung kaya matigil ay kung napapagal

at bago napuno'y may ilan ding buwan.

Pintong susonsuson ay isinira na

may bilang limangpung susi't cerradura

anopa't ang lahat ay nan~gagtataka

sa bagong mayamang natan~gi sa iba.

Lahat nang magandang man~ga kasangkapan

at gayon din naman ang man~ga sasakyan

ay nasa kaniya at balang humiram

sino ma'y di niya pinagkakaitan.

Ang may kailangan at ang nasasalat

pagdaing ay agad niyang linilin~gap

pawang bigay lamang at wala nang bayad

pagka't siya'y lubhang sagana sa pilak.

N~guni't ang asawa ay di mapaghaka

ang pitakang yaon kung saan nagmula

kaya pinipilit na inuusisa

sapagka't ang han~gad niya'y maunawa.

Hindi ipagtapat naman nang lalaki

at ang kahihiyan ay nananatili

hindi matiwasay sa araw at gabi

ang kahihinatna'y naguguniguni.

Pagka't mahigit nang isang buwan lamang

yaong taning nila na pinagusapan

kaya n~ga't tutoong malaki ang lumbay

na anhin mo'y yaong may malubhang damdam.

Sa babae namang kusang napapansin

yaong kalumbayan nang asawang giliw

kaya't inusisang pinalihim-lihim

ang pitakang yaon kung saan nanggaling.

Mapiling pagtanong nang asawang kasi

ang katutohanang lahat ay sinabi

dahil sa peseta kung kaya nangyari

ang kinahinatnan nang palad kong imbi.

Ayon sa hiya ko't naubos na lahat

na aking nagugol ibayad sa alak

ako'y walang kunan nang maibabayad

kaya't sa Demonio ay nakipagusap.

Na ang aking kaluluwa at katawan

ay naging kapalit ang pitakang iyan

ang taning ay hustong isang taón lamang

ako'y kukunin na na di maliliban.

At sa katunaya'y may kasulatan pa

na ginawa't ako naman ay nagfirma

kaya ang taning ay iisang buwan na

at pilit na maghihiwalay kita.

Gayong pan~gun~gusap ano'y nang madin~gig

nang asawang kasi pagdaka'y tuman~gis

aniya ay ano't di mo na inisip

ang daratning huling iyong masasapit.

Sa kayamanan n~ga'y magpapasasa ka

sa huli ay hirap namang walang hangga

sa yaman sa Mundo'y ipinalit mo na

ang Dios na mulang tuwa at ginhawa.

Pagkapalibhasa ay may kabanalan

ang babae agad namang nagkumpisal

sa isa n~gang Pari na tutoong banal

at isinangguni ang ganoong bagay.

Matanto nang Pari ang nangyaring yaon

sandaling nagisip munang mahinahon

siya'y nanalan~gin sa Dios na Poon

nang matanto niya ang gagawing ukol.

Niyong matapos nang makapanalan~gin

wika sa babae (aniya) ay n~gayon din

sa iyong asawa ay iyong sabihing

siya'y magkumpisal at aking hihintin.

Babae madaling umuwi sa bahay

at sa asawa'y sinabi ang banay

niyong matalastas ay sumama naman

at noon din siya'y tambing nagkumpisal.

Sinabi ang yaring salitaan nila

sampung kasulata't pagkapirma niya

saka ang pitaka ay ipinakita

gayon din ang pako at ang martilyo pa.

Ang hatol nang Pare ay magkukumpisal

tuwing makalawa, at sa araw-araw

ay magkukumunion huwag pasalahan

ang pagdedevocion ay gayon din naman.

Tuloy sinootan nang larawang hayag

nang puso ni Jesus at nang birheng liyag

tanang katungkula'y ipinatalastas

na huwag bayaang di ganaping lahat.

At yaong usapang araw kung dumating

na sa Demonio nang siya'y kukunin

huwag magpabayang di siya tawagin

at ang buong kaya'y kanyang gagawin.

Madlang kabilina'y ginanap na pawa

nitong sa Demonio'y humandog na kusa

nang dumating yaong araw na tadhana

Paring magtatanggol ay tinawag nan~ga.

Yaong Paring banal ay nang dumating na

buong bahay nama'y benendita

upang yaong tao ay huwag makuha

nang Demonio't di makapasok siya.

Pulubing marami nagpatawag naman

nang dumating doon ay pinagsabihan

na halihaliling sila'y magdarasal

tan~gi ang sa lupa kay sa nasa bahay.

Yaong Altar nama'y kusang iginayak

na naroo'y tatlong larawang mag Anak

na Jesus Maria y Josef ang tawag

at saka ang pitong Arcangel na hayag.

Ano'y nang sumapit ang araw na taning

Demoniong katipan nang tao'y dumating

pagka't kailan~gang kanya nang kunin

kaya't daladala ang may firmang papel.

Matanto nang Pari ay pinaluhod na

ang taong kukunin niyong palamara

saka sinubuan nang mahal na Hostia

galit nang Demonio'y sabihin pa bagá.

Di ganiyan aniya ang ating usapan

nang namamangka kang nasa karagatan

kundi ang kita ay payamanin lamang

at ikaw ay akin sa taning kong araw.

Pinayamang kita't ang iyong susundin

ay layaw sa Mundo't sa katawang hiling

di nating usapang lahat nang magaling

na ukol sa Dios ang iyong gagawin.

Ang lilong Demonio'y hindi makalapit

dahilan sa dasal na nauulinig

kaya n~ga tutoong siya'y nagn~gan~galit

sa ganoong ayos niyang namamasid.

Tinatawag niya't lumapit ang han~gad

n~guni't yaong Pari ang siyang nan~gusap

hayo't lumayo ka aniya sa Satanas

at huwag paritong muli pang man~gahas.

N~guni't tumutol naman ang Demonio

na ang wika'y siya ang kailan~gang ko

tunay siyang aki't ang pagkatutoo'y

may sulat at siya'y nakafirma dito.

Ang sagot nang Pari ay lumayas ka na

Satanas at siya'y di mo makukuha

kasulatang iyan ay walang halaga

punitin mo't huwag ditong magbalik pa.

Wika nang Demonio'y ibigay sa akin

ang pitakang iya't martilio'y gayon din

at saka ang pako't aking pupunitin

itong kasulatang kasunduan namin.

Inihagis nan~ga nang Pari ang wika

hayo't umalis ka lilong magdaraya

umalis nang galít na hindi kawasa't

nagiwan nang bahó na walang kamukha.

Nang makaalis na yaong si Satanas

doon sa iniwa'y ang sa Paring saad

ang salaping iya'y gugulin mong lahat

sa man~ga salanta at sa nasasalat.

Sa m~ga ulila at sa kailan~gan

na nagsisigawa niyong kagalin~gan

at ang paglalan~go'y iyong pagin~gatan

nang di ka madaya nang Demoniong hunghang.

At sa katawan mo ay huwag alisin

ang larawang puso nang nakop sa atin

saka ang larawan niyong Inang Virge't

ang pagdedevocio'y huwag lilimutin.

Tanang man~ga bilin ay pawang tinupad

nang nasabing Pari kaya't napanatag

nagbuhay Angel na at walang hinarap

kundi ang maglingkod sa Dios na wagas.

Kaya't nang dumating ang tadhanang guhit

ang bayang payapa'y kinamtang tahimik

bagaman nalígaw sa daang matuwid

ay natutuhan ding muling nanumbalik.

ELECTO

Gayon din ang tunay na nakakapara

nang nan~gahuhulog sa pagkakasala

na nagsisuyo sila't pumifirma

sa libro nang taksil na ating kabaka.

Ang firma ay kaya naaalis lamang

at nan~gasisira yaong kasulatan

kung ihin~ging tawad at ipagkumpisal

ang sala't magsisi't tuloy pagtikahan.

Sapagkat ang Paring kay Kristong alagad

sa tali nang sala'y silang kumakalag

at kapag binigyan nila nang patawad

umasang kay Kristo tayong tinatanggap.

Pagka't ang sinomang nasa salang mortal

ang pinto nang lan~git nama'y nasasarhan

n~guni't kundi iwan yaong kasalanan

hirap sa Infierno'y siyang nalalaan.

BRILLO

May isang sasakyang minsa'y naglalayag

sa baybayin niyong malalim na dagat

kapitá'y tutoong malaki ang sindak

doon sa nasapit nilang pagkabagbag.

Demonio'y makita ang ganoong ayos

sa kaniyang puno'y nuhang pahintulot

at ang tutuksuhin nang taksil na loob

ay yaong kapitáng doo'y naguutos.

Nang mabigyang tulot nama'y yumao na

manunuksong ayos marinero siya

at yaong sasakya'y tinun~go pagdaka't

sa man~ga utusan siya'y nakisama.

At sa paguutos na kasalukuyan

sa lahat nang man~ga naruroong utusan

nang upang maligtas sa kapan~ganiban

ang malulubog na kanilang sasakyan.

Marinero n~gang Demonio'y paglapit

kapitán aniya'y ano po ang ibig

sagot ay itali sa kahoy ang lubid

nang tayo ay huwag malayo sa gilid.

Lubid ay kinuha't ang pinatun~guhan

ay lugar na walang sukat pagtalian

saka wiwikain doon sa kapitán

dito'y walang kahoy na mapaggapusan.

Kung gawing kaliwa ang siyang sabihin

ay sa dapat kanan ay doon dadalhin

at pinagagalit na tikis ang dahil

ang kapitá'y upang magkasalang tambing.

Ang ginagawa n~gang man~ga panunukso

kapitá'y nayamot na di mamagkano

kung walang taliang kahoy man ó bató

itali kahi't sa sun~gay nang Demonio.

Gayong pan~gun~gusap ay niyong madin~gig

niyong marinero'y iniwan ang lubid

nagtaglay nang takot at ang sumaisip

siya'y nakilala kung kaya nagalit.

Kung kaya sinabi na sa aking sun~gay

itali't ako pa ang pahihirapan

agad nang umalis at humarap naman

doon kay Satanás yaong tampalasan.

¿Wika ni Satanás ay anong lakad mo

tugo'y nakilalang ako'y manunukso

winika'y itali kahi't sa sun~gay ko

kung walang taliang kahoy man ó bató.

Ang tinukso mo'y taong may Devocion

na di madaraig at may magtatanggol

yaon ang sa Mundo'y di napauulol

at tunay na lingkod niyong Pan~ginoon.

ELECTO

Dito'y dapat nating huluin sa loob

na kapag ang tao ay lingkod nang Dios

kahi't si Satanás ay nan~gin~gilabot

at di madaraya nang sa Mundong adyok.

At nakikilalang yaong nanunukso'y

isa sa kampon nang taga Infierno

kaya nararapat na pakupkop tayo

sa Dios at Inang Virgeng masaklolo.

Huwag pabayaan ang tayo ay magahis

nang kaaway nating sadyang malulupit

na walang adhika kundi ang magahis

tayo't makasama nilang magkasakit.

Sapagka't kanilang kinaiinggitan

ang tanang biyaya nang Dios na mahal

na pinatatawad kung magkasala man

ang nan~gagsisisi't sala'y ikumpisal.

Demonio'y minsan lamang na nagsukab

sila'y ibinulid sa balon nang hirap

at hindi nangyaring sila'y pinatawad

at parusang walang hangga ang nalan~gap.

BRINDO

At mayroon namang isang magasawa

na ang anak nila ay lalaking isa

at sa kabuhaya'y may lubos na kaya

na hindi rin naman sukat kulan~gin pa.

Dapuwa't sa anak ay labis magmahal

at tutoong sunod na sunod ang layaw

na kahi't anomang gawing kasalanan

hindi pinapalo kahi't pilantik man.

Kaya n~ga't lumaki ang kanilang anak

na pagalagala't hindi naghahanap

nang ikabubuhay na tungkuling dapat

nang tao, kaya n~ga't kaiba sa lahat.

At sa kayamana'y labis na gumugol

na ináaksayá sa pagayon-gayon

niyong makaraan ang ilang panahon

namatay ang Ina na nagkandongkandong.

Kaya ang natira'y ang Ama na lamang

na siyang sa anak ay nagpapalayaw

paglibot ang gawa sa gabi at araw

palad nang matigil sa kanyang bahay.

Isang araw naman na pagkaumaga

na pagkakain ay naglibot na siya

dinatnan nang lagnat naman yaong Ama

ang sakit nang ulo'y halos di mabata.

Di makuhang siya ay magluto naman

nang pagkai't ayon sa matinding damdam

sapagka't ang lagnat ay lubhang masásál

saka masakit pa ang kasukasuan.

Nang dumating yaong naglibót na anak

ay gutom sapagka't lampas na sa oras

pagdating sa bahay ay agad nagbukas

niyong paminggala't kakanin ang hanap.

Anopa at walang nakitang pagkain

sapagka't ang Ama'y di makapagsaing

pumasok na galit ay walang kahambing

ang wika sa Ama'y bakit walang kanin.

Malubay na tugon niyong amang ibig

di makapagsaing ako at maysakit

hindi makaban~gon pagka't nan~gin~ginig

yaring katawan ko sa lagnat na labis.

Sa anak na tugo'y magluluto lamang

ang sakit na yaon ay dinadahilan

ako ay gutom na ay walang daratnan

nang pagkaing akin na inaasahan.

Di magsaing ka na ang sa Amang wika

at tunay na ako'y di makagagawa

at ang katawan ko ay malatang-malata't

ulo ko'y masakit na hindi kawasa.

Magsasaing ako sa anak na sagot

kita mo po't ako ay pagod na pagod

lalo kung ganitong ako'y nayayamot

maihahampas ko lamang ang palayok.

Kung hindi ka taong walang kahihiyan

anang Ama't talos mo na ako'y may damdam

may kakanin ka na't iluluto lamang

ay di mo magawa't akong uutusan.

Madin~gig nang anak galit ay sabihin

aniya'y ako pa palang hihiliin

kahi't matuluyang ako'y di kumain

ay ako ay hindi makapagsasaing.

Nagalit ang Ama't wika'y lapastan~gan

at munti ma'y wala ka nang kahihiyan

gala ka nang gala sa maghapong araw

at di mailuto ang kakanin lamang.

Gayong pan~gun~gusap ano'y n~g madin~gig

ang minamahal na anak ay nagalit

at walang pitagang sa Ama'y lumapit

yaong tampalasang alibughang isip.

Saka yaong Ama ay sinabunutan

at hinila hanggang malapit sa hagdan

ang kaawaawang Ama'y sumisigaw

pagka't masasakit ang buong katawan.

Doon iniwan lamang yaong Ama

at tuloy nanaog at umalis siya

pagka palibhasa ay maraming kuwarta

nang may isang linggo nama'y umuwi na.

Kaya n~ga at noong dumating sa bahay

ay bangkay na lamang ang Amang dinatnan

at dalawang araw nan~gang namamatay

sa gutom na labis na di ano lamang.

Ano ang gagawin sapagka't patay na

ay ipinalibing ang bangkay nang Ama

sa apat katao siya ay umupa't

nang oras ding yao'y ilinibing nila.

Nang mailibing na ang sa Amang bangkay

siya'y nagiisang natira na lamang

nagkaasawa ri't kapalibhasaan

ay may kamunti pang natitirang yaman.

Isang lalaki rin yaong naging anak

kawan~gis n~g Amang anhin mo'y pinilas

at nang lumaki na'y tunay na kahuwad

nang Ama, ang gawa at ugalig lahat.

At tunay n~gang lubos na pinakalakhan

ang gumagala sa gabí at araw

at kung oras siya na kakain lamang

kaya umuuwi sa kanilang bahay.

Niyong lumaki na'y namatay ang Ina

kaya't ang natira'y ay silang mag-ama

haggang sa naging bagong-tao siya

ang dating ugali ay di rin nagiba.

Isang araw yaong Ama ay dinatnan

nang matinding lagnat na may kalubhaan

masakit na lahat ang buong katawan

at di makaban~gon doon sa hihigan.

Kaya sa hindi makayanang bathin

yaong karamdama'y hahalihalinghing

walang anoano nama'y sa darating

ang anak sapagka't oras nang pagkain.

Pagpanhik sa bahay ay tinun~go niya

yaong paminggala't kakaing talaga

palayok nang buksan ay walang nakita

kamunti nang sukat na makain baga.

Agad pinasok niya't kusang itinanong

ang lutong pagkain kung saan naroon

Ama ay bahagya na lamang tumugon

aniya'y di ako makakilos n~gayon.

Sa anak na wika'y ang kamunting damdam

ay minamalaki mona pong dahilan

diwa ay talaga na lamang aayaw

na ako'y pakanin at nanghihinayang.

Baga man ang Ama ay datay sa sakít

ay napilitan ding dinayo nang galit

dan~gan ang tao kang walang munting bait

na nagsasalita'y hindi iniisip.

Nakikita mona na may damdam ako

ang pagsasaing ko kaya ay paano

nariyan ang bigas ay di iluto mo

at huwag magsabi nang kung anoano.

Sa salitang yaong anak ay nayamot

pagdaka'y tinangnan ang Ama sa buhok

at kinaladkad na nang katakot-takot

na hanggang sa lupa ay ipinanaog.

Niyong hinihilang malapit sa hagdan

ang sigaw nang Ama ay dito na lamang

sapagka't dito ko lamang inihanggan

ang nuno mo niyong aking sabunutan.

Hindi rin nakinig ang kuhilang anak

at doon sa hagda'y kinalakadladkad

kaya't sa baytang ay nagkahampashampas

nasisigaw tuloy sa malaking hirap.

At nasa lupa na'y kinakaladkad din

ang hunghang na Ama nang anak na taksil

at iniwan na n~gang hahalihalinghing

at doon na lamang buhay ay nakitil.

Kaya n~ga't ang anak ay nang umuwi na

dinatnan sa lupa ang bangkay nang Ama

madlang nanunuod niyong datnan niya

na hindi maisip yaong pagtataka.

Pagkamangha nila'y paganhing saysayin

bangkay ay ginanap yaong paglilibing

anak na naiwan ay di rin nagmaliw

ang ugaling hayop ang siyang kahambing.

Yaong natitirang ari't kayamanan

na minana doon sa Amang namatay

ay naipagbili sampung pamamahay

at naubos naman sa pagayon lamang.

Saka nang wala nang tunay na makain

ang man~ga damit pa'y naipagbili rin

nang walang pagkuha'y dito na umatim

nang gutom na hindi makayang tiisin.

Ang ginalagala'y di rin nagtatahan

at natun~go tuloy sa labas nang bayan

at doon inabot niyong karamdaman

nahiga sa lupa't di makagulapay.

Sapagkahiga ay walang anoano

doo'y napalibot ang maraming aso

linapita't asa'y patay nang tutoo

kinagat na pinaghalihanan dito.

Katawa'y malata't mahinangmahina

at hindi na halos makapagsalita

kaya't ang pagbugaw niyang ginagawa'y

di pansin nang asong nan~gagkakatuwa.

May limang dipá rin ang napaghilahan

niyong man~ga asong nagkakaguluhan

at bago pa nila nakilalang buháy

ay nang mahalata nang ginalawgalaw.

Bagaman iniwan nang man~ga pagkagat

ang dalawang paa'y tadtad na nang sugat

lalo pang magulol ang matinding hirap

at doon ang buhay na lamang nautas.

ELECTO

Ito'y siyang tubo nang man~ga magulang

na sa man~ga anak ay mapagpalayaw

kahi't gumawa man niyong kasalanan

ay di binibigyan nang kaparusahan.

Kapag namihasa sa ganoong gawa

ay ulol at ulol ang nagiging samâ

at sila ang bilang na nagpapalala

nang ugaling lihis mulang pagkabata.

At kung tumanda na't saka susupilin

ang asal na gayong karimarimarim

wala nang panahon at kung pipilitin

abang nagpalayaw ang patatan~gisin.

BRILLO

May isang mag Inang sanggol n~g maiwan

ang lalaking anak nang Amang namatay

kaya n~ga't malabis yaong pagmamahal

nang Inang may iwi sa anak na hiran.

Nang katabilan pa ang lagay nang bata

na di mawatasan halos magsalita

kapag inaglahi nang kahi't matanda

ang itinuturo'y mahalay na wika.

Hanggang sa lumaki ay nakagawian

pagbigkas nang bibig ay wikang mahalay

at kahi't sa harap niyong kamahalan

ang ibinubuga'y kasalaulaan.

Di na alumana ang bagay na yaon

na katulad niyong masidhing ulupong

Ina'y isang araw nama'y nagkataon

na may panauhing nan~gagkakatipon.

Anak ay dumating na galing sa sugal

at sa pagkatalo siya'y nagkautang

pagharap sa Ina ang wika ay bigyan

siya, nang salapi't may pagbabayaran.

Ina ay tumanggi't walang ikakaya

doon sa salaping hinihin~gi niya

kamandag na in~gat nan~ga'y ibinuga

niyong tinuruang anak na vivora.

Pinaglasayan na n~g wikang mahalay

ang Ina, nang anak na walang pitagan

Ina ay nagtaglay niyong kahihiyan

sa nan~garuroong panauhing tanan.

Kaya't ang mahalay na sabi nang anak

sa bibig nang Ina'y siya ring binigkas

anak ay nagtindig na likmua'y hawak

at doon sa Ina'y siyang ihahampas.

Tanang panauhin ay dumalo naman

dahilan sa Ina na nagsisisigaw

at lubhang malakas ang pananambitan

nang nagturong Ina niyong kataksilan.

Kaguluhan nila'y kahi't naapula

kapintasan nama'y sumabog sa madla

anopa't ang lahat nang makaunawa'y

Inang sinisising uliran nang sama.

Sila na ang lubos na naging hantun~gan

nang lahat nang taksil na magmamagulang

kaya nga't nabantog ang kanilang n~galan

ay di kabutihan kundi sa kasaman.

Yaong kapalaran kung sila'y dalawin

ay di mamalagi at umaalis din

parang sinasabik sa sandaling aliw

at kung magdalita nama'y sapinsapin.

Anopa't ang lahat nang sa Mundong silo

sa maginang yao'y walang nabibigo

ginagawa nilang aliwan nang puso

yaong walang awang hirap kung bumugso.

ELECTO

Kayong Ama't Ina na palatun~gayaw

at mapagsalita nang wikang mahalay

kayo ang sa anak ninyo'y umaaral

nang lahat nang man~ga likong kaasalan.

At ang nagtuturo sa man~ga inanak

nang bagay na man~ga di karapatdapat

kayo rin sa huli naman ang lalan~gap

nang bun~gang mapait sa binhing masaklap.

Tuwa mo'y kung ano nang bata pang munti

sa pagtuturo mo nang salitang sawi

kung lumaki nama't magkaroong sanhi

ang tubo mo'y luha't pagdadalamhati.

Sapagka't kung ano ang punlang pananim

ay siya rin namang bun~gang aanihin

balang isang puno ay iyong timban~gin

kung ilang ibayong papakinaban~gin.

Kaya karampatang in~gatan ang bata

sa ano mang bagay na makasasama

dito pa't sa isang buhay man ay huag

ang ban~gis nang dusang pilit ilalagda.

BRINDO

May katuwatuwang duling na dalawa

na nagkasalubong sa paglakad nila

binati n~g isa na tatawatawa

nanan~gis kunuwang sumagot ang isa.

Wika nang isa ay anong buhay mo't

ang lakad mo'y tila malayong tutoo

tugo'y mahalaga ang lakad kong ito

at ako'y nanggaling sa isang mediko.

Napasa mediko at ano ang dahil

tugon ay ang sanhi ay sa mata natin

at hinihiling kong ang ating paningin

ay mangyari lamang kanilang baguhin.

¿Ay ano ang naging panagot sa iyo?

tugon ay wala nang daan pang mabago

kanunuan natin ang may sala nito't

naganyak nanuod doon sa Calvario.

Sa Poong kay Jesus nang nababayubay

sa Cruz, at dahil sa sala nang tanan

niyong malagot na ang hinin~gang tan~gan

sa nin~gas nang kidlat sila'y nan~gasilaw.

Hindi magkawasto ang man~ga panin~gin

at sa katakutang walang makahambing

nan~gagtatakbuhang mata'y pasuliling

at di matutuhan yaong tutun~guhin.

Katunaya'y noong si Kristo'y buhay pa

ay wala nang gaya nitong ating mata

si Kristong gagamot sapagka't patay na

sa paggaling tayo'y wala nang pagasa.

Ito ang siya kong ikinalulumbay

kailan ma't aking magunamgunam

lagay natin n~gayo'y parang tinandaan

niyong lihis nilang kagagawan.

Kundan~gan ang sila ay pakialami't

walang kaguluhang di nakikipiling

at nakikigaya pa sila marahil

sa taksil na budhing man~ga mainggitin.

Naging pakinabang sa ganoong gawa

ang tin~ging mabuti nila ay napasamâ

sampung tayo n~gayo'y pinapalibhasa

nang walang pitagang matabil na dila.

Dulo'y kundi tayo makapagpipigil

laging basagulong makikita natin

kaya wala tayong dapat na sisihin

kundi silang naging sanhi nang hilahil

Sila'y naglakad na't ang kalang makita

ay linalapita't nananan~gis sila

dahilan sa matang wala n~g pagasa

na magkapanahong sila'y gumaling pa.

Balang makaalam nang kanilang sumbong

man~ga katuwaan ay walang kaukol

ang ganoong gawa nila ay patuloy

hanggang sa kanilang bahay ay humantong.

ELECTO

Matuwid ang gayong palagay n~g duling

kung tunay na ating didilidilihin

tanang may ugaling mapakialamin

madalas maramay sa man~ga hilahil.

At sa nangyaring man~ga kaguluhan

sila'y nalalahok kahi't di kaalam

ang di umaalis sa loob nang bahay

sa sandaa'y isa kung magkagayon man.

Yaong man~ga taong gawa'y man~gutiya't

walang kilos na di pamamalibhasa

anopa't ang gayong pamamalibhasa

siyang nagkakamit nang labis nang pula.

Kaya kapatid kong man~ga ginigiliw

gayong kagagawang lihis ay alisin

at doon ay walang papakinaban~gin

kundi yaong dusa't pulang sapinsapin.

Kinakailan~gan nating pagaralan

ang turo ni Kristong kapakumbabaan

sundin ang kaniyang man~ga bili't aral

nang tayo'y masama sa payapang bayan.

KATAPUSAN

*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK PANAYAM NG TATLONG BINATA — IKALAWANG HATI ***

Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.

Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.

START: FULL LICENSE

THE FULL PROJECT GUTENBERG™ LICENSE

PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.

Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg electronic works

1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg License when you share it without charge with others.

1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.

1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg™ License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3. If an individual Project Gutenberg electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg.

1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg License.

1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg electronic works provided that:

- • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”

- • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.

- • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.

- • You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.

1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.

1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.

1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg work, and (c) any Defect you cause.

Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg

Project Gutenberg is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg’s goals and ensuring that the Project Gutenberg collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.

Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.

The Foundation’s business office is located at 41 Watchung Plaza #516, Montclair NJ 07042, USA, +1 (862) 621-9288. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact

Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.

While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate.

Section 5. General Information About Project Gutenberg electronic works

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.

This website includes information about Project Gutenberg, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

back

back

Table of Contents

TATLONG BINATA

TINULA NI

Cleto R. Ignacio

CONCEPCION, MALABON, RIZAL BAHAY PALIMBAGAN ni P. SAYO BALO ni SORIANO MAYNILA TEL. 3099.

UNANG PAGKAPALIMBAG 1921

Rosario 225 Binundok

TINIG KASALUKUYAN

O

KUWENTO

NG

Tatlong Binatang

SI

Brillo, Electo at ni Brindo

IKALAWANG HATI

Talaan ng Nilalaman

BRILLO ELECTO BRINDO ELECTO BRILLO ELECTO BRINDO ELECTO BRILLO ELECTO BRINDO ELECTO

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

BRILLO

ELECTO

BRINDO

ELECTO

KATAPUSAN

THE FULL PROJECT GUTENBERG™ LICENSE