The Project Gutenberg eBook of Casaysayan ng Catotohanang Buhay ng Haring Clodeveo at Reyna Clotilde sa Reyno nang Francia, by Cleto R. Ignacio

This ebook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this ebook or online at https://www.gutenberg.org/license. If you are not located in the United States, you’ll have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Casaysayan ng Catotohanang Buhay ng Haring Clodeveo at Reyna Clotilde sa Reyno nang Francia

Author: Cleto R. Ignacio

Release Date: January 1, 2006 [EBook #17441]

Language: Tagalog

Credits: Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad, Pilar Somoza and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ***

CASAYSAYAN

NG

CATOTOHANANG BUHAY

NG

Haring Clodeveo

AT

Reyna Clotilde

SA REYNO NANG FRANCIA NA TINULA

SA LUBOS NA CATIAGAAN NI

CLETO R. IGNACIO

Concepcion, Malabon, Rizal.

SIPI SA TUNAY NA HISTORIA

1917

IMPRENTA, LIBRERIA Y PAPELERIA

DE

P. SAYO Vde. DE SORIANO

Rosario 225. Plaza del Conde 1003 y Azcarraga 552, Tondo

MANILA, I.F.

PAUNAUA

Manga maguiliuing puso sa pagbasa

nang catotohanang hanay nang historia,

dito'y lubos ninyong mapag-kikilala

ang cay Clodoveong buhay na talaga.

Niyong unang siya ay di pa cristiano

ay Clovis ang tauag sa pangalang moro,

nang binyagan siya'y naguing Clodoveo

at Reyna Clotilde ang asaua nito.

Siya'y isang tangi cung sa cabaitan

at ulíran naman cung sa cahinhinan,

nang tanang babae, nang casalucuyang

siya ay dalaga't nang mag-asaua man.

Caya cailangang pacatatastasin

yaong buhay niya't nang iyong malining,

mulang puno't dulo'y iyong pasayurin

at nang upang iyong matantong magaling.

Hangang dito aco't ang bahala'y icaw

sa tula cong hamac na pinag-inutan,

sa dahop cong cayang hinimalay lamang

na butil, nang manga nalagas sa uhay.

Simula nang buhay

Taong isang daan ualungpu at apat

mula nang manaog ang Poong Mesias,

sa Reyno nang Francia ay noon tumangap

si Clovis nang pagca Haring napatanyag.

Nang panahong yao'y ang Reyno ng̃ Francia

ay hindi cristiano at mang̃a gentil pa,

si Clovis ang siyang nagbinyagang una't

sa Dios ay siyang unang cumilala.

Sa panahong yao'y ang Borgoña nama'y

mang̃a cristianong tumangap nang aral,

nang mang̃a Apostol ni Cristong hinirang

na nagsilaganap sa sangsinucuban.

Noon ay ang Hari namang sinusunod

na namamahala ay si Agabundos,

at ang bunso niyang capatid na irog

ay yaong Infante na si Hispericos.

Ang bunying Infante ay nagca-asaua

nang isang Duquesa na si Aprodicia,

dalauang babayeng naguing Anác nila

na ang bunso'y ualang cauang̃is nang ganda.

Mabunying Infante Estatira bilang

ng̃alan nang canilang Anác na pang̃anay,

ang bunso'y Infanta Clotildeng timtiman

sa Reynong Borgoña'y tang̃ing cagandahan.

Bucod sa caniyang cagandahang angkin

ay nahiyasan pa nang bait at hinhin,

at nang cabanalang pagca-masintahin

sa Dios na Poon at sa Ináng Virgen.

Sa araw at gabi ay di sumasala

nang pananalang̃in sa Dios na Amá,

at sa Ináng Virge't sa touing umaga'y

pilit guinaganap yaong pagsisimba.

Madalas ding siya ay nag-cocompisal

at tuloy ring siya ay nakikinabang,

lubos na caniyang pinag-iing̃atan

ang pagca-babaeng loob nang maycapal.

At bagamang cahit magcapatid sila

ang caugalia'y di nag-cacaisa,

ang sa cay Clotildeng guinagaua toui na

ay ang cagaling̃an niyong caluloua.

Siya'y di gumamit magpacaylan man

niyong pananamit na lubhang maring̃al.

tunay na caniyang kinasusuclaman

yaong masasaguang mang̃a cagayacan.

Caya ng̃a at naguing casabihan siya

sa ugali't kilos tang̃i pa sa ganda,

anopa't marami ang naliligaya

bakit ng̃a sa duc-ha ay malimusin pa.

Doon na Borgoña'y isang araw naman

nag-fiestang ang tauag ay sa calahatan.

caya ng̃a ang Hari at caguinoohan

ay dumalo't sampong taong caramihan.

Para-para silang nakinig nang Misa

sampon nang Infanteng Hispericos bagá

doon sa Simbaha'y napipisan sila

at nananalang̃in sa Dios na Amá.

Ginagamit nila ang boong pag-galang

at lubhang malabis na pagpipitagan,

at sila ay doon nakikipanayam

sa Dios na Haring macapangyarihan.

Isa ang Infante na si Hispericos

na capatid niyong Haring Agabundos,

sa tanang guinoo siya ay calahoc

nang pananalang̃in sa may lic-hang Dios.

Nagcataon namang sa loob ng̃ Templo'y

si Hispericos at isang concejero,

sila'y nag-uusap na nakita dito

nang Hari, ay tantong galit ay sumubó.

Caya't nang matapos ang mahal na Misa

sa palaciong lahat nang̃agtuloy sila,

tinanong nang Hari noon din pagdaca

dalauang nag-usap niyong nagsisimba.

Saad sa canila nang Haring marang̃al

na sikip sa pusò yaong cagalitan,

bakit at di bagá ninyo nalalaman

na yaong Simbaha'y laang dalang̃inan.

Tayo'y nang̃aglacbay doon at ang dahil

sa Dios na Poon ay mananalang̃in,

batid ninyong Dios ang caharap natin

bakit pag-uusap ang inyong gagauin.

Ipinalalagay ninyong ang caharap

doo'y isang taong gaya nating hamac,

at di pa hinintay na Misa'y nautas

at cayo'y doon na sa labas nag-usap.

Inaari ninyong ualang cabuluhan

ang Dios na dapat sambahi't igalang,

sa guinaua ninyong mang̃a catacsilan

marapat sa inyo'y alisan ng̃ búhay.

Mabilis na hatol pagdaca'y guinanap

doon sa dalauang sa Templo'y nag-usap

nang di pamarisan yaong gauang linsad

at ipinatapon ang bangcay sa dagat.

Saca namang yaong hirang na asawa

at ang isa niyang Anác na Infanta

na bilang pang̃anay na si Estatira

pinaalis silang dalauang mag Iná.

Ayon sa canilang mang̃a caasalan

na hilig ang puso sa toua at layaw

kung caya ng̃a sila'y pinagtabuya'y

di ayos cristiano ang canilang asal.

Ng̃uni't si Clotindeng bunsong iniirog

na hipag nang Hari na si Agabundos,

doon sa palacio'y nanatiling lubos

sapagca't may bait at galang sa Dios.

Bakit sa pagsinta'y lubhang mahiliguin

sa, Dios, at uili sa pananalang̃in,

caya ng̃a namahal sa Haring amain

yaong si Clotindeng may bait na angkin.

Sa panahong yao'y ang Inperiong Francia

ay hindi cristiano at mang̃a gentil pa,

at ang Hari doon na kinikilala

na namamahala ay si Clovis bagá.

Ualang ano ano'y pasoc sa panimdim

na yaong Reyno nang Borgoña'y bacahin,

caya ng̃a't caniyang inutusang tambing

tanang embajador nang ganitong bilin.

Cayo ay maglacbay sa Borgoñang Reyno

at ipatalastas ang cahiling̃ang co,

sa Haring lisanin ang pagca-cristiano

at sila'y sumamba sa mang̃a Idolo.

O, cung dili caya siya'y magbibigay

ng̃ buis sa baua't isang taóng araw,

na ayon sa aking maguing cahing̃ian

at siya'y sacop co ang catotohanan.

Sa cahiling̃an co'y cung susuay siya

babahá nang dugò ang Reynong Borgoña,

at mang̃a pupucsa silang para-para

sa aking dadalhing malaking armada.

Matapos ang bilin ay agad nag-lacbay

sa Borgoña yaong mang̃a inutusan,

nang dumating doo'y sinabi ang pacay

sa mahal na Haring macapangyarihan.

Ang cay Agabundos na uica'y ang lahat

na bilin sa inyo nang Haring nag-atas,

ay sabihin ninyong di co matutupad

ang ualang halagang mang̃a pang̃ung̃usap.

Diyata't Dios cong tunay ang lisanin

at yaong Idolo ang aking sambahin,

sa cahilingan niya'y ang aking patalim

siyang mananagot sa balang ibiguin.

Sa sinabing yao'y hindi nagsiimic

yaong embajador nang Haring si Clovis,

ala-ála nila ay baca magalit

Haring Agabundos cung muling magsulit.

Ay hindi mangyaring panoorin nila

yaong cagandahan nang bunying Infanta,

pagca't sila'y hindi nacakikita pa

gayong cagandahang naca-liligaya.

Na di iba't yaong Infanta Clotilde

na ang ganda't hinhin ay cauili-uili,

ualang capintasang sucat pang masabi

ang hirang na dilag sa pagca-babae.

Caya ng̃a't sa pagcatahang tatlong araw

sa palacio niyong embajadang tanan,

ay hindi mangyari nilang pagsauaan

ang sa cay Clotildeng tang̃ing carikitan.

Yaong tatlong araw ay nang maganap na

sa Hari ay nang̃ag-paalam na sila,

at nang̃agsibalic sa Reyno nang Francia

at sa Haring Clovis humarap pagdaca.

At ipinagsabi yaong casagutan

niyong sa Borgoñang Haring pinaglacbay,

at nang matapos nang canilang isaysay

ang lahat, sa Hari ay sinabi naman.

Na sa palacio ay nang̃atahan silang

hustong tatlong araw, caya ng̃a't nakita,

ang dalagang ualang catulad nang ganda

at ualang pangdamdam ang di maligaya.

Ang tabas nang muc-ha't tindig nang catauan

anhin mo'y guinaua nang balitang camay,

mata'y cung ititig at iyong pagmasdan

ay bató nang pusò ang di matiguilan.

Lalo cung ng̃umiti't siya ay mang̃usap

ay isa nang toua nang magcacapalad,

at cung sa pintuan siya'y lumalabas

anhin mo'y ang talang bagong sumisicat.

Caya caming lahat ay natitiguilan

sa hindi maisip naming carikitan,

sa Francia, at cahit sa ibang Reyno man

doon ay uala nang maca-áagapay.

Bakit ang ugali't kilos nang cristiano'y

totoong malinis na di gaya dito,

ang mang̃a babae ay di nabubuyo

tungcol sa lalaking makihalobilo.

Sapagca't ang anyo nang mang̃a binyagan

ay iba sa ating mang̃a inaasal,

ang mang̃a babae ay iniing̃atan

ang puri't salamin ang siyang cabagay.

Yaong camahalan nang canilang ayos

maguing pang̃ung̃usap at sa mang̃a kilos,

anopa't cung ating mang̃a-papanood

bulaan ang hindi maganyac ang loob.

Ang mang̃a balitang yao'y nang mabatid

nabihag ang pusò nang Haring si Clovis,

doon cay Clotildeng balita nang dikit

namahay sa pusò ang laking pag-ibig.

Di na natahimic yaong calooban

at laguing ang dibdib ay gapos nang lumbay,

dahil cay Clotildeng baca di macamtan

sa pagca at siya ay hindi binyagan.

Lalo nang lisanin ang Haring si Clovis

nang mang̃a balita na embajadores,

parang namamalas sa caniyang titig

yaong cay Clotildeng cagandahang labis.

Uupo't titindig noo'y tututupin

saca magbubuntung hining̃ang malalim,

hindi mapaghulo anhin mang isipin

ang lalong mabuting paraang gagauin.

Sa bagay na yao'y cusang namalagui

siya, sa lubos na pagdadalamhati,

ualang matutuhang lunas na ipaui

sa gayong pagsintang ikinalugami.

Caya't napilitang sumanguni siya

sa paham na Conde Aurellano baga,

pagca't sa mag-isip ay lubhang sanay na

cung caya ng̃a yaon ang siyang pinita.

Aniya'y Conde Aurellano'y icaw

ang siya cong lubos na inaásahan,

na siyang sa akin ay tutulong bilang

sa matinding dusang aking pinapasan.

Dahil sa balitang Infanta Clotilde

na taga Borgoñang hirang na babae,

ay siya cong nasang maca-isang casi

caya isipin mong paraang mabuti.

Ito ng̃a ang sanhing di co icaidlip

sa araw at gabi di icatahimic,

huag mong payagan di camtan nang dibdib

yaong si Clotildeng pinaca-iibig.

Sapagca't icaw ang totoong magaling

umisip nang mang̃a paraang gagauin,

caya ang lubos mong caya ay gugulin

sa cahirapang cong di macayang bathin.

Ano'y nang mading̃ig ang sinabing ito

nang bantog na Conde na si Aurellano,

ibig na sauayin sa pagca at moro

mahirap maibig nang isang cristiano,

Ng̃uni't siya nama'y tantong nang̃ang̃anib

na baca ang Hari ay magdalang galit,

caya ang uinica'y iyong itahimic

Hari, ang loob mo't aco'y mag-iisip.

Upang tamuhin mo ang sa pusong nasâ

ay lilining̃ing co ang paraang pauâ,

anang Hari nama'y icaw ang bahala't

tanang cailang̃an ay nang maihanda,

Ang mahal na Conde ay napaalam na

at siya'y omuui sa tahanan niya,

inisip ang lalong paraang maganda

na macaulayaw ang bunying Infanta.

Sa gayong caniyang mang̃a pag-lilining

nacatuclas niyong paraang gagauin,

na icausap sa himalang ningning

caya't sa palacio'y naglacbay noon din.

Hari co aniyang macapangyarihan

aco'y mayroon nang maguiguing dahilan,

pagca't sa veinte cinco nitong buan

nang Diciembre, Pascua nang mang̃a binyagan.

May ugali yaong Infanta Clotilde

na maglimos siya sa mang̃a pulubi,

yaon ng̃a ang siyang panahong mabuti

na ang ating nasa'y malapit mangyari.

Ang tugon nang Hari ay iyong sabihin

cun ano ang ating cacailang̃anin,

na nauucol mong doon ay taglayin

sa Reynong Borgoñang iyong tutung̃uhin.

Tugon niyong Conde na si Aurellano

ay isang singsing po ang ipagaua mo,

na guintong dalisay saca ang retrato

mo'y siyang tampoc na ilagay dito.

Gayong cailang̃an ay nang maisaad

sa mahal na Haring agad na guinanap

at iba pang mang̃a cailang̃ang dapat

sa pagsasacdalan ng̃ sa Haring hirap.

Tanang bagay-bagay ay nang mahanda na

tinung̃o nang Conde ang Reynong Borgonya

pagca't malapit nang dumating ang Pascua

niyong pang̃ang̃anac sa nacop sa sala.

Di lubhang nalaon yaong paglalacbay

ang Reynong Borgonya'y cusang niyapacan,

at doon naghintay na may ilang araw

nang sayang ugali nang cacristianuhan.

Niyong sumapit na ang aveinti-cinco

na capang̃anacan sa Divino Verbo,

na inuugali nang mang̃a Cristiano

na puspos ang sayá sa araw na ito.

Sa gabing visperas nang nasabing Pascua

na pinang̃ang̃anlang bagang Nochebuena,

doon sa Simbaha'y gagauin Misa

Infanta Clotilde'y pilit magsisimba.

Ang pag Mamaytinez ay bago iraos

sa mang̃a pulubi siya'y maglilimos,

Conde Aurellano ay doon lumahoc

sa mang̃a pulubi't siya'y nakiayos.

Caya't nang dumating ang bunying Infanta

na may dalang supot na pang limos, baga,

nang casalucuyang namamahagui na

nakihanay naman ang Conde pagdaca.

At noong siya na ang linilimusan

ay agad humalic sa Infantang camay,

cay Clotilde namang nahalatang tunay

na hindi pulubi siya't taong mahal.

Nagualang kibo na't nang hindi mahayag

Misa'y nang matapos ay ipinatauag,

ang Conde, at niyong dumating sa harap

malubay na galit ang ipinang̃usap,

¿Bakit ca gumaua (anya) nang ganito

na pinang̃ahasang hagcan ang camay co,

ang cadahilana'y ipatalastas mo

sampon nang pang̃alan cun icaw ay sino.

Ang tugon nang Conde ó Infantang mahal

Aurellano po ang aking pang̃alan,

sinugo nang Haring sa iyo'y ialay

ang singsing na tanda nang sintang dalisa'y.

Nang sa cay Clotildeng abutin nang titig

may larauang sinsing nang Haring si Clovis,

(aníya'y) paano ang aking pag-ibig

siya'y di Cristiano't di co capanalig.

Ang sa Condeng tugo'y huuag manimdim ca

cung tungcol sa gauang pagsampalataya,

tunay na hindi makikialam siya

caya ng̃a hindi ca sucat na mang̃amba.

Sandaling nag-isip sa gayong sinabi

ang hiuagang gandang Infanta Clotilde,

mahinahon niyang dinidilidili

ang cahihinatnang huling pangyayari.

Tang̃i dito'y di co magagaua naman

ang aking sariling mang̃a calooban,

aco'y may amaing dapat pagsabihan

lalo't sa ganitong may halagang bagay.

Tangapin mo na po ang sagot nang Conde

ang sinsing na itong tanda nang pagcasi,

at sa amain mo'y bahàla na caming

na mag embahadang sa canya'y magsabi.

Mabatid ang gayon nama'y tinangap na

ang regalong sinsing nang Hari sa Francia,

ang sa Condeng uica ay ng̃ayon (aniya)

sa Francia ay Reynang kikilalanin ca.

Sa sinabing yaon ay di umiimic

ang bunying Infanta't parang di naring̃ig,

at ualang halaga sa caniyang isip

yaong carang̃alang bagay na binanguit.

Tunay na ualanguala sa loob niya

nasa'y cung sa Hari siya'y macasal na,

ay maguing binyagan ang Reyno nang Francia't

sa totoong Dios ay magsikilala.

Magandang adhicang lubos na panimdim

ni Clotilde'y di co lubhang pasayurin,

ang Condeng nagbigay nang regalong sinsing

ay napaalam nang toua ay sabihin.

Nang siya'y dumating sa Reyno ng̃ Francia

ang uica sa Hari icaw po'y magsayá,

pagca't ang larawan mo po'y tinangap na

nang pinaglacbay cong irog mong Infanta.

Lugod ay sabihin nang Haring si Clovis

ang cay Aurellanong uica'y nang mading̃ig,

at biglang napaui sa caniyang dibdib

yaong calumbayang di icatahimic.

Ipinatauag nang lahat ang guinoo

sa sacop nang Corte nang caniyang Reyno,

dumating na lahat naman sa palacio

yaong tanang piling mang̃a Caballero.

Sa Haring cay Clovis nang maharap sila

(aniya) ay cayo'y caya co pinita,

gumayac ng̃ayon din cayong para-para

at mag si paroon sa Reynong Borgonya.

Ipamanhic niniyo sa cay Agabundos

na Hari, nang boong pacumbabang loob,

na marapatin nang caniyang itulot

ang Francia't Borgonya'y magcaisang lubos.

Ang lalong mabuting mang̃a pang̃ung̃usap

sa cay Agabundos ang siyang isaad

daanin sa mang̃a magandang hicayat

upang mahinahong siya ay pumayag.

Tanang cailang̃an ay iguinayac na

at nang̃agsilacad noon din pagdaca,

di lubhang nalaon ay dumating sila

sa canilang tung̃ong Reyno nang Borgonya.

Sila'y nagsipanhic sa palacio real

at nagbigay niyong boong cagalang̃an

Haring Agabundos ay gumanti naman

tuloy pinaupo silang calahatan.

Nang mang̃a licmo na'y saca inusisa

niyong paglalacbay cun anong adhica,

anang embajahada'y ang boong payapa

sa camahalan mo ang ipinag sadyá?

Ang utos sa amin nang Haring si Clovis

sa iyong sanghaya'y aming ipamanhic,

na marapatin na nang mahal mong dibdib

Francia at Borgonya naua'y magcasanib.

Maguing isang hiyas ng̃ Reyno ng̃ Francia

Infanta Clotilde ang kilanling Reyna,

sa Hari't saca sa tanang sacop niya

ay isang dakilang turing na ligaya.

Haring Agabundos ay niyong mabatyag

ang sa embajadang mang̃a pang̃ung̃usap,

(aniya'y) paano ang aking pagtangap

si Clovis, ay gentil na aking talastas.

Ang sagot nang piling mang̃a embajada

icáw po ay huag na mag-ala-ala,

cung tungcôl sa gauang pagsampalataya

ay di mangyayaring sisirain niya.

Saca tang̃i ditoy ang mang̃a ligalig

nang Francia't Borgonya ay matatahimic,

at mag-iisa nang damdamin ang dibdib

at maiilagan ang pagcacaalit.

Dirin hamac namang pang̃ang̃ahasan pa

nang cahima't sino ang Francia't Bogonya,

sa pagca at mapagtatalastas nila

na iisang loob ang Reynong dalaua.

Ani Agabundos ay mangyayari

yaong hiling niniyo na ipinag sabi,

saca di papayag yaong si Clotilde

na sa di Cristiano'y makiisang casi.

Nang sa tesorerong mading̃ig ang saad

ay kinuha yaong lalagyan nang hiyas,

nang bunying Infanta't sa pagcacaharap

nang Hari, at mang̃a consejong lahat.

Cay Agabundos ng̃ang tunay na namasid

sinsing na mayroong larauan ni Clovis,

na sa cay Clotildeng ining̃atang tikis

caya ng̃a at siya ay nag bagong isip.

(Aniya) ay yamang akin nang nanuynoy

na ang pamangking co'y maycusang pag-ayon,

aco ay uala nang masasabing tugon

cundi ang sumama siya't siyang ucol.

Ipinatauag din namang ualang liuag

ang pamangkin niya't pagdating sa harap,

ng̃ayon din (aniya) icaw ay gumayac

paroon sa Francia't tuparin ang usap.

Sa sinabing yao'y ang bunying Infanta

ay gumayac naman noon din pagdaca,

lumuhod sa harap nang amain niya't

huming̃ing bendicion at napaalam na.

Cay Agabundos din na pinasamahan

sa lahat nang Dama ang pamangking hirang,

lumacad na sila na hindi naliban

at ang Reynong Francia ang pinatung̃uhan.

Nang dumating doo'y sinalubong sila

niyong buong Reyno nang dakilang sayá,

sigaw ay mabuhay mabuhay ang Reyna

na capayapaan nang Francia't Borgonya.

Ang Haring si Clovis ay sumalubong din

na caguinoohang madla ang capiling,

caya't nang makita ang himalang ningning

ang toua nang pusò ay ualang cahambing.

Niyong dumating na sa palacio real

ay saka ginanap ng̃ kinabukasan

ang inuugali nilang pagcacasal

na caacbay sampon ng̃ caguinoohan.

Boong Reyno nama'y nag-aalay ng̃ saya

tanda niyong ganap na paggalang nila,

sa boong casulocsulucan nang Francia

ay namimintuho sa canilang Reyna.

Ang oras ng̃ gabi ano'y ng̃ dumating

ng̃ mahihiga na Reyna'y nanalang̃in

ng̃ casalucuyan ng̃ pananaimtim

sa Dios, ang Hari lumapit sa siping.

Saca ang uinica'y casing minamahal

at pang̃inoong cong pinaglilingcuran,

humiling nang iyong maibig na bagay

at tunay na hindi kita masusuay.

Ualang minimithi aco anang Reyna

cundi ang icaw ay sumampalataya,

sa iisang Dios na tatlong Persona

na uala sinomang lalalo pang iba.

Ang may lic-ha'y siya nitong santinacpan

at siya ang Dios na ualang capantay,

tang̃i sa tayo'y caniyang linalang

sa salang minana'y siya ang humadlang.

Tanang mang̃a Dioses na sinasamba mo

iya'y pauang lic-ha lamang ng̃ Demonio.

siyang dumadaya sa lahat ng̃ tao,

upang macaramay nila sa Infierno.

Sa dahilang sila ay pinarusahan

ng̃ Dios, at ayon sa capalaloan,

sa adhica nilang sa Dios mapantay

ang napala'y hirap magpacailan man.

Caya ng̃a sa iyo'y isinasamo co

na lisan ang Dioses na sinasamba mo,

at talicdan mo na iyang pagca moro

at iyong harapin ang pagkikristiano.

Pacaisipin mong tauo'y cung mamatay

sa lang̃it, ay buhay namang ualang hangan,

ang nasa loob nang cay Cristong bacuran

at sundin ang utos ay gloriang cacamtan.

Ng̃un'i yaong mang̃a aayaw pabinyag

dusa sa Infierno'y siyang malalang̃ap,

at ang sa totoong Iglesia'y lumabas

ay sa Infierno ri't lalang̃ap ng̃ hirap.

Sa bagay na ito ay cung mabinyagan

icaw, at gayon din ang lahat mong caual

at sundin ang utos ng̃ Dios na mahal

upan ding matamó ang payapang bayan.

At ipatayo mo uling panibago

ang mang̃a Simbahang ipinasira mo,

at ihing̃ing tauad ang lahat nang ito

sa iisang Dios na Personang tatlo.

Isa pang samo co ay iyong sing̃ilin

ang ari ng̃ aking Amang guiniguiliw

sa cay Agabundos na aking amain

na siyang humatol cay Amang patain.

Ang di catuirang canyang guinaua

lubos cong sa Dios ipinabahala,

ang cay Clovis namang binigcas na uica

ang unang hing̃i mo'y mabigat na lubha.

Di ng̃a maaamin niyaring calooban

na ang mang̃a Dioses ay aking talicdan

at lubhang marami akong cautangan

na caloob niyang mang̃a bagay bagay.

Animo'y Dios mo ang aking sambahin

at ang mang̃a Dioses ay aking limutin,

ay iba nang bagay ang iyong hiling̃in

at tunay na hindi kita susuayin.

Cung sa ganang akin cay Clotildeng saad

ay cagaling̃an mo cung caya co hang̃ad,

ng̃uni't cung sa iyo ay minamabigat

tungculin co lamang na ipatalastas,

Na yaong Dios co ang siyang lumic-ha

nang lahat nang bagay maguing lang̃it lupa

siya'y tumigil na't di na nagsalita

at ang usap nila'y napayapang cusa.

At ng̃ maumaga Hari ay nag-utos

sa embajadores na caniyang lingcod

na sila'y humarap sa cay Agabundos

at sabihin nila na ipagcaloob.

Ang lupa ng̃ Reyna at ang mg̃a bayan

na minana bilang sa Amang namatay

at inyong hintayin yaong casagutan

cung ibibigay niya ó caya hindi man.

Mang̃a embajada pagdaca'y lumacad

at cay Agabundos sila ay humarap,

nang dumating doo'y ipinatalastas

ang bilin nang Haring Clovis na nag-atas.

Niyong maunaua yaong cahiling̃an

sa cay Agabundos namang ibinigay,

ang ucol na mana nang pamangking hirang

at ang pagtatalo'y upang mailagan.

Tanang casulata'y nang maigauad na

ay napaalam na yaong embajada,

at sila ay agad nagbalic sa Francia't

na Haring nag-utos ibinigay nila.

Iguinauad   naman nang Reynang butihin

yaong casulatan caya't nang malining,

ay napasalamat at ualang hilahil

na ibinigay nang tunay na amain.

Mang̃a pagsasama'y lubhang mahinusay

at nagsusunuran silang malumanay,

pang̃aco ni Clovis ay guinagampanang

sa sampalataya'y di makikialam.

Cay Clotilde namang laguing hinihiling

sa Dios, cung siya ay nananalang̃in,

na ang calooban ay paliuanaguin

nang asaua't iuan yaong pagcahintil.

Di lubhang nalaon niyong pagsasama

ay isang lalaki yaong naguing bung̃a,

Hari ma'y aáyaw na binyagan niya

ay inamo rin ng̃a nang sabing maganda.

Sa gayong caniyang mang̃a paghicayat

ay napilitan ding Hari ay pumayag,

bininyagan na ng̃a't ng̃alang itinauag

ay si Rosalino sa bugtong na Anác.

Ang toua nang Reyna ay di ano lamang

at ang hiling niya'y cusang pinayagan,

ng̃uni't nang dumating ang icatlong araw

bata'y nagcasakit at nakitlang búhay.

Caya ang uinica nang Haring si Clovis

sa Reyna cun icaw lamang ay nakinig,

na huag binyagan at sa aking Dioses

ay iyong ialay at doon manalig.

Sangol ay di sana búhay ay nakitil

at ualang pagsalang canyang aamponin,

ang sagot nang Reyna cung sa ganang akin

ay di dinaramdam nang pusò't panimdim.

Bagcus nagpupuri't nagpapasalamat

aco, sa Dios na lumic-ha sa lahat,

na ipinagsama't cusang minarapat

sa bayang payapa nang Santos at Santas.

Yaong unang bung̃a nitong aking tiyan

caya ng̃a hindi co ikinalulumbay,

at tunay na aco'y di macasusuay

sa balang caniyang maguing calooban.

Malibang panahon ay muling nagbuntis

ang Reyna Clotilde sa aua nang lang̃it,

ng̃uni't lalaki rin yaong sa pag-ibig

nila'y naguing bung̃a na aliw nang dibdib.

Hari ay ayaw ring bata'y pabinyagan

ng̃uni at sa Reynang pinakiusapan,

caya't sa pagsamong lubhang malumanay

nang Reyna sa Hari, ay umayon naman.

Ang nasa nang Reyna ay cusang natupad

noon din ang bata'y bininyagang agad,

at Sigesmundo ang ng̃alang itinauag

nang Rey sa Clotildeng loob na banayad.

Cun anong talaga niyong calang̃itan

ay nang macaraang may ilan nang araw,

na yaong Príncipeng bata'y mabinyagan

ualang ano-ano nama'y nagcaramdam.

Na paulit-ulit at di mapagaling

caya ng̃a't ang asa ay mamamatay rin,

ang uica nang Hari sa Reynang butihin

cundang̃an ayaw cang makinig sa akin.

Uica co sa iyong huag mong binyagan

at baca ito rin ang siyang caratnan,

sapagca't ang gauang iya'y nalalaban

sa Dioses, cung caya kita'y sinasanay,

Pag-iya'y namatay na gaya nang una

ay lubos na icaw ang siyang maysala

dahil sa sabi cong ayaw makinig ca

ang Dioses sa iyo'y galit nang talaga.

Sa dahilang sila'y ang balang ibiguin

ualang caliuaga't mangyayaring tambing,

ang Anác mong iya'y cung ibig patain

ualang kisap matang búhay ay makitil.

Cung ibiguin niya naman ang mabuhay

mangyayari cung caniyang calooban,

at tunay na siya ay may carapatan

caya ng̃a dapat mong sampalatayanan.

Icaw ng̃a sa caniya ay magmacaaua

nang upang ang galit sa iyo'y mauala,

nang iyang Anác mo'y gumaling na cusa

ang tanang biling co'y ganapin mong biglá.

Ang butihing Reyna ay di umiimic

ala-alang baca Hari ay magalit,

caya ng̃a't sa Dios ay inahihibic

na pagaling̃in na ang Anác na ibig.

Upang yaong maling pagsampalataya

nang Haring si Clovis na sintang asaua,

ay di manatili nang mang̃a pagsamba

sa mang̃a Idolo na ualang halaga.

Gayon man ay siya'y nagdadalang tacot

sa Hari at baca ang Anác na irog,

ay di guminhaua't búhay ay matapos

caya di mapalagay ang caniyang loob.

Yaon ang dahilang di icagupiling

at laguing sa Dios ay idinadaing,

na ipagcaloob nauang pagaling̃in

ang caniyang bunsong pinacaguiguiliw.

Saca sa asaua'y isinamo naman

na ipagpagaua siya nang Simbahan,

na laang caniyang pananalang̃inan

sa Dios na Amáng macapangyarihan.

Cahiling̃ang yaon nang mahal na Reyna

ay sinunod naman nang sintang asaua,

sa dagling panaho'y nagpagaua siya

ayon sa pagtupad nang pang̃aco niya.

Hari palibhasa ang siyang may atas

ang nang̃agsigaua'y daming dili hamac,

caya't nayari rin namang ualang liuag

ang Simbahang hiling nang Reynang marilag.

Pinitang Simbaha'y sa Reynang malining

na magagaua nang doo'y manalang̃in,

isang batóng marmol ay nagpacuha rin

at ipinag-utos na pacalinisin.

At doon sa guitna'y ipinaukit niya

ang pang̃alan nang Vírgen Santa María,

nang mayari nama'y ipinalagay na

sa guinauang Altar na itinalaga.

Cusang pinag-ayos na pinakarikit

at madlang pamuti ang doo'y guinamit,

doon nanalang̃ing taimtim sa dibdib

sa ng̃alan nang Vírgen matá'y nacatitig.

Nang pananagano nang mahal na Reyna

sa Dios na Poon at Vírgen María.

marami rin ng̃ang sa caniya'y gumaya

na nagsidalang̃ing nanicluhod sila.

Sa pananalang̃in nang naroong lahat

may nading̃ig silang voces na nang̃usap,

na labis nang tinig at lubhang malacas

caya't silang tanan ay nacatalastas.

Niyong uicang Reyna'y natanto cong tunay

ang lahat nang iyong mang̃a caraing̃an,

cung magcristiano na ang Franciang calac-han

ay di malulubos cahit masira man.

At may binyagan ding hindi titiualag

cay Cristong bacura't hindi ng̃a ang lahat,

at mananatili sa tunay na landas

na cay Jesucristong dito'y itinatag.

Cung tumalicod man sa pagcabinyagan

ay ang natitira'y marami rin naman,

at ang isip nila'y maliliuanagan

niyong pagkilala sa catotohanan.

Bagaman sa Reynang voces ay nalining

ang pananalang̃in ay itinuloy rin,

malumanay niyang pinacahihiling

na ipagcaloob nauang pagaling̃in.

Yaong caramdaman nang caniyang Anác

at bigyan pa naman nang buhay at lacas,

nang hindi magalit ang Haring marilag

at sisihin siya niyong pagcabinyag.

Caniya rin naman na iniluluhog

sa di matingcalang darakilang Dios,

na yaong asaua ay magbagong loob

at cusang talicdan ang mang̃a Idolos.

Moli't moli niyang ipinananaing

sa Dios na Poon at sa Inang Vírgen.

dining̃ig din yaong caniyang dalang̃in

ang sakít nang bata ay biglang gumaling.

Lumacas at yaong cataua'y humusay

na anaki parang nagdahilan lamang,

Hari ay nagtaca sa ganoong bagay

at inaasahan na niyang mamamatay.

Caya ng̃a't ang toua niya'y hindi hamac

at hindi masayod ang panguiguilalas,

gayon ma'y hindi rin cusang nahicayat

ang caniyang pusong malabis nang tigas.

Tunay at lubos din yaong pananalig

sa caniyang mang̃a sinasambang Dioses,

at di rin nanglumay yaong batóng dibdib

doon sa malaking biyayang namasid.

Patuloy ang dating camalian niya

sa lihis na gauang pagsampalataya,

nang nananahimic ay caracaraca

ay dumating yaong sugong embajada.

Ano'y nang maharap sa Haring cay Clovis

ang canilang layon ay ipinagsulit,

anila ay cami inutusang tikis

niyong aming Haring sa tapang ay labis.

Na namamahala sa Reynong Italia

at dalauang bagay yaong hing̃i niya,

ialay ng̃ayon din ang Cetro't Corona

ó ang pasalual tayo't magbatalla.

Caya magnilay ca't iyong pag-isipin

ang capahamacang iyong sasapitin,

cun di ca susuco'y ang calaguim-laguim

na casacunaa'y siyang tatamuhin.

Ang sa Haring Clovis namang casagutan

ang corona't cetro'y di maiaálay,

at doon sa campo cayo ay maghintay

at lalabas caming hindi maliliban.

Napaalam na ng̃a yaong embajada

anila'y maglucsa na ng̃ayon ang Francia,

sa buhay na mang̃a mapapalamara

na mang̃a-aamis sa pagbabatalla.

Sila'y lumacad na't sinabi ang sagot

na canilang Haring nagbigay nang utos,

anila'y hintayi't dito'y maglalagos

at natatalagang sila'y makihamoc.

Nang oras ding yao'y tinipon pagdaca

nang Haring si Clovis ang basallos niya,

at niyong matipo'y ipinabilang na

cay Aurellano na General baga.

Cabilang̃ang lahat nang mang̃a soldado'y

hustong isang daan at tatlumpong libo,

ibig din matanto nila cung gaano

yaong cabilang̃an nang calabang dayo.

Ang guinaua nama'y nagpabihag siya

nang isang soldado nang taga Italia,

na nagsisilibot sa caharian nila

at yaon ang siyang inusisa baga.

Na ang cabilang̃an nila'y cung gaano

na makikibaca na laang soldado,

(aniya) ay caming nang̃aglacbay dito'y

hustong cabilang̃an ay limangpung libo.

Matapos sabihin ang ganoong bagay

soldadong binihag nila'y pinaualan,

at natanto nilang cacaunti lamang

ang mang̃a cristiano na macacalaban.

Inilacad nang̃a ang canilang tropa

at sampon nang Haring Clovis ay casama,

tinung̃o ang lual nang mang̃a cabaca

at nang̃ag-ayos na ang isa at isa.

Makita nang Hari yaong caramihan

nang soldado niyang makikipaglaban,

at yaong Cristiano ay cacaunti lamang

caya't mananalo na inaasahan.

Nagsagupa na ng̃a ang hukbong dalaua

at pinasimulan yaong pagbabaca,

mang̃a lobong gutom ang siyang capara

nang pagpapamooc nang isa at isa.

Pagcapalibhasa'y ang mang̃a cristiano

ay nang̃ananalig sa totoong Dios,

na pinagtitibay sa canilang loob

caya ng̃a't ang tapang ay lubos na lubos.

At ang Hari nama'y nanalang̃ing cusa

sa Dios at lubos na napacaling̃a,

at buong-buo niyang ipinaubaya

sa capangyarihan nang Amáng lumic-ha.

Hinihing̃i niyang bigyang calacasan

ang caniyang campon sa pakikilaban,

upang makilala ang Dios na tunay

at ang pagca moro'y canilang talicdan.

Sa di naglulubag na pagpapamooc

nang dalauang hucbong cakilakilabot,

ang calac-hang tropa'y nagcasabog-sabog

nang taga Franciang cay Clovis na sacop.

At di macasahò nang pakikilaban

at nang̃agagahis nang mang̃a binyagan,

bagaman at sila'y totoong macapal

ay lubhang marami naman ang napatay.

Nang sila ay mang̃agcatiua-tiualag

doon sa canilang mang̃a paglalamas,

ay napilitan din na cusang tumacas

ang Haring si Clovis sa malaking sindac.

At tinung̃o niya yaong cagubatan

at doon nagtago sa tacot na taglay,

at doon na lamang niya tinatanaw

ang caniyang campong nakikipaglaban.

Saca sa malayo ay minalas niya

ang caniyang campong nakikipag-baca.

ay tunay na nang̃agsisipanglumay na

at di na magauang makipaglaban pa.

Totoong marami ang mang̃a napatay

na pauang guinahis ng̃ mang̃a caauay,

caya't caramihan ay binibitiuan

ang mang̃a sandata at nagtatacbuhan.

Nang makita ninya ang ganoong ayos

ay tantong nasira ang caniyang loob,

sa caniyang campong nagcasabogsabog

at ualang magaua nang pakikihamoc.

Dito na sinisi't cusang pinaglait

ang caniyang mang̃a sinasambang Dioses,

(aniya) ay sayang ng̃ aking malabis

na suyo sa inyo't mang̃a pananalig.

¿Ang capangyarihan ninyo ay nasaan

at hindi gamitin ng̃ayong cailang̃an

ano't natitiis at binabayaan

ang mang̃a campong co at hindi tulung̃an?

Sa pakikibaca't upang di maamis

tanang vasallos co na iyo ring cabig,

saclolo mo'y ano at ikinacait

ng̃ayong cailang̃an sa pakikicaliz.

Bakit ng̃ayo'y parang di mo dinaramdam

na nang̃alulupig nang mg̃a caauay,

ang cabagsican mo naman ay nasaan

at hindi gamitin sa ganitong araw.

Sayang ng̃ lahat cong mang̃a paggugugol

sa inyo't pagsambang mahabang panahon

cung aco ay datnan pala ng̃ lingatong

ay di ca mangyari namang macatulong.

Nang casalucuyang siya'y nagagalit

na pinagmumura yaong mang̃a Dioses,

ualang ano ano ay siyang paglapit

nang ilan sa caniyang mang̃a Generales.

At ang uica'y Haring pang̃inoon namin

cung loob mo'y dinguin yaring sasabihin,

ayon sa ganitong pagcasahol natin

caya mahinahong icaw po'y malining.

Isinagot naman nang Haring si Clovis

na ang voces niya'y tantong nang̃ing̃inig,

cun anong mabuting inyong iniisip

sabihin ng̃ayon di't nang aking mabatid.

Cay Aurellanong uica ay dahilan

sa napagsasapit nang iyo pong caual,

ualang calahati ang mang̃a binyaga'y

cung bakit sila pa ang nagtatagumpay.

Tanang Dioses natin cung sila'y may lacas

at capangyarihang magagauang dapat,

ay di babayaan niyang mapahamac

ang caniyang campon sa pakikilamas.

Pagcapalibhasa'y ualang cabuluha't

di gaya ng̃ Dios ng̃ mang̃a binyagan,

cung sila'y may ganap na capangyarihan

panahon na'y bakit hindi saclolohan.

Caya ang laon nang ipinagsasabi

na iyo, ng̃ aming Reynang si Clotilde,

ay siyang sambahi't doon mamarati

at siyang sa atin ay magcacandili.

At tunay ng̃ang siyang Dios na totoo

yaong sinasamba nang mg̃a Cristiano,

siyang sa canila ay sumasaclolo

caya ng̃a ang hiling ng̃ Reyna'y sundin mo.

Siya ang lubos mong sampalatayanan

ng̃ taos sa puso at siyang tauagan,

at nang upang ating camtan ang tagumpay

sa ang campon mo po'y bigyang catapang̃an.

Matapos ang gayong mang̃a pang̃ung̃usap

ang ulo nang Hari tambing itinaas,

mang̃a vasallos niya ay cusang namalas

na nagtatacbuha't ang tung̃o'y sa gubat.

Ipinagtatapon ang mang̃a sandata

at nag-uunahang mang̃agtago sila,

sapagca't maraming nang̃apapatay na

na nalulugami sa pakikibaca.

Caya ng̃a ang luha niya ay dumaloy

sa pagcapahamac nang caniyang campon,

pinasisimulan na ang mang̃a pagtaghoy

at pamimintuho sa Dios na Poon.

Mataimtim niya na sinasamahan

nang sampalatayang totoong matibay,

na taos sa pusò niya't calooban

gayari ang uicang mang̃a sinasaysay.

¡O Pang̃inoon co aniyang Jesucristo

na Anác nang isang Dios na totoo,

icaw ang sinasampalatayanan co

at lubos ang aking pag-asa sa iyo.

Icaw ang madalas sa aking iaral

nang aking asauang tunay na binyagan,

cung nang una kita'y tinanguihan man

ng̃ayon ang Dios co'y uala cundi icaw.

Lubos na lubos ng̃ang umaasa aco

sa mahal mong aua't tunay na saclolo,

yamang ang sinomang paampon sa iyo

sa casacunaa'y itinatangol mo.

Caya sumasamong lauitan mong habag

acong lumulung̃oy sa mahal mong harap,

yayamang sa mang̃a pang̃anib at sindac,

capangyarihan mo'y siyang nagliligtas.

Ling̃apin mo na po't iyong isangalang

sa hucbong mabang̃is na aming caauay,

taos sa pusò co na inaasahan

ang mahal mong graciang aming macacamtan.

Mabalino ca po't iyong timauain

ang napipipilang calagayan namin,

yamang sa dunong mo'y ang balang ibiguin

ualang caliuaga't mangyayaring tambing.

Pahayag nang aking asaua ay gayon

caya ng̃a sa iyo'y humihing̃ing tulong,

sa iligtas mo po't huag ding masahol

sa mang̃a cabacang mahiguit sa leon.

At ang cabagsican ay magsipang-lumay

niyong mababang̃is na aming caauay,

at tunay pong aco ay magbibinyagan

sampon nang lahat cong nang̃asasacupan.

Ualang salang sila'y patatangaping co

nang tubig na mahal nang Santo Bautismo

matibay na aking pang̃aco sa iyo

caya po iligtas sa sacunang ito.

Lahat ng̃ anito'y aking tatalicdan

at ang mang̃a Dioses ay gayon din naman,

at uaualin co na silang cabuluha't

ang sasambahing co'y uala cundi icaw.

Ipaguiguiba co ang lahat nang Templo

at mang̃a mezquita ng̃ tanang Idolo,

sa buong cahariang nasasacupang co

sampong Altar nila'y gagauing cong abó.

Saca ang canilang lahat na larawan

ipamumunglay cong ualang caliuagan,

ualang ititira ni cahit isa man

at magbabago na acong calooban.

Matapos ang gayong mang̃a panalang̃in

ang vasallo niya'y muling tinanaw rin,

ay nakita niyang nang̃agsipagtiguil

ang mang̃a cristiano't tapang ay nagmaliw.

At uala mang utos yaong puno nila

ay nang̃agsiurong silang parapara

sa tayo ng̃ dating calagayan nila

niyong pasimulan ang pagbabatalla.

Makita ni Clovis yaong pagcabigla

nang sa Dios bagang mang̃a pagcaaua

lalo nang nalubos ang paniniuala

sa capangyarihan nang Amáng lumic-ha.

Cusang nanaimtim na ng̃a sa puso niya

yaong matibay na pagsampalataya,

na tutupdin niya na ualang pagsala

ang mang̃a pang̃aco na di mag-iiba.

Tanang vasallos niya'y tinipong madali

at sa caharian sila'y nagsioui

marami mang búhay yaong nalugami

ng̃uni't ang nanalo'y sila rin sa uri.

Nang sila'y dumating sa Reyno ng̃ Francia

ay agad sinabi sa sintang asaua,

malabis ang toua nang mahal na Reyna

sa himalang yaon ng̃ Dios na Amá.

Lalo nang sabihing siya ay tatanggap

nang Santo Bautismo't cusang pagbibinyag,

caya't sa Borgoña'y agad nagpatauag

ng̃ isang Obispong cabanala'y ganap.

Di lubhang nalao'y dumating sa Francia

banal na Obispo na si Rami baga,

niyong maharap na sa mahal na Reyna

boong cagalacang nang̃agbati sila.

Ang uica ng̃ Reyna sa Obispong mahal

ang Hari po'y iyo ng̃ayong pang̃aralan,

na ipakilala ang Dios na tunay

sapagca't tatangap nang pagcabinyagan.

Kinacailang̃an mo pong ipatalos

ang mang̃a tadhana at utos nang Dios,

at sa puso niya'y ikinintal na lubos

yaong sa cristianong mang̃a sinusunod.

Sa Obispo namang sinunod pagdaca

tanang cahiling̃an nang mahal na Reyna

at mahinahong pinang̃aralan niya

ang mahal na Hari nang yamang maganda.

Ipinatalastas yaong bagay-bagay

na dapat asalin nang cristianong tunay,

at ang isang Dios na ualang capantay

na lumic-ha nitong boong santinacpan.

At bagaman turing na tatlong Persona

ay ang pagca Dios nila ay iisa,

ualang huli't una naman sa canila

at saca uala rin macapapantay pa.

Siya ng̃a ang Hari nang lupa at lang̃it

na sa carunung̃a'y ualang cahalilip,

siya ring sumacop sa guinauang lihis

ni Ada't ni Evang naraya ang isip.

Uala ring gagauing maliuag na bagay

sa caniya't yari balang maibigan,

siyang nagbibigay nang caparusahan

nang sa mang̃a utos niya'y sumusuay.

At ang gumaganti naman ay siya rin

nang lang̃it, sa mang̃a may gauang magaling

sa caniya nama'y ualang nalilihim

maguing gaua't uica't iniisip natin.

Nang talos ng̃ lahat ng̃ Haring marang̃al

ang bagay na dapat sampalatayanan,

uica ng̃ Obispo'y iutos mo naman

na magpatayo ca nang mang̃a Simbahan.

Sa boong cahariang nang̃asasacop mo

baua't isa'y lagyan niyong Bautisterio

na pagbibinyagang laan sa cristiano't

siyang cailang̃an ang bagay na ito.

Tuloy mo rin namang palagyan ng̃ Altar

ang ipatatayong lahat nang Simbahan,

doon sasambahin nang boong pag-galang

ang Dios na Amang macapangyarihan.

Palagyan mo namang larauan ang lahat

nang cagalang-galang na Santa Trinidad,

na sila ay tatlo sa pagca Personas

at sa pagca Dios ay iisang ganap.

Nang araw ring yao'y nagpatauag naman

nang magsisigaua nang mang̃a Simbahan

at nang dumating na uica'y pasimulan

ang Simbaha'y gaui't aking cailang̃an.

Cayo ay humanap ng̃ maraming tao

sa dagling panahon ay yariin ninyo,

at cung matapos na ang hiling cong ito

sa lahat nang baya'y magtatayo cayo.

Ang gagauin ninyo ay pacatibayin

at lalong maganda na pacarikitin

at saca ang Altar naman ay gayon din

at doon ang lahat ay mananalang̃in.

Cahi't bayang lalong na sa cabunducan

ay tatayuan din nang mg̃a Simbahan,

at tayong lahat ay mang̃agbibinyagan

at ang pagca gentil ay ating iiuan.

Sapagca't cung hindi sa totoong Dios

aco, dumalang̃in nang buong pagluhog,

nalipol marahil ang tanang soldados

at ang ating Reyno ay naguing busabos.

Gayong pagtauag co sa ating Dioses

nang ang ating hucbo ay nasa pang̃anib,

ang mang̃a cristiano'y lalong bumabang̃is

at hindi maglubay nang pamimiyapis.

Nang ang tauaguing co'y Dios nang binyagan

ay biglang humupa yaong catapang̃an,

nang mang̃a cristiano't agad tiniguilan

ang marahas nila na mang̃a pagpatay.

Doong co natantong pauang sinung̃aling

ang mang̃a Idolong sinasamba natin,

caya mula ng̃ayo'y ating lilisani't

Dios nang cristianong ating sasambahin.

Tanang inutusa'y agad nagsilacad

hiling na Simbahan ay guinauang agad,

ang Haring si Clovis ay moling nag-atas

noon din sa mang̃a campon niyang lahat.

Na huag maliban at sunuguing pilit

ang Templo't mezkita nang lahat nang Dioses,

at tanang Idolo't tadhanang mahigpit

magpahangang bundoc ay pugnauing tikis.

Pagcapalibhasa'y Hari ang nag-utos

tanang inutusa'y agad nagsisunod,

ang mang̃a Dioses at Templo'y sinunog

sa lahat nang lupang cay Clovis na sacop.

Saca nang mayari naman ang Simbahan

ang Haring si Clovis doon ay naglacbay,

casama ang lahat nang caguinoohan

at siya'y tumangap nang pagcabinyagan.

Obispong S. Rami ang siyang buminyag

sa mahal na Haring nagtamo nang palad,

at si Clodoveo ng̃alang itinauag

nang pagca cristianong caniyang tinangap.

At nang papahiran nang mahal na crisma

na ayon sa utos nang Santa Iglesia,

ay isang himala ang nakita nilang

biyayang caloob nang Dios na Amá.

Isang calapating sa lang̃it nagmula

na sacdal nang puti na catua-tua,

na sa loob niyong Simbahan bumaba

at isang redomo ang taglay sa tuca.

Na punó nang lana, ó crisma ang tauag

na pauang nakita nang naroong lahat,

sa loob nang Templo, caya't natalastas

ang himalang yaong canilang namalas.

Siyang ipinahid nang bunying Obispo

sa mahal na Hari na si Clodoveo,

ang crismang sa lang̃it nagmulang totoo

na padala niyong Amang masaclolo.

Ano pa't nabantog sa boong caharian

ang himalang yaon nang Dios na mahal,

na kilala nila ang capangyarihan

nang tunay na Dios na ualang capantay.

Caya ng̃a't ang tanang guinoo sa Francia

pinagcayariang sang-usapan nila,

ang balang mag Hari na sinoman siya

siyang gagamitin ang himalang crisma.

Mula noo'y siyang naguing calacaran

na sa maghahari gagamitin lamang,

yaong ng̃a ang siyang pinagcaratihan

mula pa sa unang nayaring usapan.

Caya't magpang̃ayon ay naroron pa

redomang sa lang̃it ay nangaling bagá,

na kinalalagyan nang mahal na lana

doon cay S. Raming Simbahang talaga.

Ang mahal na Hari ay nang mabinyagan

yaong boong Reyno'y isinunod naman,

ipinaunauang lubhang malumanay

ang mang̃a biyaya, niyong calang̃itan.

Doon sa pagtangap nang agua Bautismo

na caugalian nang mang̃a cristiano,

na ang pagbibinyag ang tandang totoo

na nasa loob nang bacuran ni Cristo.

Siyang pumapaui niyong casalanan

na mana sa Nunong cay Eva't cay Adan,

at ipagtatamo niyong calang̃itan

na cung baga banal na sila'y mamatay.

Gayon din ang madlang utos na susundin

at ang cababaang loob na gagauin,

na nauucol ng̃ang dapat ugaliin

at ang mang̃a kilos na sucat asalin.

Dapat naman nilang paing̃at-ing̃atan

ang ayos at bucang bibig na mahalay,

at yaon ang siyang kinasusuklaman

ng̃ Dios na ualang hangang carunung̃an.

Cailang̃ang sundin ng̃ mang̃a cristiano

ang aral na lagda ng̃ Poong si Cristo,

nang panahong siya'y dirito sa Mundo

na magagaling na capalarang nalo.

Ang pagcacasala'y ating catacutan

at di nating talos yaong camatayan,

cung tayo ay datning na sa salang mortal

hirap sa Infierno ang pilit cacamtan.

Cung culang̃ing palad na doon mabulid

ay ano pa caya ang mapagsasapit,

gaano mang gauing sisi at pagtang̃is

ay uala nang daang doo'y macaalis.

Haring Clodoveo ay nang binyagan na

at maguing cristiano yaong boong Francia,

doon nila lubos na napagkilala

ang mang̃a ugali't kilos na maganda.

Doon din ng̃a naman nila nasunduan

ang tunay na landas nang capayapaan,

at sila ay tambing namang kinasihan

ng̃ gracia nang Dios na Poong Maycapal.

Sampong mang̃a bata'y guinising ang loob

pagdaca sa gauang umibig sa Dios,

cung matutuhan na'y saca isusunod

yaong paghahanap buhay na maayos.

Hindi nagnanasa sila niyong pilac

na ang pagmumulan ay masamang hanap,

at kinikilalang sa Dios sy labag

ang ganoong gauang di carapatdapat.

Di masayod yaong canilang catuaan

sa pagsusunurang lubhang malumanay,

at ang mapayapa nilang pamumuhay

sa pagca-cristiano'y cusang nasumpung̃an.

Nacaaakit pang lalo sa canila

ay ang cahinhinan ng̃ mahal na Reyna,

at ang cabaitan nilang nakikita

ang siyang totoong nacaliligaya.

Gayon din ang Hari na si Clodoveo

na naguing uliran ng̃ lahat ng̃ tao,

sa binilóg bilog nang canyang Reyno

yaong cabutihang loob na totoo.

Iisang caniyang palagay sa madla

maguing sa mayaman at sa lalong duc-ha,

sa mang̃a may dang̃al maguing sa timaua

ay uala isa mang turing na inaba.

Sabihin ang toua nang lahat nang sacop

sa cay Clodoveong magandang pasunod,

caya ng̃a't ang Francia'y totoong na bantog

niyong cabaitan umibig sa Dios.

Ang Hari't ang Reyna'y nagcaisang tunay

nang canilang taglay na caugalian,

at cung mag-utos man sila'y malumanay

sa lahat nang campong nang̃asasacupan.

Mulang yaong Francia ay maguing cristiano

ay naguing kilabot niyong mang̃a moro,

at cusang natanyag ang pagca-guerrero

lalo nang mag Hari ay si Carlomagno.

At si Clodoveo'y nang tumanda na siya

ang corona't cetro ay isinalin na,

doon ng̃a sa Anác niyang sinisinta

na bunying Príncipe Sigesmundo baga.

Haring Sigesmundo'y namahala naman

na lubhang maayos sa nasasacupan,

at isa ring tang̃i na kinaguiliuan

nang lahat nang caniyang pinaghaharian.

Naguing Anác niyong Haring Sigesmundo'y

dalauang lalaking una'y Hilderico,

at ang icalaua'y Principe Pepino

na sila sa Francia'y bilang heredero.

Haring Sigesmundo ay niyong mamatay

si Hildericos ang humalili naman,

na ang Haring ito ay totoong banal

at sa Mundo'y hindi nahilig na tunay.

Caya hindi niya macaling̃ang lubos

ang Reyno, at ualang laguing na sa loob

cundi ang dalisay niyang paglilingcod

sa di matingcalang darakilang Dios.

At nang manatili sa bagay na ito

ay pumasoc tuloy na mag Religioso,

at cusang linisan ang bagay sa Mundo

daang pa sa lang̃it ang siyang tinung̃o.

Yaong paghahari ay cusang linisan

nang mapambulos yaong calooban,

nang pananagano sa Dios na tunay

na may lic-ha nitong buong sangtinacpan.

At alam ng̃a niyang ang lahat nang tao

ay ualang pagsalang iiuan ang Mundo,

ang dang̃al at yama'y cahima't gaano

lilisani't pauang catulad ay asó.

Capagbinaui na ang búhay na hiram

nang Dios na Amáng tunay na lumalang,

ang cahima't sinong ualang cabanalan

hirap sa Infierno ang cahahanganan.

Lahat namang yaon palibhasa'y talos

nang banal na Hari na si Hildericos,

caya ng̃a't uinalang bahala sa loob

yaong pagca Hari't sa religio'y nasoc.

Upang ang pusò niya ay huag malibang

sa handog nang Mundong malicmatang layaw,

ay cusang lumigpit at nang masunduan

yaong ualang hanga na caligayahan.

Matanto nang tanang mang̃a consejeros

yaong guinaua nang Haring Hildericos,

sila'y nagcatipo't nag-usap na lubos

nang dapat mag-Hari sa Reyno't mag-ayos.

Pinagca-isahan nang mang̃a consejo

na mag Hari yaong Príncipe Pepino,

at ang casipaga'y ganap na totoo

sa pamamahala nang tungcol sa Reyno.

At sagana naman cung sa catapang̃an

caya't siya nilang pinagcaisahan,

nang magca-ayos na sa gayong usapan

sa Papa'y inisip na magbigay alam.

Caya't naghalal nang embajada't agad

na pinaparoon sa Papa Zacarias,

at ipinasabi cun alin ang dapat

na maghari bagang sa Reyno'y maghauac.

Na cung ang may tapang at cáyang sagana

at may tang̃ing sipag sa pang̃ang̃asiua,

nang Reyno, at ganap sa pagcacaling̃a

at di nagtataglay nang pagpapabaya.

Oh ang isang Haring na sa loob lamang

yaong pagca-hari't ang nasasacupan,

ay di caling̃ai't pinababayaan

ayon sa pag-gaua niyong cabanalan.

Lumacad noon din yaong embajada

at agad humarap sa mahal na Papa,

at sinabi yaong utos sa caniya

na cung nararapat ang gagauin nila.

Na ang Hari nila na si Hildericos

sa pananalang̃in ay hilig ang loob,

lagui nang ang puso lamang ay sa Dios

ano pa't ang Reyno'y hindi maiayos.

Caya't ilinagay nang mang̃a consejo

na Hari ay yaong Príncipe Pepino,

at may sadyang tapang ang Príncipeng ito

at masipag namang mag-ayos nang Reyno.

Yamang capua rin heredero sila

nang corona't cetro nang Reyno nang Francia,

caya ang consejo'y pauang nagcaisang

Príncipe Pepino'y siyang magcorona.

Matanto nang Papa ang ganoong saad

napaayon nama't cusang minarapat,

ang mapag-alaga aniya't masicap

sa Reyno, ang siyang ucol na maghamac.

At ang gumaganap nang pagca-justicia,

at sa nasasacop ay macaling̃a pa,

yaon ng̃a ang siyang tunay na maganda

na mag-Hari't siyang lubos na may caya.

Matanto ang gayong mang̃a casagutan

nang Papa, ay agad namang napaalam,

yaong embajada't nang siya'y dumatal

sa Francia'y sinabi yaong casagutan.

Pasiya nang Papa ay nang matalastas

ang mang̃a consejo tua'y dili hamac,

magmula na noo'y ang Haring natanyag

Principe Pepino na may cayang ganap.

At canilang lubos na napagunaua

ang sa cay Salomong mang̃a sinalita,

na ang isang Haring mapagpaubaya

ay matatamarin ang sacop na madla.

Mabuti ang isang Principeng masipag

na sa caharia'y marunong luming̃ap,

laguing naguiguising ang pusò nang lahat

at cung cailang̃a'y madaling igayac.

Pinahiran na ng̃a ng̃ mahal na crisma

na galing sa lang̃it na nasa redoma

nang bunying Obispong S. Esteban bagá't

ang boong caharian naman ay nagsaya.

At mula na noo'y pinagcayariang

ang Hari sa Francia ay manamanahan

at tungcol babaye ay huag payagan

na siyang mag-hari cahima't caylan.

Cahit sinong puno sa ibang lupain

huag naman nilang papang̃inoonin,

ang gayong usapa'y guinananap na tambing

pasiya ng̃ lahat na siyang susundin.

Ang Haring Pepino'y nag-asaua naman

sa cay Reyna Berta na dugo ring mahal.

Anác ng̃ dakila na si Herlin Cesar

sa mang̃a romanong bilang caauaan.

Haring si Pepino Anác ay dalaua

na si Carlomagno ang pang̃anay niya,

at ang icalaua'y Princesa Lamberta

na sulang maningning ng̃ Amá at Iná.

Niyong tumanda na ang Haring Pepino

nahalili naman ay si Carlomagno,

siya ng̃a ang naguing kilabot ng̃ turco

at sa catapang̃a'y nabantog sa Mundo.

Ang uica ni Turping Arzobispong banal

na cay Carlomagnong laguing caalacbay,

ang siyang sumulat niyong casaysayan

ng̃ cay Carlomagnong laki't cataasan.

Catauan ay timbang at ayos na ayos

na cung pagmalasin ay nacalulugod

ang laki at taas at bayaning kilos

mamamangha cahit sino mang manood.

Labintatlong dangcal lagay ng̃ taas

at tatlong dangcal ang lapad ng̃ balicat

at tatlo pang punto, at nacagugulat

cung siya'y tuming̃ing may galit na hamac.

At dalauang terciang lapad ng̃ balacang

ang binti at brazo ay timbang na timbang,

cung cumain nama'y macalaua lamang

sa maghapo't siyang naguing cagauian.

Di lubhang marami cung cumain siya

nang tinapay, ng̃uni't sa ulam na tupa,

icapat na bahaguing nacacain niya

cung inahing manoc naman ay dalaua.

Calacasan niya ay cagulat-gulat

cung nasa cabayo ay nacabubuhat,

niyong isang taong may sandatang sangcap

isang camay lamang ay na itataas.

Nang lampas sa ulo caya't sa batalla

totoong maraming guinagahis siya,

cung humatol nama'y nacaliligaya

at di cumikiling sa isa at isa.

Ualang inaapi na cahit sinoman

lubhang maauai't malimusing tunay,

cung siya'y mag-utos naman ay malubay

at di nabubuyo sa di catuiran.

At ang isip niya ay totoong pantas

lalo na cung siya'y nakikipag-usap,

at tunay na diniding̃ig niyang banayad

nang upang hinahong caniyang matatap.

Bago sumasagot ay pinaglilirip

upang di masaui siya sa matuid,

caya hindi hamac siyang nabubulid

sa bang̃in nang cutya na icalalait.

Si Carlomagno rin nama'y nag-asaua

doon sa Princesa na si Verenisa,

Anác nang guinoong Orondatis bagá

na isang dakilang taga Capadocia.

At si Carlomagno'y nag-anác nang anim

tatlo ang babaye't lalaki tatlo rin,

ang mang̃a pang̃ala'y na inyong malining

ay isa-isa co na sa salaysayin.

Principe Pepino ng̃alan nang pang̃anay

at Príncipe Luis icalaua bilang,

na siyang nag-impoc niyong cabanalan

caya't si S. Luis de Franciang natanghal.

Infante Carloto ang icatlo bagá

ang ica-apat ay Princesa María,

icalima'y yaong Princesa Rolana

at si Jenaponte ang bunsong Infanta.

Pinaturuan din yaong mang̃a Anác

nang pananandata't nang dunong na ganap,

mahigpit na iniaaral na mag-ing̃at

sa pag-oosioso't lubos na mang̃ilag.

Cung siya ay ualang bagay na tungculin

librong cabanala'y siyang babasahin,

ó luluhod caya at mananalang̃in

ang pagdedevocio'y siyang uunahin.

Mahiguit ang caniyang pag-aala-ala

sa nang̃agdurusang mang̃a caloloua,

sa purgatorio't hinihiling niyang

sila'y macaalis sa ganoong cusa.

Kinucunan niyang halimbaua bilang

ang cay S. Pablong lagdang casulatan,

na sa Epistola'y doon sinasaysay

ang ganitong uicang nang̃apapalaman.

Balang araw aniya'y ang campon nang Dios

cusang pupucauin ang canilang loob,

na manaca-naca at upang iluhog

ang sa purgatorio'y nagdurusang lubos.

At gumagaua nang gauang cagaling̃an

nang upang malayo sa tucsong caauay,

na humihicayat sa capahamacan

nang tayo'y mahulog sa canilang camay.

Sa Reynong Akisgran at sa Alemania

ay nagpatayo siya niyong tigalaua,

na mang̃a Simbahan, at tigalaua pa

ang ipinagauang mang̃a Beateria.

Na pinacainam ang Simbahang ito

niyong pagcayari sampon nang Convento,

ipinagcaloob sa cay S. Benito

niyong Emperador na si Carlomagno.

At ipinatungcol yaong Beateria

sa capurihan ng̃a nang dalauang Santa,

ang isa ay sa cay Santa Catalina

at saca cay Santa Potencianang isa.

Hustong-hustong lahat yaong cagayacan

may Altar at sarisaring casangcapan

pauang mang̃a pilac at ang guintong lantay

ang caliz at cupon at ang Bril naman.

Bordado nang guinto ang sa Paring damit

na ang pagca-ayos ay pinacarikit,

anopa at cahit sino mang magmasid

ay uala nang pintas na maisusulit.

Ang Simhabang yaon nama'y inialay

sa Vírgen Maríang mang̃a capurihan,

baua't isa nama'y caniyang binigyan

nang haciendang siyang gugugulin bilang.

Nang si Carlomagno'y macatalastas na

niyong carunung̃ang mang̃a iba't iba,

macaitlo namang dumadalaw siya

sa maghapon, doon sa Simbahang sadya.

Cung Domingo't fiestang pang̃ilin ay lahat

nang caniyang sacop ay pinatutupad,

tuloy naglilimos sa nang̃asasalat

nang sa cabuhayan nila'y nararapat.

Lalong lalo nang̃a ang mang̃a Simbahan

na duc-ha at ualang sucat na pagcunan,

binibigyan niya nang malaking yaman

at tungcol sa Dios ang ganoong bagay.

Sa bayang Cristiano cahit hindi sacop

ay caniyang pinadadalhan din nang limos,

maguing sa caniyang tunay na vasallos

ang saclolo niya ay di nalilimot.

At sa taón-taó'y nagpapadala rin

nang limos sa Reyno niyong Jerusalem,

at sa iba't ibang Reyno ay gayon din

taglay nang caniyang pagcama-auain.

Sa nang̃a sasalat na ualang pagcunan

ay namamahagui niyong cayamanan,

sa tanghali't siya'y cung cacain naman

binabasahan nang librong cabanalan.

May lector na yaon ang sadyang tungculing

siyang bumabasa capagcumacain,

at ang adhica niya'y dapat na busuguin

nang gracia, ang mang̃a caloloua natin.

Cung binubusog man natin ang catauan

nang mang̃a pagcaing sari-saring bagay,

caloloua'y dapat na pacanin naman

niyong masaganang gauang cabanalan.

Kinauiuilihang basahing parati

ay yaong librong Divicitate Dei,

sinisira niya ang tulog sa gabi

at sa pagcahimbing ay di nauiuili.

At sa isang tao'y macalaua bilang

ang virey niya na inuutusan,

na magsisiyasa't sa nasasacupang

provincia't Ciudades Villa't mang̃a bayan.

Sa lahat nang puerto, ay inuusisa

ang tungculin nila sa pag-aalaga,

at cung ginagaua ang pang̃ang̃asiua

nang pagca-justicia sa sacop na madla.

Cundi gumagaua nang mang̃a pag-api

sa hamac, ó maguing sauing malaki,

ang pagpapalagay nila'y cung mabuti

cung isa ang ting̃in sa guino't imbi.

At yaong paghatol ay cung nababagay

sa hustong matouid at di nasisinsay,

sapagca't maraming iba ang palagay

na canilang mang̃a pinagpupunuan.

Cay Vayceto namang mang̃a pang̃ung̃usap

aniya'y mararaming aliping pang̃ahas,

sa pang̃inoon ng̃a't sa hindi pag-ganap

niyong catuiran at nang̃alilinsad.

Nang sa cay Aáron namang maunaua

ang Hari sa Francia sa ganoong gaua,

na si Carlomagno'y nalugod na cusa

sa camahalan at bait na sagana.

Isang Elefante nagpadala ito

na mayhilang isa na carrong dorado,

na ang lula'y bangcay ni S. Cipriano

at ni Espiratus na isa rin Santo.

Saca yaong ulo ni S. Pantaleon

tanda nang pag-ibig niyang mahinahon,

saca cay Carlomagno, mula nang manoynoy

ang magandang gauang sa Dios ay ucol.

Nang cay Carlomagnong regalo'y matangap

malaki ang toua at pasasalamat,

sampon nang nagdala'y lubos na lining̃ap

at minahal niya nang sa puso'y tapat.

Iguinalang nang̃a ang mang̃a catauan

niyong mang̃a Santong sa Dios na hirang,

at ipinalagay doon sa Simbahan

at maraming taong nag-devocion naman.

Si Carlomagno ng̃a'y mulang putung̃an siya

niyong corona Imperial sa Roma,

noo'y linooban naman ang Patriarca

sa Jerusalem nang mang̃a turco baga.

Totoong marami ang mang̃a cristiano

na pinagpapatay niyong mang̃a turco,

caya't sumanguni sa bagay na ito

siya sa matandang mang̃a Caballero.

Nang tungcol sa guerra ay naca-aalam

niyong sari-saring bagay na paraan,

iba sa canila'y cahit masira man

ang dang̃al ay tacot na sila'y mapatay.

Caya't ang uinica'y makipagyari na

sa mang̃a turco at mang̃aco na sila,

nang anomang bagay at nang di muli pa

na sila'y patayi't yaon ang pang̃amba.

Anopa't noon din ay sila'y nag-atas

niyong embajadang makikipag-usap,

tanang sasabihin ay nang maisaad

yaong inutusan pagdaca'y lumacad.

Sugong embajada ay nang ipamalay

ang hiling na yaon ay ang casagutan,

ang Ciudad na yaon ay canilang iuan

at sampon nang lahat na ariarian.

Tanang casangcapan at mang̃a sandata

gayon din ang lahat na mang̃a hacienda,

ang bagay na yao'y ng̃ matanto nila

nang̃agsang-usapan sila capagdaca.

Na sila'y huming̃i nang araw na taning

na malaon-laon ng̃uni't di pinansin,

niyong mang̃a turco, caya ng̃a't uala ring

makitang paraang huag mahilahil.

Gayon ma'y sa aua nang Dios na Amá

at sa tulong nang mahal na gracia niya,

nasoc sa canilang mang̃a ala-ala

ang cay Carlomagnong loob na maganda.

Sampon pa nang taglay na cabayanihan

at yaong loob niyang cabutiha'y sacdal,

ang caniyang pagcamaauaing tunay

sa nang̃asasahol na cahit sinoman.

Ang guinaua nila sa bagay na ito

ay ang mang̃a susi nang Sto. Sepulcro,

ay ipinadala sa cay Carlomagno

sampong estandarte nang nubos sa tao.

Pumanaw noon din yaong embajada

at cusang tinung̃o ang Imperiong Roma,

sumulat din naman yaong Patriarca

at cay Constantino ay ipinadala.

Sa Constantinopla, ng̃uni't hindi ito

yaong Emperador na si Constantino,

na humanap bagá nang Cruz ni Cristo

na ipinanglunas sa sala nang tao.

Yaong casabihang Constantinong yaon

Anác ni Constanciong bunying Emperador,

at nang Emperatriz Elenang gumugol

nang pagal at yamang hindi sasang̃ayon.

Ang sa Patriarcang sinulatang ito

bilang pang̃alauang Haring Constantino,

ang pinagsabiha't hining̃ang saclolo

nang gagauin niyang munacalang bago.

Nang cay Constantinong tangapin ang sulat

at ang nalalama'y pauang matalastas,

ay noon din nama'y inutusang agad

ang Príncipe Leon na caniyang Anác.

Pinasamahang cay Juan de Napoles

at saca sa nang̃ang̃alan pang si David,

dalaua pa ring Hebreong sasanib

Samuel Isaac sa historiang sulit.

Sila ang piniling mang̃a embajada

sa cay Carlomagno sa Imperiong Roma,

na may dalang sulat na nilagdang sadya

niyong Emperador Constantino bagá.

Calakip din yaong sa Patriarcang liham

tang̃i sa titic niyang gayari ang saysay

cagabi aniya'y napakitang tunay

na akin, ang isang babaying marang̃al.

Na ang carikita'y caguilaguilalas

uica'y Constantino'y ang laguing pagtauag,

at iyong pagsamo sa Dios na uagas

na icaw ay bigyan nang tapang at lacas.

Sa cuhilang turco ng̃ pakikilaban

na doon sa tierra Santa'y nagtatang̃an,

sa iyong malaking nasa'y cailang̃an

na si Carlomagno ay macaalacbay.

Itinuro yaong Caballerong isa

na butihi't lubhang malaking halaga,

ang gayac, at yaong sibat at espada'y

apoy ang sa talim ay nagsisibuga.

Na tumitilamsic ang tapon ng̃ ning̃as

ang muc-ha'y maganda't gayon din ang ticas

bulagáw ang matá't mahaba ang balbas

buhoc ay bago pang may puting mamalas.

Caya Emperador huag pong hindi ca

sa lacad na ito'y mangyaring sumama,

sumunod sa utos nang Dios na isa't

magpasalamat sa iyong caloloua.

Sa pagca-justicia'y ng̃ huag masinsay

gaya nang balitang mang̃a cabutihan,

na guinagaua mong malaon nang araw

sa mang̃a sacop mo't maguing pa hindi man.

Ipinalagay ca niyong Poong Dios

na sa cagaling̃ang gaua ay mauulos,

ng̃ cay Carlomagnong sulat ay matalos

ang luha sa matá pagdaca'y umanod.

Sapagca't ang Santo Sepulcrong mahal

ay nasa sa camay ng̃ hindi binyagan,

nang oras ding yaon ay nag-utos naman

doon sa cay Turping Arzobispong hirang.

Na sa caharia'y iaral na tikis

ang gayong balita na cahapis-hapis

sa bagay na yaon ay nang matigatig

ang loob nang tao't maguising ang isip.

Guinanap ding agad niyong Arzobispo

na ipinang̃aral doon sa Imperio,

maraming nagning̃as na loob nang tao

na nagsipagdamdam sa bagay na ito.

Caya ng̃a at noong hucbo ay ilacad

maraming sumama na nang̃ahicayat,

at nang̃agsitapang na di hamac-hamac

at nagcusang loob nang pakikilamas.

At niyong ilacad yaong ejército

ang punong general ay si Carlomagno,

maraming casamang Hari't Caballero

Duke, Conde't Markes at ibang guinoo.

Minagaling nilang tikis na panauan

ang asaua't Anác ari't cayamanan,

sa malaking nasa nilang isangalang

yaong tierra Santa na linapastang̃an.

Yumao na silang tinauid ang dagat

nang magsiahon na'y parang ang tinahac,

at ang cagubatan   nang Tarquiang malauac

nang mang̃a bayaning pauang nagagalac.

Sapagca't nang bagong lalacad ang tropa

ay si Carlomagno'y nagpahayag muna,

nang pakikilaban na gagauin nila

nang upang hinahong camtan ang victoria.

Dahil sa magandang gagauing paraan

mang̃a loob nila'y sumigla't tumapang,

ng̃uni at nagdamdam silang cahirapan

nang tahakin nila yaong caparang̃an.

Na may habang mang̃a labinlimang legua

at may sampong leguas naman yaong lapad,

mahiguit na dalauang oras na linacad

at dalauang gabi bago nacalampas.

At ang nasumpong pa'y leong caramihan

mang̃a tigre't oso, lobo at halimaw,

sa canilang hucbo ay siyang nagbigay

nang lubhang maraming mang̃a casamaan.

Lalo na sa gabing canilang pag-idlip

doon nangyayari ang lalong pang̃anib,

dahilan sa gaua niyong mababang̃is

na hayop, na ualang auang magpasákit.

Tang̃i pa sa roo'y ang pighati nila

doon sa paglacad ay nang maligaw na,

bakit sa pagcain nila'y kinapos pa,

saca mang̃a pagal cung caya nang̃amba.

Mang̃a loob nila'y lubos na namanglaw

nang sila'y gabihin sa nasabing parang,

sa di pagcataho nang pagdaraanan

dahil sa nangyari nilang na pagcapaligaw.

Sa cay Carlomagnong ipinatugtog na

ang guinbal, na tanda nang pagpapahing̃a,

at ipinag-utos na lumagay sila

sa libis ó bang̃i't magbantay ang iba.

Yaong mang̃a hindi lubhang napapagod

at siyang magtangol sa nang̃atutulog,

sa magsisisiláng mabang̃is na hayop

na nagpapahirap sa mang̃a soldados.

Nang maiayos na ang lahat nang caual

at ang gutom nila'y nang mapauing tunay

ay si Carlomagno pagdaca'y lumagay

sa puno nang isang malaking halaman.

Siya'y lumuhod na't nanalang̃in doon

at nagmaca-aua sa Dios na Poon,

na sila'y iligtas sa madlang lingatong

at matausan din ang canilang layon.

Nagpapacumbabang luha'y tumutulo

sa gayong caniyang pagmamacaamo,

hibic at pagluhog na taos sa pusò

at mang̃a pagdaing at buong pagsuyo.

At pinasimulan yaong pagdarasal

nang sa Dios bagang mang̃a capurihan,

sa dasal na verso'y nang dumating naman

may voces nang ibong siya'y napakingan.

Na ang uica'y tunay na naring̃ig ca na

nang pagdalang̃in mo sa Dios na Amá,

gayon man ay di rin tumitiguil siya

hangang sa dumating sa verso pang iba.

Ibon ay muli pang nagsabing malacas

na naring̃ig cana niyong pagtauag,

nang cay Carlomagnong yao'y matalastas

sa mang̃a pinuno'y nag-utos na agad.

Lahat nang soldado ay ipinalagay

sa mabuting ayos niyong pagcahanay,

at pinagsabihan nang panghihinapang

lumacad nang siya ang nasa unahan.

Sinusundan nila'y ibong lumilipad

na bilang patung̃o doon sa paglacad,

anopa't natunton ang tunay na landas

caya ng̃a't toua nila'y hindi hamac.

Pinagca-alama't magpahaga ng̃ayo'y

laguing nakikita ang nasabing ibon,

nang nang̃aliligaw sa gubat na yaon

pinapatnuguta't daa'y nang matunton.

Sa gubat na yao'y nang macalabas na

yaong Emperador at casamang tropa,

isang daang libo ang natanaw nilang

turcong bucod-bucod ang pulutong bagá.

At cung caya naman nila natalastas

ay may lihim silang taga pagsiyasat,

at cung magagaling ang sandatang sangcap

nang magaua nila ang lalong marapat.

Pinacabuti na ang canilang ayos

at nang̃agsigamit nang tanda nang Cruz,

nanalig na paua sa aua nang Dios

at nagpacatapang nang canilang loob.

Niyong matapos nang ihanay ang caual

sa lalong mabuting mang̃a catayuan,

at inaatas na ang mang̃a paraan

na marapat gauin sa pakikilaban.

Sinimulan na ng̃a ang pagbabatalla

nang dalauang hucbong leon ang capara,

tapang nang cristiano ay cataca-taca

sa dahas at licsi nang pananandata.

Ang cahalimbaua'y tigre at halimaw

niyong paghandulong sa mang̃a caauay,

magcabi-cabila'y nagcalat ang bangcay

niyong mang̃a turcong canilang calaban.

Nang ualang magaua sa pakikilaban

at napipipilan nang pananandata,

nang di macasaho't nasasahol sila

ay nang̃agtacbuhan silang para-para.

Pumasoc sa Ciudad niyong Jerusalem

at adhicang doon mang̃ag-sisitiguil,

ng̃uni di nangyari't sila'y inusig din

nang mang̃a cristiano saan man dumating.

Anopa at sila'y hindi tinugutan

hangang di naubos na pinagpapatay,

nang uala na cahit ni isa mang buhay

doon ay sila na ang namuno naman.

Yaong Santong lugar ay nang mabaui na

sa camay nang turcong mang̃a palamara,

ay si Carlomagno't lahat nang casama

ay doon na muna sila nagpahing̃a.

Nang macapagpaui na sila nang pagal

sa bunying Patriarca ay nagpapaalam,

binibigyan sila niyong cagantihan

guinto't pilac sampong batong bagay-bagay.

Bunying Emperador na si Carlomagno

at gayon din yaong Haring Constantino,

ay hindi tumangap nang handog na ito

niyong Patriarcang huming̃ing saclolo.

Kinilala nilang tunay na nag-utos

sa canila'y yaong darakilang Dios,

at ang catapang̃an sa pakikihamoc

nila, ay Dios din yaong nagcaloob.

Sa guinauang yaong di pagtangap nila

ang uinica naman niyong Patriarca,

cung gayo'y ang ualang timbang na halagá

ang aking sa inyo ay ipakikita.

Cayong lahat ng̃ayo'y hustong tatlong araw

na mang̃ag-colacio't tuloy magcumpisal,

at mang̃agcomunion sa kinabucasan

na sinoma'y huag pasalahin lamang.

Malabis ang touang canilang tinangap

at noon din sila'y nagcolaciong lahat,

nang̃agcompisal di't comunio'y ginanap

hiling nang Patriarca ay pauang tinupad.

Tanang cautusa'y nang mairaos na

ay humirang naman nang labindalaua,

na mang̃a guinoo at iniatas niyang

ilual sa Cofre ang tanang Reliquia.

Yaong Emperador Carlomagno naman

ay sa Arzobispo siya'y nagcumpisal,

at tuloy rin namang siya'y nakinabang

ayon sa Iglesiang mang̃a cautusan.

At yaong pinili na labindalawa

ay pinasimulan yaong pagcacanta,

nang Letania't Salmos namang iba't ibang

pagbibigay puri sa Dios na Amá.

Saca ang Prelado doon sa Napoles

na cagalang-galang na ang ng̃ala'y David,

binucsan ang Cofreng doo'y nasisilid

ang cay Jesucristo na coronang tinic.

Ang takip nang Cofre ay nang maibucas

ang samyo nang bang̃o ay humalimuyac.

na nagbigay aliw sa tanang caharap

asa nilang na sa Paraisong lahat.

Noo'y natiguib nang pagsampalataya

ang cay Carlomagnong puso't caloloua,

siya ay lumuhod na caracaraca

na namamalisbis ang luha sa matá.

Casabay ang hibic at mang̃a pagluhog

sa di matingcalang maauaing Dios,

at ang Pasión niya'y nang lalong mabantog

ang bagong himala'y ipinagcaloob.

Sa oras ding yaon namang capagdaca

ang coronang tinic nang nacop sa sala,

nagsipamulaclac na caayaaya

ang samyo nang bang̃o ay ualang capara.

Na nacabubusog sa naroong lahat

caya ng̃a't ang toua nila'y hindi hamac,

at niyong hang̃uin ang Santos Reliquias

ay lalong maraming himalang namalas.

Tanang mang̃a lumpo, bulag sampong pipi

ang pilay ay bucot sampong mang̃a bing̃i,

gumaling na lahat caya't di masabi

yaong cagalacan sa gayong nangyari.

Ang mang̃a leproso ay gayon din naman

caya't nagpupuri silang walang humpay,

ang dakilang bang̃o'y sumikip sa baya't

nasamyo nang lahat yaong casarapan.

Malacas na voces ay naring̃ig nila

uica'y cabuhayan ng̃ayon nang lahat na,

at ito ang araw nang mahal na graciang

caloob na tunay nang Dios na Amá.

Tatlong daa't lima ang mang̃a may sakít

sa araw na yao'y gumaling na tikis,

caya ng̃a't sa puso nila'y nang̃atitic

ang himalang yaon nang Dios sa Lang̃it.

Ang Prelado Daniel ay cumuha naman

niyong isang paco nang nacop sa tanan,

at sa relicariong guinto'y ilinagay

isang bagong taong gumaling ang damdam.

Capagcabata nang ipang̃anac siya

at ang calahati nang catauan niya,

ay tunay na tuyo capagcaraca na

cung caya ng̃a hindi macakilos bagá.

Ng̃uni at dahilan sa pacò ni Cristo'y

biglang nacalacad ang nasabing tao,

at naparoon nang halos tumatacbo

sa Simbahang hayag na cay S. Sabino.

Doon ng̃a pinuri't pinasalamatan

ang aua ng̃ Amáng macapangyarihan,

at ang sakít niyang pinagcalabasan

gumaling na tila nagdahilan lamang.

At sa Alemania naman ay gayon din

maraming may sakit yaong pinagalin,

sampon nang Enano ay lumaking tambing

at sa cahustuhang anyo ay tumiguil.

Ualang di gumaling na mang̃a may damdam

doon sa Reliquias nang nacop pa tanan,

caya't nang̃agpuri nang di ano lamang

sa Dios na ualang hanggang caauaan.

At saca isa pang sangol na patay na

ang muling nabuhay na cataca-taca,

dahil sa cay Cristong pacong mahalaga'y

siyang naguing lunas na nagpaguinhaua.

Saca nang dumating doon sa Aquisgran

ay huminto sila sa isang Simbahan,

at sa isang Altar nila ilinagay

ang Santas Reliquias ni Jesús na mahal.

Ang Simbahang yao'y sa mahal na Virgeng

Nuestra de la Salud, at siya'y nagbilin,

na sa taón-taó'y huag pasalahin

na ang cafiestaha'y pilit gaganapin.

Sa buan nang Junio ay ipamamalas

sa lahat nang tao ang Santas Reliquias,

at mang̃ag-cacamit sila nang plenarias

yaong Indulgenciang sa sala'y patauad.

Pasiya nang Papa ang bagay na ito

nang ipagcaloob sa cay Carlomagno,

caya't guinaganap nang mang̃a cristiano

na tunay na lingcod nang Poong si Cristo.

Ang Simbahang yao'y pagaua rin naman

niyong Emperador Carlomagnong hirang,

caya ng̃a't ang bilin ay nang maisaysay

siya'y nagbalic na sa palacio real.

Magmula na noo'y nabalitang tikis

ang cay Carlomagnong cabutiha't bait,

siya ang nagtatag niyong Doce Pares

taglay nang caniyang cagandahang isip.

Sa pagcabayani ay siyang nabantog

na pa mang̃a turco ay naguing kilabot,

ganon dín sa lahat nang nang̃asasacop

ay lubhang hinahong cung siya'y mag-utos.

At sa Dios nama'y lubos ang pag-galang

maguing sa Iglesia na cay Cristong halal,

sinusunod niyang ualang caliuagan

ang bilin at utos at ang mang̃a baual.

Caya't ang caniyang magagandang gaua

siyang dapat cunang uliran nang madla,

at sa mang̃a puno'y isang halimbaua

nang casarapang luming̃ap sa capoua.

Hindi sa sarili lamang lumiling̃ap

at iisa yaong pagting̃in sa lahat,

maguing sa mayaman at sa mang̃a salat

sa caniya'y ualang mababa't mataas.

Di gaya nang Haring si Herodes

na sakim sa yama't carang̃alang labis,

caya ng̃a't sa gauang yao'y ang nasapit

doon sa Infierno cusang nagcasakit.

At gayon din yaong si Poncio Pilatong

hocom na humatol sa Poong cay Cristo,

sa tacot sa bala niyong mang̃a judio

na ipagsusumbong siya cay Tiberio.

Na siya ay isa bilang casapacat

nang ipinaghablang mahal na Mesias

ay baca alisin sa tungkol na hauac

cung caya humatol nang hindi marapat.

Cahi't alam niyang ualang casalanan

ay ipinasiyang si Cristo'y mamatáy,

nang sa cay Tiberio'y ipagsabi naman

gauang lihis niya'y siyang hinatulan.

At ipinahuli na guinapos siya

tuloy tinubung̃ang hayop ang capara,

at noon din siya ay ipinadala

doon sa caniyang bayang Tarragona.

Na uala ni cahit banig man ó cumot

caya ng̃a't sa lupa lamang natutulog,

at di iniiuan nang sundalong tanod

hangang sa ang búhay niya ay natapos.

At nang makitil na ang tang̃ang hining̃a'y

ibinulid naman yaong caloloua,

doon sa Infierno't dusang ualang hanga

at uala cahima't camunting guinhaua.

Pagca't si Pilato ay hindi binyagan

siya'y nalalabas cay Cristong baunan,

caya't suson-suson yaong cahirapan

at di matatapos magpacaylan man.

Dahil sa mayroong lumabas na auit

na dili umano'y na akyat sa lang̃it,

yaong si Pilato, ito'y sabing lihis

nang nagsasalita ay di iniisip.

Ipinahahayag niyong Evangelio

na ang di tumangap nang Agua Bautismo,

ay di nagcacamit nang Lang̃it sa Reyno

at ang matatamo'y hirap sa Infierno.

Camaliang tunay yaong pang̃ung̃usap

na si Pilato ay sa Lang̃it na akyat,

at ang nabasahan ay librong salung̃at

ó lic-ha nang budhing lubos na pang̃ahas.

Kinacailang̃ang anomang gagauin

nang tao, ay dapat munang iisipin,

at sala sa Amáng lumalang sa atin

at tatauanan pa nang macalilining.

Huag yaong tayo'y macakita lamang

nang pilac, ay cahit di catotohanan,

cahit ualang librong kinakikitaan

ay di nang̃ing̃imi nang pagsasalaysay.

Alalahanin mo guiliw na capatid

na di gagapilac lamang yaong Lang̃it,

sa camunting yamang ating ninais

yaong ualang hangang toua'y ipapalit.

Magnilay-nilay ca't ang gauang mabigla

ay di gayon lamang cung mapang̃anyaya,

bakit ang parusa'y laguing nacahanda

nang Hucom na hindi mangyaring madaya.

Sa caniya ay ualang munting naliling̃id

ang lahat ay paua niyang nalilirip,

cahit gagadulo man lamang nang hanip

at siya'y ualang hindi nababatid.

Mabuti na lamang cung mapagsisihan

ang lahat nang ating gauang casalanan,

at may patauad pang sucat maasahan

ng̃uni't cung di gayo'y sauing capalaran.

Sa utos nang Dios ay dapat gumanap

tayo, at gayon din sa Iglesiang atas,

nang upang matamo nating aliualas

ang caligayahang ualang pagcucupas.

WACAS

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ***

Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.

Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.

START: FULL LICENSE

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE

PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.

Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works

1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you share it without charge with others.

1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.

1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg™.

1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg™ License.

1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg™ website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that:

• You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”

• You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.

• You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.

• You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.

1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.

1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.

1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.

Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™

Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.

Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.

The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact

Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.

While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate

Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.

This website includes information about Project Gutenberg™, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

Table of Contents

The Project Gutenberg eBook of Casaysayan ng Catotohanang Buhay ng Haring Clodeveo at Reyna Clotilde sa Reyno nang Francia, by Cleto R. Ignacio

CASAYSAYAN

NG

CATOTOHANANG BUHAY

NG

Haring Clodeveo

AT

Reyna Clotilde

SA REYNO NANG FRANCIA NA TINULA SA LUBOS NA CATIAGAAN NI CLETO R. IGNACIO

Concepcion, Malabon, Rizal.

SIPI SA TUNAY NA HISTORIA 1917

PAUNAUA

Simula nang buhay

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE