The Project Gutenberg eBook of Ruize-rijmen

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Ruize-rijmen

Author: Charivarius

Release date: March 15, 2018 [eBook #56749]

Language: Dutch

Other information and formats: www.gutenberg.org/ebooks/56749

Credits: Produced by J.H.Berends and the Online Distributed

Proofreading Team at http://www.pgdp.net

*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK RUIZE-RIJMEN ***

RUIZE-RIJMEN

RUIZE-RIJMEN

DOOR

CHARIVARIUS

HAARLEM — H. D. TJEENK WILLINK & ZOON — 1922.

Deze verzameling bevat den inhoud der vijf vroegere bundels en de Rijmen, die verder in de beide Groenen en elders verschenen zijn, herzien, geschikt, geschift. Vele Rijmen heb ik geschrapt — te weinig, zal menigeen misschien zeggen. ’t Is mogelijk; het geheele hoofdstuk „Oorlogsrijmen” b.v. is niet actueel meer, en ik was ook eerst van plan dit weg te laten, maar ik vond ten slotte, dat ik de gedachten in dien over-belangrijken tijd gerezen, wel mocht doen herleven.

Teleurgesteld wordt, wie in dit boek slechts grapjes zoekt. Dit is niet bedoeld als amusementslectuur. Er zijn onder deze versjes eenige, die niets anders beoogen dan amusement, dat geef ik toe, b.v. de Iersche Gijn, maar ze geven het karakter van mijn werk niet aan. Als sommige Rijmen misschien een min of meer komisch effect hebben, is dat, om zoo te zeggen, bij ongeluk. Mijn bedoeling is meestal niet, grappig te zijn, maar de dingen die ik te zeggen had, in een eenigszins aannemelijken vorm op te disschen; de gewone vorm is het hoofdartikel of het ingezonden stuk, maar die worden niet gelezen, of wel gelezen en vergeten. De bladen, die mij de moeite waard mochten achten mij te bespreken, mogen de recensie dan ook niet opdragen aan den redacteur voor de rubriek „Onze Lachhoek”. Daar protesteer ik bij voorbaat tegen. Als ik mijn boekje doorblader vind ik er betrekkelijk weinig opgewekts of opwekkende in. Is ’t mijn schuld...?

Teleurgesteld wordt, wie in dit boek diepe gedachten zoekt. Ik berijmde de eenvoudige gedachten van ieder, die bewust leeft, en niet slaapwandelt. Van sportoverdrijving tot bidden om de overwinning — ’t ligt alles dicht bij de oppervlakte. Voor wijsgeer wil ik me niet uitgeven.

Teleurgesteld wordt wie in dit boek een richtsnoer zoekt. Ik ben meer plattegrond dan gids. Wil men mij een thermometer noemen, mij wel — een kachel ben ik zeker niet.

Teleurgesteld wordt, wie in dit boek poëzie zoekt. Ernstige gedachten berijmd vormen nog geen gedicht. Poëzie ligt buiten mijn gebied. Poëzie geeft meer gevoel dan gedachte, en ik geef meer gedachte dan gevoel. Rijmer ben ik, en als Rijmer zal ik sterven. Indien de lezer mijn Rijmen in dit licht beschouwt, zal ik er misschien mee bereiken wat ik er mee beoog; in elk geval zal men mijn werk dan den juisten maatstaf aanleggen bij het beoordeelen.

CHARIVARIUS.

September, 1922.

LEEN-RIJM.

Aangeboden aan alle schrijvers. Zij mogen dit Rijm over laten drukken, vóór in hun boeken.

Lieve lezer, ik, het boekje,

Vraag een oogenblik het woord;

Dat een boek spreekt, is geen wonder —

J’ hebt dat wel eens meer gehoord.

Lezer, koop je wel eens boeken?

— Niemand zegt natuurlijk neen —

Of, wanneer j’ er een wilt lezen,

Vraag je dan zoo’n boek te leen?

Ik verdenk je van het laatste,

Dat is zoo het oude lied:

Van het schrijfsel profiteert men —

Aan den schrijver denkt men niet.

Is het niet een beetje treurig,

— ’t Best is, dat je ’t maar erkent —

Dat ’t zoo zelden bij je opkomt,

Dat j’ ook hem iets schuldig bent?

Want de schrijver staat zijn werk af,

Levert je zijn geestelijk goed;

Is ’t niet fair, dat jij van jou kant

Hem zijn rekening voldoet?

Als dit beter werd begrepen,

Zou ’t den schrijvers beter gaan;

Is er, vraag ik, één auteur, die

Van zijn werken kan bestaan?

’t Is dat leenen en dat leenen,

Dat de boekenmarkt bederft;

Het publiek gebruikt zijn werk, ter-

wijl d’ auteur in armoe sterft.

Voor Carré, Centraal of Flora

Kijk je om geen daalder scheel,

Maar wanneer j’ een boek moet koopen,

Is een kwartje je te veel.

Lezer, als j’ een boek wilt lezen,

Dat je wat ontspanning biedt,

Geef den schrijver wat hem toekomt;

Koop het boek, en leen het niet.

Vorm een boekerij. Dat ’s billijk,

En ’t is voor je eigen best,

Want zoo’n geestelijk vermogen

Geeft je daaglijks interest.

Wil j’ een vriend eens een pleizier doen,

Of een hartelijkheid, of zoo,

Laat jouw exemplaar niet lezen,

Maar geef hem er een cadeau.

Ja, een vriendschapsdienst, zoo heet het.

Maar het is geen eerlijk spel!

Want die vriendlijkheid van ’t leenen

Kost jou niets — den schrijver wel!

Lieve lezer...... hm, ja, heb je

Me gekocht, dan ben je „lief”,

Maar wanneer je me te leen hebt,

En je leest me — ben je ’n dief!

Deze Rijmen mogen niet worden voorgedragen (ook niet in besloten kring — zie Auteurswet, art. 12) zonder toestemming van het Auteurs-bureau der Vereeniging van Letterkundigen, Jan Willem Brouwersplein 29, Amsterdam.

INHOUD.

I. ZEDE-RIJMEN.

Nr.

Bldz.

1

Naampie

1

2

Broer, Zus en Mop

1

3

De Revanche-idee

2

4

Wij, dwazen!

3

5

Eer en hoogachting

3

6

Een kaartje

4

7

Dîner à prix fixe

5

8

St. Nicolaasklacht

7

9

De lieve Jeugd

8

10

Verjaarswensch

9

11

Celibatairswee

10

12

Beê aan Neêrlands Goôn

11

13

Ridderorden-rijm

12

14

De nette mensch spreekt

14

15

De séance

15

16

Impôt unique

17

17

Visite

20

18

De huwelijksreceptie

21

19

Het enkele woord

23

20

De diep-bedroefde aanbehuwdelingen

25

21

Mijn begrafenis

26

II. POLITIEKE RIJMEN.

Nr.

Bldz.

1

Wat moet mijn zoon worden?

27

2

De bijzonderste Voorzienigheid of het gevallen boekske

28

3

De raad der bezadigden

29

4

Penelope

30

5

Aan Lieftinck, het tachtigjarig Kamerlid

31

6

Stem-rijm

32

III. OORLOGS-RIJMEN.

Nr.

Bldz.

1

De bloedgebeden

34

2

Het schoonste

37

3

Dappere soldaten, bange diplomaten

39

4

Zes diplomaten

40

5

Aan Cort

41

6

Niederland! die Waffen nieder!

42

7

Moeder, wil U baby roepen?

43

8

The Hymn of Hate

44

9

Conspuez!

45

10

Olieverf-rijm

46

11

De tien

47

12

’t Wordt weer aangevuld

49

13

In den gulden riddertijd

50

14

„Schimpt heuschelijck!”

51

15

Dietschland, Dietschland, ueber Alles!

53

16

O, gij, eens de zon van mijn leven

54

17

Ach, deden wij ook maar mee!

55

18

Dat is het!

56

19

Wanhopig besluit van een geslingerd krantenlezer

58

20

Die grosze Zeit

59

21

De groote toevlucht

59

22

Ik heb nu net een jaar gemoord

61

23

De Hochkultur en de Blooming Foreigner

62

24

Open brief

64

25

De Toekomst

66

26

Wat zij kunnen doen

67

27

O, die blinde, blinde, blinde...

67

28

De zwarte lijn

69

29

De melkknecht en de Duitsche Kultur

70

30

We wonen in een houten huis

72

31

Leuzen-rijm

72

32

Reik mij de hand, of...

74

33

Wij!

75

34

De snoevers

76

35

Divina Comoedia

77

36

Onze oude

78

37

De striktste bevelen

79

38

Quod licet Jovi non licet bovi

80

39

De gevallen ruiter

82

40

De toekomstige leiding der menschheid

82

41

Biologische Friedensrüstungen

83

42

Leugen-rijm

85

43

Roffel-rijm

87

44

Charivarius’ bekeering

88

45

Het Meilied der moeders

90

46

Majesteit of het koningschap volgens Tsaar en Keizer

91

47

Prinsen-rijm

92

48

Een neutraal lied van den oorlog en het Opperwezen

93

49

Aan Frans Bastiaanse, mijn concurrent-ruize-rijmer

96

50

Aan Charivarius

97

51

Vorstenschool

99

52

Karl en Zita of het bioskoopgevaar

101

53

Mies, Charivarius, de kanarie en de oorlog

102

54

O! O! O!

103

55

Een faillissement

105

56

Wij Duitschers, voorheen en thans

108

57

Hoog bezoek

109

58

De brief van den vader

111

59

Hoezee!

112

IV. TAAL.

Nr.

Bldz.

1

Taal-rijm

113

2

Ed-dijm

115

3

Mevrouw

116

4

Beslist

117

5

Ruize!

117

6

Waar gaat het om?

118

7

Prachtbeweging

118

8

Zielige zaligheid

119

9

Federalisme

119

10

Het lied van Mooie Karel uit de Jordaan

121

11

Uitkomst-rijm

122

12

Spreek je moers taal!

122

13

The old Masters of Holland

124

14

The Chaos

125

V. KUNST.

Nr.

Bldz.

1

Aan Speenhoff

130

2

De benauwde veste

131

3

Aan Tielens

132

4

D’r komen nette lui!

133

5

Preludium

134

6

Hollandsche humor

134

7

Hoe schrijf ik een tooneelstuk?

136

8

De bloementuin

137

9

De criticus

138

VI. LETTEREN.

Nr.

Bldz.

1

Vaers

140

2

Sonnet

141

3

Het goudene raadsel van het wondere geluk

142

4

Een St. Nicolaascadeautje

142

5

Rid- en runders

144

6

Zak-drama

145

7

Rust-rijm

146

8

Rijm-rijm

148

9

Lof-rijm op de Prikkel-idyllen

151

Bldz.

VII. IERSCHE GIJN

152

VIII. OVIDIUS’ HERSCHEPPINGEN.

Nr.

Bldz.

1

Deucalion en Pyrrha

161

2

Echo

163

3

Narcissus

164

4

Pygmalion

166

5

Arachne

168

6

Icarus

169

7

Pyramus en Thisbe

171

8

Philemon en Baucis

173

9

Phaëton

176

IX. GESCHIEDENIS DES VADERLANDS.

Bldz.

Eerste zang

178

Tweede zang

180

Derde zang

182

Vierde zang

185

Vijfde zang

188

X. ALLERLEI.

Nr.

Bldz.

1

Mei-rijm

191

2

De Post-staking

192

3

Napoleon-rijm

194

4

Eerste liefde

197

5

Kwak-rijm

198

6

Het wonder

200

7

O, Telefoon!

201

8

Opgemerkt

203

9

Stemmings-rijm, van dood en leven

204

10

De treinen zijn op tijd

206

11

Hazen-rijm

207

12

Mensch, erger je niet!

210

13

Oweeërswee of het eet-examen

211

14

De Oweeërs krijgen les

215

15

Loflied op de vriendschap

217

16

Het antwoord van ’t meisje

219

17

Waar werd opreghter trou......

222

18

Examen-rijm

223

19

Auto-rijm

225

20

Gemakkelijke bijverdienste

226

21

Het eene merkwaardige

227

22

Idylle

228

23

Lentelied

229

24

Op de auto-tentoonstelling

231

25

Voetbal-hymne

232

26

Het eene noodige

233

27

Lof der Zotheid, I

234

28

Lof der Zotheid, II

235

29

De Bloedneusproleet

236

30

Reclame-rijm

237

31

Het ergste

239

32

Plaatselijke Keuze

240

33

De blaren en de bladen

241

34

De niet-onbevoegde zijde

243

35

Het plaatselijke blaadje

244

36

Patricisch Proletariaat

246

37

Kerstliedje

247

38

Levenswijsheid

248

XI. VAN LEVEN EN STILTE.

Nr.

Bldz.

1

Levenslied

251

2

Charivarius in de Alpen (de Pers in de wolken)

252

3

Bosch-rijm

254

4

Strand-rijm

255

5

Sneeuw-dag in de duinen

257

6

Kachel-mijmerij

258

7

De jonge blinde

259

8

Bello, de trekhond

261

9

Treur-rijm

263

10

Toe, jongens, weest niet wreed!

265

11

Des eenlings mijmerij

267

12

Twee-eenheid

269

I. ZEDE-RIJMEN.

1. NAAMPIE.

De tijd van Klara, Bettekoo, van Annemie en Aagje

Is lang voorbij. We volgen nu het voorbeeld van het Haagje.

Zoo’n naampie op een y-tje klinkt zoo fijntjes, zoo coquetjes,

Marie, Christien, Jacoba, Anna, Mina is niet netjes.

We zeggen liever Mary, Tini, Cobi, Anni, Mini,

En Kitty, Nelly, Wimmy, Elly, Florry, Lotty, Stini.

En Jet is veel te burgerlijk, fatsoenlijker is Jetty,

En Jenny, Molly, Henny, Dolly, Enny, Polly, Hetty,

En Maggy, Tilly, Fanny, Lili, Lizzy, Carry, Corry,

En Bini, Betty, Dini, Nettie, Suzie, Emmy, Dorry.

Een jongen heet geen Hein, maar Harry. Jan is plat; zeg Johnny,

En Willem — dat moet Willy zijn, en Toon natuurlijk Tonny,

Dan noem’ we Wijnand Wijnie’ hoor; een ie-tje hebben zal-ie!

Wat moet’ we dan met Albert doen? — Wel, noem den lummel Ally!

Ook Eduard is veel te flink, en Frits en Ferdinand,

Die worden dus tot Eddy, Freddy, Ferry-dear ontmand.

En Gijs wordt Bertie, Bonnie staat voor... drommels ja hoe hiet die?

Gelukkig nog dat Piet voorloopig Piet is en niet Pietie!

Al wat uit Eng’land komt is chic. Ja juist, maar je vergeet,

Dat daar de waschvrouw Mary, en het vischwijf Kitty heet!

2. BROER, ZUS EN MOP.

De kwestie van de namen is en blijft een lastig vraagstuk,

Benoem je kinderen niet te dwaas, bedenk het is een waagstuk.

Ik ken een deftig handelsman, gewichtig, stram en stoer,

Hij groeit geweldig door zijn haar — maar heet nog altijd... Broer!

Een donkere vrouw van veertig jaar, in statige gewaden,

Schrijdt, vorstelijk neigend, door de zaal. Haar naam, zoo zou je raden,

Is Hilda, Nora, Adelheid? — Helaas, ’t is niet aldus,

De schitterende schoone luistert naar den naam van Zus!

Haar oudre zuster voelt zich jong; dat blijkt, wanneer je weet,

Dat zij — ze is nog ongetrouwd — (hoe snoezig!) Baby heet!

Marianne klinkt te muzikaal, te mooi; daar weet’ w’ iets op:

De arme stumperd wordt veroordeeld — levenslang — tot Mop!

We willen Fransche namen, best! maar ’t Fransch is ons de baas,

En daarom wordt Louise Wies, Françoise — schrik niet! — Zwaas!

Een kindje, laat-in-’t-spreken, stottert, en wij stotteren ’t na,

Zoo’n hik-snik wordt tot naam verheven door Papa en Ma.

Zoo Hak en Tip en Hep en Toet en Iet en Noes en Biep,

En Pip en Mans en Tot en Ans en Lei, Tee, Dig en Siep,

En Ankie, Poetje, Robbie, Doetje, Tientje, Ponk en Poppie,

En Mokkie, Pukkie, Apie, Kukkie, Seppie, Tut en Toppie,

En Kiek en Uk en Noep en Tuk en Ies en Oot en Mik...

Zoo zull’ de stakkers blijven heeten tot den jongsten snik.

’k Doe, slachtoffers, beroep op u. Gij allen, die moet lijden,

Door ’t smakeloos en zot bedrijf, gij moet uzelf bevrijden.

O Broer, o Zus, o Peuter, Poes, o Tik, o Fink, o Riet!

Vecht voor je naam, en luistert naar die kokhalsklanken niet!

3. DE REVANCHE-IDEE.

Opgedragen aan Hak en Tip en Hep en Toet en Iet en Noes en Biep en Pip en Mans en Tet en Ans en Lei, Tee, Dig en Siep en Ankie, Poetje, Robbie, Doetje, Tientje, Snor en Poppie, en Mokkie, Pukkie, Apie, Kukkie, Seppie, Tut en Topie, en Kiek en Uk en Noep en Tot en Ies en Oot en Mik, en Broer en Zus en Peuter, Poes en Fink en Tik.

Motto: „Verongelijkten van alle ouders, vereenigt u!”

Neen, Uk en Poes, en Tut, verdraagt je schande niet geduldig,

Neemt op je ouders wreede wraak, want waarlijk zij zijn schuldig!

Zij leverden u over, Broer en Miep, aan hoon en smaad,

Neemt wraak! en zet het hun betaald! Vergeldt dan kwaad met kwaad!

Maar, luistert, want je moet het goed en vinnig, met verstand doen,

Ik weet wat voor je. ’k Zal je eens wat aardigs aan de hand doen.

Vooreerst, zegt altijd „Jou” en „Jij” — dat geeft zoo’n lekkere snauw:

„Jij, Tut!” — „Nee, jij mot, jij!” — „’t Is ’t jouwe!” — „Nee, van jou! van jou!”

Je noemt dat Fransch of Duitschen stijl — al is ’t ook geen van beiden,

Want Franschen, Duitschers zeggen „jou” tot God, „u” tot de meiden! —

En verder, zegt nooit „Moeder” meer, zoo hartelijk en zacht,

Zoolang zij hikt van „Hak” en „Tip”, met misbruik van haar macht.

Zegt „Mamma”, want daar ku’ j’ zoo’n doffen rommelklank in leggen,

Of, wil je nog wat leelijkers, dan moet je „Mam” gaan zeggen.

Je weet, dat mamma „uier” is (een oud-latijnsche stam)

En „Mam” klinkt zoo poëtisch! Net als ham, en kam en klam.

Nu heb ik nog iets voor je om je vader klein te krijgen:

Je moet het mooie „vader”-woord zorgvuldiglijk verzwijgen,

Je scheldt hem plat en duidelijk uit, ter eer van ’t vaderschap,

Met woord voor ’t slijmerig kindervoêr, en noemt je vader... Pap!

Allemaal:

’t Weerklinke dus van Groningen, Maastricht tot Amsterdam

Van: Mam en Pap en Pap en Mam en Mam en Pap en Mam!!

4. WIJ, DWAZEN!

„Ons land zij groot in al, waarin een klein land groot kan zijn,”

Zoo luidde ’t vorstelijk woord, (te veel!) herhaald door groot en klein.

En als er ooit geluisterd werd naar zulke wijze lessen,

Dan hebben wij dat hier gedaan. Kijk maar eens naar d’ adressen;

Die zijn, hoe klein ons land ook is, behoorlijk lang en groot,

En daarbij goed bedacht — door een volslagen idioot.

Wij, dwazen, schrijven elken dag die dolle nonsens neer:

WelEdele, of, deftiger, WelEd. Geboren Heer,

Den Heer, zoo sec, dat durv’ we niet; dat moeten we verlengen

Tot WelEerwaarden, ZeerGeleerden, WeledelGestrengen,

Den HoogGeboren Heer of Vrouwe; en — je moet het hooren! —

Die even minder deftig is, die is HoogWelGeboren!

En ben j’ iets meer dan hooggeboorn, al is ’t verschil ook klein,

Wat ben je dan? Medunkt, dan moet je ZeerGeboren zijn!

HoogEdele, GrootAchtbare, Geleerde, ZeerEerwaarde...

Verbeeld je iemand, die den adel aan geleerdheid paarde,

Zoo iemand werd HoogWelgeborenEdelZeerGeleerd!

En was hij in de Rechten bovendien gepromoveerd,

En wist hij het tot raadslid van Kwadijk of Liemt te brenge’

Hij werd WelEdelAchtbaarHoogGeborenZeerGestrenge! —

O, HoogGeborenWelEerwaardeZeerGrootAchtbare Heer,

U is geleerd, maar is U ’t Hoog, of is U ’t nog maar Zeer? —

Wij moesten eens bedenken, wij, grootachtbare eedle dwazen,

Voor wie wij toch zoo zeergeleerd op d’enveloppen razen,

Voor wie ’t bestemd is, al die strenge edelachtbaarheid?...

Ik zal ’t je zeggen: voor den postman en voor Mie, de meid.

5. EER EN HOOGACHTING!

De nonsenstermen zijn nu afgeschaft op d’enveloppen,

We doen niet meer aan Edel, Streng, of dergelijke moppen,

Den Waarden Weleer Zeer Geleerden Hooggeboren Heer —

Geen lieve lezer van de Ruize-Rijmen schrijft dat meer.

Maar wees nu consequent, en pas hetzelfde stelsel toe

Op Waarde, Beste, Zeer Geacht’ en al dat mal gedoe;

Hoogachtend, Met de meeste Achting, ’k Blijf geheel de Uwe,

Uw dienaar, dienstwillig, dienstvaardig... is ’t niet om te gruwe’?

En meen’geen gaf ’t in wanhoop op, en schreef maar niet, ten leste,

Omdat hij maar geen keus kon doen uit Lieve, Waarde of Beste!

Is het zoo moeilijk, zou het niet met een’ge oef’ning lukken,

Dienstvaardigheid en achting in den brief zelf uit te drukken?

En zuiver zaken-brieven, als: „Is u van middag vrij?”

Moet daar die achting en dienstwilligheid nu ook al bij?

Zeg, hebt gij zelf nog nooit zoo iets geschreven als dit, lezer:

„In antwoord op Uw Zeer Geëerde van den vierden dezer

Heb ik de Eer U mede te deelen, Zeer Geachte Heer,

Dat onze kat gejongd heeft, dat’s nu voor de tiende keer,

En al de beestjes leven nog; ’t is boven mijn verwachting.

’k Verblijve Uw dienstwil’ge dienaar, met de meeste Achting”?

Die dwaze wartaal weg te laten strijdt met je fatsoen,

Maar sta je, als je spreekt met iemand, ook zoo gek te doen?

Bv. zeg je: „Zeer Geleerde, Hoog Geachte Heer!

Ik heb de Eer U mee te deelen: ’t is vandaag mooi weer?” —

Wie doet er mee, en breekt met dit gedachteloos geteem,

En schrijft — zooveel als ’t mooglijk is — naar ’t volgende systeem:

Laat slechts den datum op uw brief, den naam er onder prijken,

En laat uw achting, liefde en geest uit stijl en woordkeus blijken!

6. EEN KAARTJE!

Wie stuurt er me-n-’n kaartje,

Een kaartje met Nieuwjaar?

Die kaartenstroom, die kaartenvloed

Die doet me ieder jaar zoo ’n goed!

Mag ik ’r op reek’nen dat je ’t doet?

Och, stuur me maar een kaartje,

Een kaartje met Nieuw Jaar!

Wie stuurt er me-n-’n kaartje,

Een kaartje met Nieuw Jaar?

Je doet m’ ’r zoo’n genoegen mee,

En ’t is zoo’n aardig, nieuw idee,

Zoo met „p.f.” of met „m.g.”,

Ik snak zoo naar je kaartje,

Je kaartje, met Nieuw Jaar.

O, stuur me toch je kaartje,

Je kaartje met Nieuw Jaar!

Dan heeft de Post wat bezigheid,

December is de slappe tijd,

Zoodat je ook de Post verblijdt,

Begrijp je? met je kaartje,

Je kaartje met Nieuw Jaar.

Zoo’n kaartje, dat bespaart je

Een langen brief, niet waar?

’t Is dan niet noodig, dat je dicht

Een mooien wensch aan Oom of Nicht,

Voor ’t jaar, „dat weder vóór ons ligt,”

Je stuurt ze maar een kaartje,

Je bent veel gauwer klaar.

Dus krijg ik vast je kaartje,

Je kaartje met Nieuw Jaar?

’k Behandel ’t heusch niet achteloos,

’k Bewaar het netjes in een doos,

En stuur je na een korte poos,

Uit dankbaarheid mijn kaartje,

Voor ’t kaartje van Nieuw Jaar.

Zoo gaat het jaar op jaartje,

Zoo foppen wij mekaar.

De wereld is een poppenkast!

We doen elkander overlast,

Maar ’t hoort, dus doen we ’t; dàt staat vast...

Och, stuur me maar geen kaartje,

Nee, dank je. Laat het maar.

7. DÎNER À PRIX FIXE.

Opgedragen aan alle vriendelijke gastvrouwen, door een paying guest.

Laat mijn lustig lied bezingen

Een van d’ allerdolste dingen,

Die in onze nette kringen

Tot den goeden toon behooren,

(Dus je weet al van te voren,

Dat je weer wat moois zal hooren.)

Wie bij vrienden gaat dineeren,

Moet een pop — contant — spendeeren,

Wie bij vrienden gaat logeeren,

Waar hij „Logies met Ontbijt” krijgt,

Dokt een gulden, die de meid krijgt —

Dat wil zeggen, ’t heet, dat zij ’t krijgt,

Zij ontvangt het; goed — uitstekend,

Maar je weet wat het beteekent:

’t Is bij ’t huren zóó berekend:

„Zooveel zal je loon zijn, Keetje,

Maar we geven, hm, ja, weet je,

Nog al zoo eens een dineetje...

Bovendien, wij inviteeren

Dikwijls menschen te soupeeren,

Of ze komen hier logeeren,

— ’t Zal zoo eens per veertien daag zijn —

Anders zou je loon wat laag zijn.”

„Nu mevrouw, ik wil hier graag zijn,”

Antwoordt heel tevreden Keetje.

En na ieder dejeuneetje,

Of dineetje of soupeetje,

Voelt zij al haar handpalm jeuken...

„Och, mevrouw, waar is de keuken?”

Vraagt de gast. „Daar!” zegt ze leuk, en

Ziet hoe Keetje, niets verlegen,

Krijgt, wat zij — wat is er tegen? —

Loons te weinig heeft gekregen.

Ja, wie zich op stand laat „veur”-staan,

Houdt van deftig doen en geurslaan,

Die laat Mina bij de deur staan,

Dat is nog te prefereeren,

Want dan kan geen gast ’t probeeren,

Om ’m stiekempjes te smeren...

Och mevrouw, mag ik het wagen,

U bescheidenlijk te vragen,

Of u wellicht dezer dagen

Eens bij mij wilt komen eten?

Maar dan moet ik zeker weten,

Dat g’ uw beursje zult vergeten:

Komt u bij mij middagmalen,

’k Wil u gaarne goed onthalen —

Maar u mag het niet betalen!

8. ST. NICOLAASKLACHT.

O, Sinterklaas, verschriklijk feest! o, jaarlijksche bezoeking!

U treffe in dit klaaglied mijn verwensching en vervloeking!

O avond van geheimpjes, van surprises en cadeaux,

Van pakjes van de post en mandjes van v. Gend & Loos,

Die ’k eerst een half uur stil laat staan, dan open met een zucht,

Omdat ’k, geleerd door droeve ondervinding, d’ inhoud ducht;

Het angstzweet breekt me uit en ’k sta op ’t punt om te bezwijken:

Als ’t voorwerp nakend voor mij ligt — ik durf haast niet te kijken:

Een kussen, dat ’k niet noodig heb, een inktpot, of zoo iets,

Och kom, ik heb een vulpen, en zoo’n ding dat dient tot niets!

Een nare dure, vaas — o jee, die moet j’ „een plaatsje geven!”

En wat het leelijkste is, dat blijft gewoonlijk ’t langste leven;

Ja, wààr je ’t zet, met stille hope op een ongeluk,

Vlak bij een rand, of op een hoek, dat ding dat wil niet stuk!

„Sämmtliche Werke” worden j’ ook soms op je hals geschoven,

De druk te klein, ’t papier van stroo, verguld op snee (van boven).

Of anders is ’t een „schilderij”, waar ’k niet naar heb verlangd,

Dat is al héél erg, want ’t fatsoen eischt dat je ’t ergens hangt,

(Ja, alles, waar een lijst omheen is, heet een „schilderij”)

Natuurlijk moet je dankbaar zijn, je kijkt verrast en blij,

En of je ’t mooi of leelijk vindt, je moet er, ten pleziere

Van wie het je heeft aangedaan, je kamer mee versiere’.

Dit door-en-door onzeedlijk feest, het leert het menschdom veinzen,

Want hoe ’t ook in je binnenst’ ziedt, je moet blij-dankbaar grijnzen.

Het is een tijd van klatergoud, van lorren en van prullen,

Waaraan de Priesters van de Wansmaak likkebaardend smullen.

Loop nu eens door de Kalverstraat, en zie eens om je heen,

Wanneer je in de winkels kijkt, dan krimpt je ’t hart ineen.

Je gruwt van al de druk beblomde loopertjes en kleeden,

Die stapels van rood-pluche-met-vergulde aakligheden;

Zoo’n beeldj’ op waglend voetstuk, heel goedkoop maar veel te duur,

Een klok met coupes — monsterlijk — à zooveel „’t Garnituur”.

Maar ’t ergste komt nog. ’t Is het zoeken naar den gullen gever.

Je zegt, met een gezicht alsof je last hadt van je lever:

„Het is toch niet van jou?” of: „zeg, weet jij hier soms iets van?”

En zes of zeven maal verdenk je den verkeerden man.

En altijd zijn ’t onschuldigen, die j’ aanklampt met je vragen,

En telkens heb je allebei een gek figuur geslagen...

..... ..... ..... ..... ..... ..... ..... ..... ..... ..... .....

Maar denk je dat ’k het allemaal meen? Kom, lezer, ben je dwaas!

Ik ken geen fijner kinderfeest, dan ’t feest van Sinterklaas!

9. DE LIEVE JEUGD.

De jeugd van tegenwoordig is gewend, van jongs af aan,

Zich aan geen mensch te storen, en d’r eigen gang te gaan.

De smaak is grof, de geest is dood, de humor ligt in zwijm —

O, jeugd! U wijd ik, met een zucht, mijn ruigste Ruize-Rijm.

Ja, ruig. Want waarom zoetigheid, en water in den wijn,

Nu jongens voetjeballomaan, en meisjes jongens zijn?

Het meisje rookt een sigaret (dat wordt wel een sigaar!)

Zit met de beenen kruislings, of een meter van mekaar.

Ze ziet er niets onvrouwelijks in, niets grofs en niets gemeens,

Te hangen achter ’t motor-jong, de broek aan, en wijdbeens.

De knaap stelt slechts in voetbal, auto, bioscoop, belang,

In pracht-revues en operettes van den derden rang.

Hij geeft „geen snars” om schilderen, tooneelkunst of muziek,

Leest ijverig de kranten — maar alleen de Sportrubriek.

Hij smeert zijn sierlijk krullend haar met brillantine vol,

Hij wenscht — omdat het Engelsch is — een glimmend vetten bol.

Diners met geestig knusse kout, die raken uit den tijd,

De pauzen tusschen ’t eten worden aan gedans gewijd.

Waar zouden z’ over praten? Immers alle geest is weg:

Ze zijn te stom voor „table talk” — ’t is zonde da’ ’k ’t zeg.

De oudren blijven zitten aan een half-verlaten disch —

De jongelui doen wat hunzelf het aangenaamste is.

’t Lawaai der dansmuziek verstomt der ouderen gesprek,

Daar heeft de jonkheid maling aan; wie eerbied toont, is gek.

Ze dansen niet met kuische gratie, volgens ’t oud gebruik,

Maar wennen zich in wee gewieg, begeerig, buik-aan-buik.

De jongelieden zwijgen niet, maar voeren ’t hoogste woord;

Ze hebben ons niet noodig, want ze weten hoe het hoort.

Zooals ze tot hun ouders zeggen „je” en „jou” en „jij,”

Zoo doen ze „je-en-jij-en-jou” met heel de maatschappij...

O, meisjes! Knapen! Vin je dat ’k wat àl te bitter brom,

Schrijft dan op mij een Ruize-rijm: „De zure Ouderdom!”

10. VERJAARSWENSCH.

Proeve van een gezellig damesbriefje.

Lieve Zus, een enkel woordje met je jaardag, beste kind,

Hartelijk geluk en hoop ik gij U allen wel bevindt,

Schrijf toch eens hoe gij het maakt, het nieuwe huis bevalt U dat,

Wat een weer toch tegenwoordig, elke dag zoo akelig nat,

Houden hier veel meer van droge kou, en gaan haast niet meer uit,

En uw broer zoo naar Chicago, zeker wel een heel besluit,

Hoe maakt Mies het op de kostschool, heeft je Pa het nog zoo druk,

Ik draag thuis voetvrije rokken, want die lange trap je stuk,

Onze meid haar broer gaat trouwen, dat schijnt allemaal maar te gaan,

Maar je moet je soms verbazen, waar die menschen van bestaan,

Zijn je weer eens bij je tante op de thee of zoo geweest,

Zeker weer gezellig, schrijf eens of je Ma nog zooveel leest,

Nare boeken anders tegenwoordig, en begrijp ik niet,

Waar die treurigheid voor dient, er toch al genoeg verdriet,

Vreeselijk die oorlog toch maar, kijken haast geen platen meer,

Want de illustraties komen allemaal op hetzelfde neer,

O, die Keizer, zeggen wij maar, die moest zelf maar dood, he, zeg,

Weet je wat zoo goed voor kou is, warme kwast, de poes is weg,

Gaan jelui wel eens naar Speenhoff, eenig vind ik hem, echt leuk,

Morgen eten wij weer rolpens, zalig maar een erge reuk,

’k Geloof je Ma — of was het Tini — die daar ook zoo veel van hield,

Weer een staking in de krant, he, wat die menschen toch bezielt,

Hier blijft alles bij ’t oude, Noep heeft blaren aan haar voet,

Hadden laatst een paar visietjes, Uk studeert, hij maakt het goed,

Zitten Zondags meestal voor, dan wordt er achter niet gestookt,

Stoken cokes of kolen, vinden altijd anthraciet zoo rookt,

’t Is wat met dat vrouwenkiesrecht, ja daar hoor je me wat van,

Ik denk altijd maar, ik weet niet, maar een vrouw is toch geen man,

Zit je dikwijls voor de glazen, hier komt bijna niets voorbij,

Zondags gaat het, laatst een dame met precies zoo’n hoed als jij,

Nu ik eindig, lieve Zus, ik meen haast ik geroepen word,

Groet je Ma, ’k heb nu geen tijd meer, schrijf wat langer binnenkort.

Een hartelijke zoen van je zoo liefhebbende

KIKI.

11. CELIBATAIRSWEE.

Beklaag uw ongetrouwden vriend

Niet om zijn eenzaam leven,

Vooreerst, hij heeft, wat hij verdient!

En dan, bedenk eens even:

Hij heeft het rustig, vrank en vrij,

Hij kent geen aardsche zorgen,

Zijn leven vliet bedaard voorbij,

Hij denkt niet aan den morgen.

Neen. Wat ik heel wat erger vind,

Een last! Om te bezwijken!

Is, als hij bij zijn besten vrind

De baby moet bekijken.

Daar staat de stakkerd. ’k Zie hem al,

Te midden der vriendinnen.

Hij weet niet wat hij zeggen zal —

Hoe moet de hals beginnen?

De dames kussen ’t kind om ’t langst,

Hij weet niet hoe hij staan moet,

Fixeert het wicht in doodlijk’ angst,

Dat hij er ook nog aan moet.

Hij kijkt, confuus, en ongerust,

Naar ’t kind zijn natte lippies...

Daar nadert tante Kee — zij kust

Het op... zijn bloote bippies!

Een oude nicht staat mal te doen,

Ze blaast haar wangen bol op:

„Mijn honkieponkie, nog een zoen!

Ik ben er toch zoo dol op!

Me bommekoppie, koekeloe,

Dada, me dikkedijntje,

Van kielekielekiekeboe,

Trararietjes, trarijntje!

M’n hikkepikkiesnuizepoes,

M’n mollebollebokkie,

M’n rikketikkierobbedoes,

M’n kussemusse mokkie!

Jou pruimepoetepietemis,

Jou honneponnepippie,

Jou krullebollekissebis,

Jou poelekoelekippie!

Waar issie dan, me pootepien?”

— ’t Is of ze met ’r hond spreekt —

Tot ze eensklaps ’t voetje — ’k heb ’t gezien! —

Tot ’t enkeltje in d’r mond steekt!

Nu komt het vreeslijkst oogenblik...

Hij heeft het aan zien komen!

Hij heeft er van gedroomd, met schrik,

In vele, bange droomen:

Hij krijgt het kind op schoot!! Jawel!

Hij durft niet nee te zeggen,

Ik zal er — zoo bedenkt hij snel —

Wat kranten onder leggen...

...... ...... ...... ...... ...... ...... ...... ...... ...... ......

Te laat!! Hij roept de baker, wenkt...

Hij weet niet wat hij ’t meest is,

Boos, of beschaamd, als hij bedenkt

Dat hij ook zoo geweest is!

Ach, mag een schuchter woord misschien

Het eind van dit betoog zijn...?

Ik wil graag al je kind’ren zien,

Maar niet — voordat ze droog zijn!

12. BEÊ AAN NEÊRLANDS GOÔN.

„Is life worth living?”

’t Zijn verschrikkelijke tijden,

Die het Menschdom thans doorleeft,

Fel geteisterd door een lijden,

Als geen pen beschreven heeft,

Nu de gansche wijde Waereld op zijn fundamenten beeft.

Vrij bleef nog ons goede Holland,

Dierbaarst plekje van onz’ aard!

Vrij! Terwijl Europa dol an ’t

Rennen is, als ’t schichtig paard,

Naar den afgrond van verderf en wee, in toomelooze vaart.

Maar ook wij hebb’ onz’ ellende,

Op de Vaderlandsche kust:

Circulaires — und kein Ende —

Laten je geen dag met rust,

En bederven je je stemming en je lieve levenslust.

Zit je ergens knus te babbelen,

In een lunchroom of café,

Op je krakeling te knabbelen,

Bij je borrel of je thee,

Dâlijk wor j’ omzwermd door kindren, en begint het „lijsten-wee.”

Nergens kun je rustig loopen,

In dit dierbaarst oord van d’ aard,

Nu eens moet j’ een bloempje koopen,

Dan weer prikken in een kaart,

En je teekent, koopt, prikt, zuchtend: „Is het Leven ’t Leven waard?”

Veel vernuftigs vond deze eeuw al

Uit — tot Last van ’t Algemeen,

Maar het mooiste is de „Sneeuwbal,”

Fraaier vondst bestaat er geen:

Daarmee hinder je drie menschen tegelijk, inplaats van één!

Krijg ’k zoo’n brief, dien ’k af moet schrijven,

Driemaal, meen ik haast zoowat,

Dan probeer ik stil te blijven

Zitten — net zoo als ik zat...

En den term niet uit te spreken... ’n enkele keer gelukt me dat.

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Dankbaar, dat wij veilig bleven,

Goôn! die ons genadig zijt!

Zullen w’, u ter eere, geven,

Blakend van liefdadigheid...

Als gij ons verlost van prik- en sneeuwbal-lammenadigheid!

13. RIDDERORDENRIJM.

„Brave landgenooten! Twee Koninginnedagen zonder lintjes!” (Tel.)

Ik ben een man van beteekenis,

Me dunkt dat dat nu wel gebleken is,

Want Christelijke bladen vallen mij aan,

En mijn hoofd heeft in de Groene gestaan.

Nu kan het mij toch zoo verschrikkelijk verdrieten,

Dat er nooit nog een lintje op over kon schieten,

Zoodat ik aan iedereen duidelijk kon toonen:

Ik ben een van Neerland’s verdienstelijke zonen!

Want niemand zal mij daar het recht toe betwisten,

Al ben ik — uit eerbied voor Christus — geen Christen.

Wanneer je 25 jaar niets heel ergs gedaan hebt,

Of aan ’t hoofd van iets, of onder iemand gestaan hebt,

Of je bent van een heeleboel anderen de oudste,

Of van de ongetrouwden de ongetrouwdste,

Of je bent bij een vaderlandslievendheidsfeest

Secretaris van de voorbereidingscommissie geweest,

In één woord, als je je door burgerschapszin onderscheidt,

Dan krijg je van zelf, vóór je ’t weet, op je tijd

Zoo’n verdienstelijkheidsstaatsburgerdeugden insigne,

Zoo’n braafheids-diploma thuis — en dat verdien je.

Dat hang je te pronk vlak vooraan op je borst,

(Menigeen deed ’t ook aan zijn huisdeur, als hij maar dorst!)

Ik kom tegenwoordig heel veel op de Witte,

Daar zie ik dan tal van verdienstelijken zitte’,

Die zwijgende zeggen, omdat ’k ze niet ken:

„Je ziet, hoop ik, wel hoe verdienstelijk ik ben?” —

Waarom kan ik ook tot zoo’n hoogte niet stijgen?

O, mocht toch ook ik eens zoo’n deugdbewijs krijgen,

Dan zweer ik je dat je mijn eerelint

Op elk exemplaar van mijn kleere’ vindt:

Op rok, op smoking, op pandjes-jas,

(Die nu, zoo als ik verlede’ las,

Het rokcostuum overdag vervangt)

’k Zorg verder ook dat dat gevalletje hangt,

Op mijn bruine, en op mijn blauwe colbert,

Daar komt het op uit en het schittert van ver,

Dan zul j’ ’m nog zien ook, de eeremedaille

Op me kamerjapon, ja zeker, dat zal je,

En ook op mijn grijsruiten zomercostuum,

Ja zelfs op mijn tenniscolbertje ziet u ’m,

Want ’k ben er toch eigenlijk wel op gesteld,

Dat ook op het groenende tennisveld

Die zwijgend’ maar duidelijke lintjes-stem

De sportwereld toeroept met kracht en klem,

In kleurengeluiden hard en schel:

„Ik ben zoo verdienstelijk, dat zie je toch wel?”

En ’t herfstweder zal mij niet kunnen weerhouden,

Al ben ik betrekkelijk ook heel gauw verkouden,

Om mijn overjas, als het maar eenigszins kan,

Op straat voor den gaanden en komenden man

Zoo open te dragen: dan hoort hij al dalijk

Als ’t ware een stemme: „U neemt me niet kwalijk,

Maar u dacht toch niet, dat ik niet verdienstelijk was?

Je kijkt niet goed, lummel, hier onder mijn jas!”

Ja, ga ik uit baden in ’t ziltige nat,

Dan staan daar de dagjeslui uit de stad,

In Zondagsch tenu, allerfijnst, allerchicst,

Te kijken naar ’t ploeteren in zee, in ’t bain mixte.

Die menschen nu dienen toch ook wel te weten,

Hoe verdienstelijk ik ben, en ik zal niet vergeten,

Mijn lintje op mijn zwembroek te spelden, op zij,

Met een veiligheidsspeldje, schuinsch-links, bij mijn dij.

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Ach, konden de lintjes zich uiten in woorden,

Dan wed ik wat, dat we heel duidelijk hoorden:

„Mijn baas is verdienstelijk, verkondigt het luid:

Verdienstlijk, en tevens, — een ijdeltuit!”

14. DE NETTE MENSCH SPREEKT.

„Deze dame was jaren lang aangeslagen naar een vermogen van ƒ 25.000. Toen zij stierf liet zij een vermogen na van 8 millioen.” Belasting-discussies.

Ik ben een net mensch, en ik houd niet van liegen,

Ik zie in onwaarheid, in draaien, bedriegen,

Iets schandlijks, en soms iets gevaarlijks;

Maar als ik moest liegen omtrent mijn vermogen,

Dan heb ik mijn leven lang altijd bedrogen,

Dan lieg en bedrieg ik nog jaarlijks.

Oprechtheid en eerlijkheid, waarheid is heilig!

Bij mij zijn je geld en je goederen veilig,

Bij mij vliegt er niemand „gemeen in;”

Maar vragen douanen me naar mijn sigaren,

Dan lieg ik met smaak om wat geld uit te sparen,

Och nee, zeg, daar zie ik zoo geen been in.

Ik geef ook het voorbeeld aan vrouw en aan kindren,

Ik houd het hun voor, en ik leer het mijn mindren,

Dat waarheid mijn Leidstar, mijn Bruid is;

Maar „Jaantje, meid, luister. Dit is mijn verlangen:

Zeg nooit, als men komt: „meneer kan niet ontvangen,”

Zeg altijd, Jaan, „dat meneer uit is.”

O, wees toch oprecht, mijn lief tienjarig zoontje,

Kastanjebruin kind, met je blozende koontje,

En een aartje (goddank!) naar je vaârtje!

O, blikk’ uit uw oog slechts de waarheid ons tegen...

Maar denk er om, Jan, in den trein ben je negen,

Dat scheelt me de helft in je kaartje.

Op school was ik altijd een eerlijke jongen,

Ik maakte wel eens, wat men noemt: kromme sprongen,

Een jongen die doet wel eens méér raar!

Maar niemand kon m’ ooit op een leugen betrappen,

’k Was eerlijk als goud hoor! — maar als ’k ’t ’m kon lappen,

Bedroog ik geregeld den leeraar.

We maakten er grappen op, soms om te gieren!

We noemden het „smokkelen,” „spieken” of „spieren,”

Ik placht mij er op te beroemen.

Toen heb ik geleerd wat de menschen bedoelen

Met „eerlijkheid”; dit (maar zoo iets moet je voelen):

Wat nette lui eerlijkheid noemen.

Wanneer ik zoo lees in de krant, hoe ze stelen,

En oplichten, knoeien, vervalschen en helen,

Je snapt, hoe ik dankbaar en blij ben,

Dat ik niet zoo slecht ben, dat eerlijk mijn handel,

Dat rein mijn geweten is, vlekloos mijn wandel...

Goddank, dat ik niet zoo als zij ben!

15. DE SÉANCE.

Daar zitten de zielige stakkers,

Verschillend in rang en stand,

Ze voelen zich broeders en makkers,

Vereend door een spookigen band.

’t Begint met het Largo van Händel,

Dat maakt ze wat melig en mak

Dan zijn ze goed gaar voor den zwendel,

En steek je ze zóó in je zak.

Het medium neemt ze in ’t ootje;

Eerst werkt hij wat op d’r gemoed,

Dan schetst hij ’t gezicht van je grootje,

Hij raadt het — en soms raadt hij goed.

Hij raadt uit een kam of een kaartje

Of de doode dik, lang was, of kort,

Uit een mes of de scheê van een schaartje,

Of hij veel aan muziek deed, of sport.

„Ik voel zoo iets,” kreunt hij, „als water;

Zwom de doode veel? — Komt dat niet uit?”

„„Neen!”” roept men. — „Enfin,” zegt hij, „later

Dan merk je wel wat het beduidt.”

„De neus van je nicht was gebogen.”

„„Kaarsrecht!”” roept de neef, „„Ben je dwaas?””

„Best,” zegt hij, „dan hè ’k me bedrogen;

Dat komt zóó: ik zag d’r en face.”

„Het kind, dat dit schoentj’ heeft gedragen...

Wat babbelde ’t lief! Heel den dag!”

„„Ons kind was doofstom,”” hoor ik klagen,

Toen verging mij de lust tot een lach.

Dan, plotseling, doet hij je schrikken,

„Een Geest!!!... ’k Kan ’m duidelijk zien!!

Ik zie ’m — met mijn geestlijke blikken...

Dáár!!! Stalles, rij 6, no. 10!!”

O, zie dat morbide verlangen,

Dat hunkren naar griezel en schrik!

Dien koortsigen blos op hun wangen,

Dien glazigen glans in den blik!

Ze zweven naar hemelsche oorden

Op vleuglen van klank en van taal,

Van wondere, wazige woorden,

Als „fluïdum”, „karma”, „astraal”.

Naar Liefde, naar Schoonheid te streven,

Naar Kunst — alles is hun te laf —

Ze zijn niet tevreê met het leven,

’t Bestaan, zooals God het hun gaf.

Zóó smacht naar de zonne de zieke,

Hij haakt, en hij hoopt en gelooft —

Zóó snakken zij naar het Mystieke,

Dat de zinnen bedwelmt en verdooft.

Rubini — die wist ze te boeien!

’t Was phenomenaal wat hij deed;

En hoe deed Tagore z’ ontgloeien,

Zacht zingend, als Boeddha verkleed.

Ze hebben hun godsdienst verloren,

Hun ziel is verslaafd aan den soes —

Bij Peters, Rubini, Tagore

Daar vinden ze rust in een roes.

16. IMPÔT UNIQUE.

STAATSRECHTELIJK-ECONOMISCH RIJM.

De Physiocraten verdedigden de leer van de „Impôt unique”: zij wilden alle belastingen vervangen door één enkele — Charivarius ook.

„Het binnentreden in eene woning tegen den wil van den bewoner is niet geoorloofd”. Grondwet, art. 158.

Ja, de oorlog is verschriklijk,

En de tijd als lood zoo zwaar,

Droef, benauwend, onverkwiklijk,

Welhaast onverdraaglijk, maar —

Weet je, wat ik nog veel zwaarder,

Harder te verduren vind,

Veel ellendiger, veel naarder?

Het piano tikkend kind!

Daar begint ie, Jantje of Pietje,

Weg is weer je rust en vree,

Want, als naaste buur, geniet je

Gratis van het goede mee:

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun,

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

Wat een wanhoop, wat een lijden!

Kind, je maakt me stapelgek!

Ongevraagd en onbescheiden,

Dring je door in mijn vertrek.

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun,

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

Vruchtloos zucht je, klaag je, mor je,

’t Helpt niet of je protesteert,

Door die klanken-duikboot wor je

Rücksichtslos getorpedeerd:

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun,

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

In mijn huis wil ik regeeren,

Kan ’k dan niet uit mijn gebied

Iedereen en alles weren?

Neen! die helsche klanken niet!

Zoo doet dus dit kleine knaapje

Wat de Staat zelf niet vermag,

En zoo is het nietigst aapje

Sterker dan het Staatsgezag!

Och, mevrouwtje! Och, meneertje!

Hebt respect voor ’t instrument!

Staakt de lessen — ik bezweer ’t je,

Want je kind heeft geen talent.

Laat ’m liever leeren schilderen,

Is die kunst soms minder fraai?

Dan voorkom je het „verwilderen,”

En het maakt niet zoo’n lawaai.

„Maar zijn leeraar prijst hem hooglijk,

Heusch, die ziet er wel wat in......”

Ja mevrouw, dat is best mooglijk,

Maar — de man heeft een gezin!

Zelfs al is hij nog zoo eerlijk:

De verwachting volgt den wensch,

Iedre leerling is begeerlijk —

Ook een leeraar is een mensch!

Eiglijk moet je meelij krijgen

Met het wicht, gekweld, geplaagd,

Door gestadig dringen, dreigen,

Naar het jengelblok gejaagd.

„Weet je, dat je nog studeeren,

Jantje! nog studeeren moet?

Wanneer zal je toch eens leeren,

Dat je ’t uit je eigen doet!”

„Hè, ’k ben net zoo leuk aan ’t lezen......”

’t Is al weer gedaan, de pret!

„Zal je nou gehoorzaam wezen?

Gauw: studeeren — of naar bed!”

En daar zit ie weer weemoedig

Op het klavecijn te slaan;

„Ik vin wel,” zegt Grootmoe goedig,

„Jantje is vooruit gegaan.”

Rapper gaan de finkies, rapper,

Door geen aardsche macht gestuit,

Jantje rinkelt, klein maar dapper,

Boven al het praten uit:

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

„Hè, speel nou nog ’s dat stukkie

Voor de jaardag van je pa!”

Jantje draait wat op zijn krukkie,

En hij denkt ’s even na......

„Nee, dat kan ik niet meer spelen,

En ik von d’r ook niks an.

Dit nog eens? ’t Kan mijn niet schelen.”

„Goed; Dan dit nog maar ’s, Jan.”

Dan begint weer ’t zelfde stukkie,

Weer die zelfde nare dreun

Weer dat griezelige stukkie,

Weer die liederlijke dreun......

En ik hoor ’t weer binnen zweven

Op de golven des geluids

Heel die gruwel van mijn leven......

Wicht, je tingelt me pro-Duitsch!!

En ik wil u wel vertellen,

— ’t Klinkt niet vrindlijk of beleefd —

Maar dat kan ik u voorspellen:

Als hij eens zijn vrijheid heeft,

En, ontgroeid aan moeders zorgen,

Kalm zijn eigen weg mag gaan,

Zult u ’m op een goeien morgen

Bij het rammelhout zien staan;

Al zijn notenboeken kwakt ie

In de verste rommelhoek,

En het klavecimbel smakt ie

Dicht — voor eeuwig. Met ’n vloek.

Want hij denkt aan al die uren,

Die hij weggesmeten heeft,

En ’t zal heel wat jaren duren,

Voor hij u uw schuld vergeeft! —

Wie een huis gaat meubileeren

Voor zijn burgermans gezin,

Wàt ie daar ook kan ontberen —

Een piano moet er in.

Net zoo goed als kommen, kannen,

Tafels, stoelen, canapé’s,

Schotels, borden, potten, pannen,

Vliegenkasten voor het vleesch,

Glazen, lepels, vorken, messen,

Hooikist, poetslap, emmer, tijl,

Kurketrekkers, inmaakflesschen,

Bezem, blik, en doek en dweil,

Voor de lampen lampekappen,

Voor elk venster een gordijn,

Matten, loopers op de trappen —

Moet er een piano zijn. —

Moch ik ooit minister worden,

Dan kwam hier d’ „Impôt unique,”

Tegen die verwenschte horden,

Die pianotikkerskliek.

Mateloos zou ik belasten,

Altijd zwaarder, altijd meer:

Die vervloekte jammerkasten....

Goden! daar begint het weer:

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun,

Telkens weer dat zelfde stukkie,

Telkens weer die zelfde dreun......

enz. ad infinitum.

(Knip uit, arme lezer, en stuur aan je buren!)

17. VISITE.

Visites maken is niet erg. Dat kom je wel te boven.

En ben je in de maatschappij, dan moet je ’r aan gelooven.

Al weet je best hoe idioot ie staat, je hooge hoed,

Je schaamt je niet meer als je ’t meubel opzet — want het moet.

Je eergevoel is afgestompt. Je draagt je lot gelaten.

Je bent volmaakt bereid om over ’t mooie weer te praten.

Al vin’ je ’t weer, als denkend mensch, geen conversatie-stof,

Iets, waar j’ alleen van spreken mag in winkels, en aan ’t Hof.

Je moet je op visite met gedachten maar niet plagen,

Daar wentel je j’ in ’t weer, wellustig, en vol welbehagen.

„’t Is niet zoo koud meer als ’t geweest is, vindt u wel, mevrouw?

Ik zie u stookt nog. — Ja zoo zachtjes. ’k Houd niet erg van kou.

Enfin, het schikt vandaag nog al. We hebben niet te klagen.

Ja, ’t weer doet vreemd in dezen tijd. Dat gaat soms zoo bij vlagen.

Als nu de zon maar beter scheen. Die heeft al vrij veel kracht.

Nu is het in de schaduw kil, maar in de zon is ’t zacht.

Herinnert u zich ’t voorjaar nog van zeven jaar geleden?

Toen was het zóó, dat w’ einde Maart nog bijna schaatsen reden!

En hoe bevalt u ’t nieuwe huis? ’t Is zeker nog wat vreemd;

Hoe jammer dat dat huis daar links het uitzicht wat ontneemt.

Maar zoo als ’k hier zit, is het prachtig, door die groote ruiten,

Wat heeft u hier een mooi gezicht! U is hier heelemaal buiten,

En toch zoo midden in de stad, en overal vlak bij.

En eigenlijk geen overburen. Dat ’s wel heerlijk vrij,

Hebt u geen hinder van de trem? — Ja, erg. — Och kom, dat ’s jammer.

Enfin, ik merk dat zoo niet op, als volbloed Amsterdammer.

En hoe zijn de berichten van het jong-getrouwde paar?

Lili schrijft: nee, ze zijn toch zóó gelukkig met elkaar!

Zooals u weet logeert ze er. Ze zou ’r een weekje blijven.

En dan zoo keurig ingericht! Dat schijnt niet te beschrijven......!”

Dat zeg jij — en je voorganger — en hij, die na je komt,

Tot dat de „jour” voorbij is, en ’t inaan gelal verstomt.

Zoo ga je kalm, gelaten door visites af te leggen,

Waarbij je vooruit weet, dat j’ absoluut niets hebt te zeggen.

Je doet iets niet, omdat je ’t prettig, nuttig vindt, of goed,

Neen, wat je doet, dat doe je alleen...... omdat ’n ander ’t doet!

18. DE HUWELIJKSRECEPTIE.

Wanneer ’k een visch op ’t droge, of een vlieg in ’t spinneweb zie,

Dan denk ik aan een ander wee: de huwelijksreceptie.

Vergun me, dat ’k u thans de gruwelen der receptiezaal

Met scherpe lijnen teeken, en met felle kleuren maal.

Vooreerst: de manden en boeketten — zeker, het staat prachtig;

Maar wat te zeggen van zoo’n kamer met een stuk of tachtig?!

En tegenover éénen vriend, die ’t moois van harte gaf,

Staat een dozijn van ja-dat-moet-daar-kunnen-we-niet-af.

Van: „Das al nummer drie van ’t jaar. Zeg, moet’ we wéér wat geven?” —

— „Piet doet het wel.” — „Nou ja, maar Piet en hij zijn volle neven!” —

— „Wat hebb’ z’ ook weer bij ons gedaan?” — —„O, ’t een of ander vod.

Een vaas, geloof ik.” — „Ja, das waar. ’t Ding is goddank kapot.” —

„En dan, bedenk, het volgend jaar d’r broer: das wéér een huwlijk;

En moeten wij maar telkens dokken? ’t Is gewoon afschuwlijk!” —

— „Ja, ’k weet er heusch niets op dan dat je ’t „lijstje” maar weer vraagt”. —

— „Nee, zeg! Je weet toch dat zoo’n ding j’ op hooge kosten jaagt!

Dan moet je een pendule geven, lepels, of een looper!

Nee. Bloemen maar. Das altijd goed: en das ’n hoop goedkooper...”

„Voor 10 pop bloemen!” wordt er dus, per telephoon, besteld:

Géén eigen smaak, géén poëzie, géén hart — alléén maar...... geld!

d’Ontvangsalon wordt volgepropt met „blom”, in mand’ en potten —

En na een dag of twee staat daar voor honderden te rotten. —

De dag is daar. Zie ’t bruidspaar met de feestfamilie staan,

Als in de kas van een bloemist; en ’t Kostlijk Mal vangt aan.

Een zusje, stiekum met de lijst der gevers van de bloemen,

Lispt: „Die bedanken! — Deze niet!” zoodra z’ ’n naam hoort noemen.

„Ik dank u! Ook uit naam van Pim! Wat ’n beeldige boeket!

Kijk, dáár: we hebb’ ’m wat vooraan (zusje schudt angstig ’t hoofd)...... wat achteraan gezet......

Dan... lijdt ie niet zoo van de zon”. (Zusje, wanhopig, te hard fluisterend): „Nee, hij heeft niks gegeven!” —

— „O, nee, pardon!... die ’s niet van mij; (snel tot een zwager) Zoo! hoe staat jou het leven?......”

Dan haastig langs de halve maan; een knik, een grijns, een hand —

Een paar bêtises — voortgedrongen, naar den andren kant.

Daar moet je de cadeaux gaan zien. Twee bakvischjes in ’t rose

Staan bij de tafel, Ies en Iet, in elegante pose,

Om uit te leggen, voor ’t geval je suf bent, of bijziend,

Wie van elk ding de gever is, en waar elk ding voor dient.

„Dat is voor olie en azijn, van Miep. En daar die vaze’

Voor bloem’, — of zóó maar, voor het mooi — die zijn van tante Zwaze.[1]

’t Ameublement: van Grootpapa — ’t buffet is nog niet klaar,

Maar kijk, zóó wordt het. U begrijpt, dit is de foto maar.

Die lepeldoos is van oom Puk, die spergetang van Atie.

En dan van Juf — echt aardig hè? — een slabak; kijk, daar staat ie.

Dat kussen is van tante Zus. Dat zoutvat van oom Broer.”

„Hoe weet u ’t alles uit uw hoofd? Das toch ’n heele toer!” —

En zijn de meiskens even weg, om ginds wat te bedisselen,

Dan jeuken me de vingers om... de kaartjes te verwisselen:

B. v. dit, met ’t kroontje hier, toevallig wat „in ’t zicht”,

Te ruilen met dat kaartje, dat daar bij die slabak ligt!......

En waar dat alles nu voor dient? Je hoeft ’t niet te vragen:

Dat ’t bruidje ’t dure bruidstoilet nog eens een keer kan dragen!

Dáárvoor dient al die herrie. Want beken het maar oprecht:

Op geen receptie is ooit één verstandig woord gezegd!

[1] Françoise.

19. HET ENKELE WOORD.

„Als u het hart tot spreken dringt, zoo spreek!” — De Génestet.

Slachtoffers, luistert naar het lied, dat mij de ziel vervult:

O, stumpers, ik beklaag je zoo! maar ’t is je eigen schuld.

Daar ligt de invitatie-kaart voor ’t feest, voor het diner,

Voor het congres, de plechtigheid, of voor het jubilé.

Je hebt al dagen van te voren met je vrouw bepraat,

Dat jij er aan moet, jij moet speechen, toasten, als je gaat.

Het heele feest is j’ al vergald — of neen, de heele week!

En bij de pudding ril je zichtbaar, en je vrouw wordt bleek,

Wanneer het onafwendbaar wordt... Daar komt het oogenblik...

Je mes dwaalt angstig om je glas voor den fatalen tik......

Daar zegt je buurvrouw j’ iets — goddank dat j’ even wachten mag!

Het is een grap, je luistert half — grijnst, met zoo’n weeë lach......

Nou moet het maar... „Mag ik misschien eens...” (niemand, die je hoort)

„Mag ik misschien... hm, hm... misschien... mag ik een enkel woord...”

Je stem is schor en beverig, en ’t anders flink geluid

Klinkt vreemd en valsch en hoog en heesch, en ’t komt er stooterig uit:

„Je wilt de aangename kout.., en d’ opgewekte toon

Niet storen... maar het komt je voor... dat op een feest... zóó schoon...

En op een dag als deze... waar wij allen, hier vereend...

En... e... zoo feestlijk samenzijn... daar heb je toch gemeend...

De tolk te zijn... de tolk van allen... die je om je ziet...

Je zal niet heel véél zeggen... want... mooi spreken kan je niet

Maar... als je met een enkel woord... ...e... met een enkel woord...

Het vroolijke gekout... e... hm... een oogenblik verstoort...

Dan is het voor... een woord van dank... van... e... erkentelijkheid...

Voor ’t alleraangenaamste feest... ons allen hier bereid...

Dàt moet je van het hart... en... ja... als je je niet bedriegt...

Dan is dit oogenblik je ’t schoonste... — zeg je, (en je liegt!) —

Waarop jij... e... het voorrecht hebt... om hier een enkel woord...

Ook namens — de afwezigen... die...” en zoo lal je voort.

Je stapelt maar gemeenplaats op gemeenplaats, zonder end,

Je stottert door, je weet niet meer hoe je begonnen bent.

Je beelden zijn verkeerd bedacht, je zinnen zijn te lang,

’t Gezelschap kijk bezorgd, en ’t wordt den gastheer wee en bang.

„Op jou... e... rust als... oudste... ...e... de aangename taak...

De gastvrouw, die dit... gul onthaal... met... vrouwelijke smaak...

Zoo echt... gezellig heeft gemaakt... niets stijf, of officieel...

Zoo niets te... weinig — hoe za’ j’ ’t zeggen? — ja... zoo niets te... veel...

De gastheer, sjoviaal als steeds... die nooit... e... kosten spaart...

Of moeite... om de gasten aan... zijn huiselijken haard

t’ Ontvangen... zoo als steeds...e de traditie was ...e... die...

Tot allebei... e... richt je...e... een woord van sympathie...

Je zou de gastvrouw willen vergelijken bij... een roos...

Het beeld... je weet het... is niet... nieuw... is uit de oude doos...

Je zegt het maar omdat je ’t hier, toch zoo... toepaslijk vindt...

Haar geuren zijn... de banden van de vriendschap... die ons bindt...”

Dan duikel j’ in je angst terug naar d’ huiselijken haard,

Nu is ’t de gastvrouw die geen kosten en geen moeite spaart,

En hij blijft sjoviaal en gul — jij bent tot driemaal toe

De tolk, en dat herhaal je maar, dat word je nimmer moe.

En naar de wet van d’inertie, rolt rustloos zin na zin;

Je vindt nog moeilijker je einde, dan daarnet ’t begin.

„Toevallig las je dezer dagen (j’ hebt ’t expres gezocht!)

Zoo’n aardig versje, als je dat hier ’s reciteeren mocht...

’t Is zoo toepass’lijk op dit feest... wanneer de dichter zegt...

e... hm... e... hm... e... hm... e... hm... (je trekt je dasje recht)...

„Die Freundschaft ist... die Freundschaft ist... Brüder... man liebt... man sehnt...”

Je stokt, je kent er niks meer van — je vrouw zit star-versteend,

Ze hoort niet meer, ze ziet niet meer, ze slaakt een droge snik,

En staart in ’t Niet, verdoft, versuft, met wezenloozen blik...

O, menschen, doet toch niet zoo mal, en plaagt mekaar zoo niet!

En als je aan den jubilaris d’ „enveloppe” biedt,

Of als je aanzit aan den disch, bij ’t welgeslaagde feest —

Zegt dan: „Van harte!” of zoo; me dunkt, dan is het mooi geweest.

Slechts hij, die de gemeenplaats eert, vulgair is en banaal,

Kritiekloos, en tevreden met laag-bij-de-grondsche taal,

Houdt van dat eeuwige gezeur, zoo geestloos en zoo laf.

Kom, maakt ’t mekaar gemakkelijk, en schaft het speechen af!

20. DE DIEP-BEDROEFDE AANBEHUWDELINGEN.

Wel is het een macaber lied, dat ik u thans ga zingen:

’t Luguber lied der diepbedroefde aanbehuwdelingen.

Want weet, zoo heet je; met een woord, waar elk net mensch van gruwt,

Wanneer er iemand sterft, dan wor je plotseling „aanbehuwd.”

Zoo: onze Moeder, Tante, Nicht — je kunt het nog verlengen —

En dan het innige geliefde „buiten haakjes brengen.”

Dan een dozijn verwanten, allemaal even zwaar beproefd,

Soms groepsgewijs: „en kinderen” — maar ieder diepbedroefd!

En elk familielid — wie weet, met hoeveel vreugd begroef hij ’t! —

Is overleden — naar de krant zegt — „tot zijne diepe droefheid.”

O leugentaal, kolommen lang, die ’t advertentieblad

Van iedere krant dag in dag uit, met frisschen moed, bekladt!

O diep-bedroefde achterneef, o hecht-verknochte tante!

O innig-minnend oud-oom, o geknakte bloedverwante!

Houdt op met je vulgair gelieg, geen mensch gelooft een woord

Van al je droefheid — geadverteerd, „omdat het nu zoo hoort.”

’t Is, als je d’advertenties leest, of j’ al die zwagers, nichten,

In wilden jammer ziet, met scheefverwrongen smartgezichten!

En toch, bij al die handenwringers, in de krant vereend,

Vin j’, om de tien annonces, wellicht soms eens één, die ’t meent.

En gij, die ’t meent...! hebt gij met uw verdriet te koop te loopen

Voor jan-en-all’man, die de krant voor tien cent wenscht te koopen?

Is „innig” niet intiem, en stil? Is alle innigheid

Niet met dat grove adverteeren in flagranten strijd?

O gij, die ’t meent...! moet gij met uw geklaag de kranten vullen?

Wat hebt g’ uw teere liefde en leed ter markte uit te brullen?

Gevoelt gij niet, dat gij den doode en u zelf onteert?

Dat gij met uw banaal gezwets uw smart... prostitueert?

Uw liefd’ en levensleed vlak naast de schitterendste reclames:

„Artikelen voor heeren,” en die pillen... hm! voor dames!

Te midden van vermaaklijkheden, zwendel en bedrog,

Naast Bioskopen, en Revues... „Hoera, we leven nog!”

En waar je droeve klacht ten slotte, na een, twee, drie dagen

Belandt! Daar moet je eigenlijk maar liever niet naar vragen!

Kom. Laat ons eind’gen met ’t doen schallen van dat valsch geluid,

En schrijven: „Heden overleed...” (de naam) — en daarmee uit.

(Stel het vast voor jezelf. Beschrijf het. Laten je nabestaanden het vinden. Do it now!)

21. MIJN BEGRAFENIS.

Ach, menschen, als het mooglijk is, bespaart me zooveel doenlijk

Een brave-man’s begrafenis: begraaft me niet fatsoenlijk.

Ik heb zoo gruwelijk ’t land aan al ’t gemaakte, ’t opgeschroefde

Van zoo’n partij van heele, halve, kwart- en niet-bedroefde’.

Ik zie ’t al voor me, hoe het gaat: mijn kamer half in ’t duister,

De vriendenkring in zacht gepraat, gemompel en gefluister.

De ramen zijn natuurlijk dicht, en dicht zijn de gordijnen,

Want op gelegenheidsgezichten moet de zon niet schijnen.

De vrienden van den doode zijn gekleed in lange jassen,

Die vrijwel uit de mode zijn, en die niet goed meer passen.

En daar bij zoo’n gelegenheid ’t gezelschap meest wat flauw is,

Wordt port gediend door Mie, de meid, die ook al in de rouw is.

En trots je smart geniet je kalm van alle goede zaken:

Zoo’n broodje met gerookte zalm, dat laat zich nog wel smaken.

’k Weet zeker, dat ’k mijn doode oor te luisteren zal leggen,

En ’t is m’ alsof ik nu al hoor, wat of ze van me zeggen:

„Hij was een vriend, in d’ echten zin, een man, waar je op kon bouwen,

Een hart van goud, vol menschenmin — je kon die man vertrouwen!”

„Ja, wel heel schielijk ging hij heen!” hoor ’k mij in d’ooren klinken,

(’t Woord „schielijk” zeggen z’ ook alleen bij doodgaan — en bij drinken.)

„Nu was hij in de laatste tijd toch niet meer zoo de oude.” —

„Dat hoestje — ’k heb ’t zoo vaak gezeid, dat ik het niet vertrouwde!” —

„Zóó ben je levend,” zegt mijn nicht, „zóó overvalt de dood je!” —

En met een diepbedroefd gezicht hapt z’ in haar vierde broodje.

Je mag niet over ’t lot van Duitschland of van Frankrijk praten,

’t Gesprek bestaat dan enkel uit bêtises — en hiaten.

Bedenk j’ iets geks bij ongeluk, laat dat vooral niet blijken,

Je moet maar aldoor, aan-één-stuk, strak-somber blijven kijken.

Nu spreek ik nog van ’t kerkhof niet, waar menschen zich verspreken,

Waar je — hoe graag je ’t anders liet — „onmooglijk kunt ontbreken.”

Waar heeren bij de „laatste groet” de hooge zijden houden

Zoo even boven ’t hoofd — dat moet: je wordt zoo licht verkouden...

Och, vrienden, als het mooglijk is, bespaart mij zooveel doenlijk

Een brave-man’s begrafenis, begraaft me niet fatsoenlijk!

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Daar gaat mijn stoet, de paarden stappen met gebogen koppen......

En in het laatste rijtuig tappen d’ heeren vuile moppen.

II. POLITIEKE RIJMEN.

1. WAT MOET MIJN ZOON WORDEN?

Leiddraad bij de keuze van een ambt of betrekking.

De liberale zoon spreekt:

„De schoonste vinding van den tijd is — niet ’t blanco artikel,

Noch d’auto, noch d’electrisch’, in ’t geheel zelfs geen vehikel,

Noch vliegmachine, of bioscoop-met-grammophoon-er-bij,

Die vinding is... de Christelijk-historische partij.

’t Zit zoo. Wanneer ik een of ander baantje in ’t verschiet zie,

Dan denk ik dad’lijk aan d’ onmisb’ren steun der coalitie.

Ik word niet Roomsch. Dat gaat me wel een beetje àl te ver.

En ’k word ook niet, dat snap je, antirevolutionair.

Dat is zoo boersch, zoo „witte dasch”. Dan kan ik niet meer meegaan,

Wanneer mijn vrienden naar de Schouwburg, Flora, of Carré gaan,

Dan mag ik ’s Zondags niet meer voetbal, bridge of hockey spelen,

Dan moet ik tweemaal in de kerk me zitten te vervelen.

Neen. ’k Leen een bijbel van een vriend; die lees ’k zoo wat cursorisch,

’k Ga eens per maand ter kerk. Dan ben ik Christelijk-historisch.

Ik ben niet fel, ik kom niet in de hitte des gevechts,

Ik zorg dat ’k niemand aanstoot geef: ik word „gematigd rechts.”

Ik mag dan alles blijven doen, wat ’k deed in het verleden.

Mijn vrienden lachen mij niet uit. Ik blijf me netjes kleeden,

En ’t is zoo erg niet, als ’k ’s een ondeugend mopje tap.

Ik houd niet van muziek, en daarom steun ’k door lidmaatschap:

(Ik was nu lid van Toonkunst, waar ik toch nooit hene ging)

De Christelijke-Oratorium-Vereeniging.

’k Behoef niet door afwezigheid op ’t voetbalveld te schitteren,

Ik mag naar bals gaan, ’s Zondags tenn’sen, bridgen zelfs, en bitteren.

En ’k ben vol hoop op goed succes. De toekomst lacht mij tegen:

Nu kan ’k weer soll-citeeren met gegronde hoop op zegen!

„Wat moet mijn jongen worden?” vraagt een vader, categorisch,

Het antwoord is eenvoudig, dunkt me: „Christelijk-historisch.”

2. DE BIJZONDERSTE VOORZIENIGHEID OP HET GEVALLEN BOEKSKE.

„Tijdens de groote spoorwegstaking, toen dr. Kuyper minister was, wist hij op een gegeven oogenblik niet wat hij doen moest. Als vreemdeling op dit terrein, zocht hij raad voor de te volgen gedragslijn, en hierbij nu zag hij, een heel ander boek uit zijn boekenkast zoekende, en er uit nemende, een klein, dun boekje op den grond vallen, dat hij niet wist dat hij had, en heel niet kende. In dit boekje vond hij de oplossing. Vandaar het succes. Dit is nu de „bijzondere Voorzienigheid.” —

(Heraut).

’t Is staking. Leiden is in last.

Het Licht staat voor zijn boekenkast.

Hij zoekt een boek, om raad, en tast

Met zorg in ieder hoekje;

Daar valt een boekje op den grond,

’t Was heel toevallig dat hij ’t vond,

Hij wist niet eens dat het bestond,

Zoo’n dun, eenvoudig boekje.

O, die beroerde stakingstijd!

De Leider is de kluts wat kwijt,

Hij is in groote moeilijkheid,

Welk pad moet hij bewandlen?

Hij ’s vreemdeling op dit terrein

Welnu, dit boekje, dun en klein,

Zal Nederland ten zegen zijn,

Dat zegt hem hoe te hand’len.

O, Boekske, wees gebenedijd!

U zij mijn lof en dank gewijd!

Bijzonderste Voorzienigheid!

O, wondre, wondre zaken!

Als ’t boekje niet gevallen was,

Waarin het Licht zijn leiding las,

Dan zat’ we nog in het moeras,

Dan war’ ze nog aan ’t staken!

Dus niet door staatsmanskunst of kracht,

Maar door een soort van „Domheidsmacht”

Heeft Kuyper toen het werk volbracht,

— Zijn blad zal wel niet jokken! —

Hij, en de vromen aan zijn zij,

(Er was een echte dom’nee bij!)

Regeerden naar — een loterij,

Wij noemen zoo iets: gokken!

Waakt, kiezers! Speelt dan niet met vuur!

Past op, want, dringt t’ onzaalger uur

De Leider zich weer in ’t Bestuur,

Langs politieke bochten,

Als dan god Mars zijn vuisten balt,

En dreigender het schetren schalt,

En... als er dan geen boekje valt,

Dan is ons land gesjochten!

3. DE RAAD DER BEZADIGDEN.

De heer Bogaerts: „De Eerste Kamer is niet alleen een college van revisie, doch dient tevens door haar bezadigdheid de continuïteit van de wetgeving te waarborgen. Dit element van bezadigdheid mag niet worden miskend.”

De heer van Schaik: „Ik hecht aan het behoud van die Kamer op grond van het daarin gelegen element van bezadigdheid.”

Zoo zij ’t mij vergund dat ik zing

Op den Raad van bezadigde mannen,

Uit welken bezadigden Kring

Alle wuftheid (bijna) is gebannen.

Bezadigdheid klinkt uit hun taal,

Waar geen felroode vonken uit spatten,

In deze bezadigde zaal

Zoemen louter gedegen debatten.

Bezadigd en zacht is het licht,

En bezadigd het kleed en de stoelen,

In die sfeer van Gezag en Gewicht

Zou geen Wijnkoop zich thuis kunnen voelen.

Bezadigd zijn stem en kostuim,

Bezadigd zijn blik en gebaren,

Bezadigd zelfs kortswijl en luim —

Bezadigd door stand en door jaren.

Hoe weinig bezadigd of fijn

Is ’t gezegd (of ik moet me vergissen)

Dat ’t enkel de boden nog zijn,

Die die Kamer niet graag zouden missen!

Neen. Net als het nukkige wicht

Het gezag van Papa of Mamma ducht,

Zoo vreez’ en vereer’ men ’t Gericht,

Dat daar zetelt, sereen en bezadigd.

Hoog tronen zij — kloek en classiek,

Door de godlijke gunst begenadigd!

Hun nut is wat problematiek,

Maar ze zijn en ze blijven bezadigd.

4. PENELOPE.

Fragment.

Muze, vermeld mij den man

in ervaringen rijk en in listen,

Die ons beveiligen kan

tegen daimonikoi (paganisten).

Zing mij dan, Muze, de maar’

van de macht en den moed en de hope...!

Droef stond Penelope daar

(in den regel genoemd Penelope).

Droef, want de Meester was weg,

de Kolos, de geweldige strijder,

Daarom, met wijs overleg,

zag zij uit naar een anderen Leider.

Zie, zoo nu gaf de Godin,

de klaar-oogige Pallas-Athena,

’t Denkbeeld Penelope in

van den boog, van den boog van Messena.

Plotseling snelt zij terug,

naar ’t Paleis met den goudenen toren;

Rap, als de vogelen vlug,

haalt zij weg den veerkrachtigen horen.

Als zij, een oogwenk alleen,

zich het hart heeft ontlast van de droefheid,

Spoedt zij ter zale zich heen,

nu getooid met het masker der stroefheid,

En den veerkrachtigen boog

overhandigend hun, die daar wachten,

Noodt zij hen statig en hoog

te beproeven om beurten de krachten.

„Hij, die zijn sterkte bewijst,”

zoo ontsnapt aan den wal harer tanden,

„Krijgt wat hij wil, wat hij eischt,

uit mijn eigene vorstlijke handen.”

En als de zwoegende troep

dan bij beurten den boog tracht te spannen,

Monstert zij peinzend de groep,

en ziehier wat zij denkt van die mannen:

Kolinios bidt en werkt,

en (daar kan de Parteia niet buiten)

Hij wordt door godsvrucht gesterkt,

en door Petroleontische duiten.

Phrysios ook is vertrouwd,

Maar Penelope heeft al berekend,

Dat op de keper beschouwd,

deze Held niet zoo heel veel beteekent.

Haemskarchileus komt daarna,

maar Penelope neemt dien man vast niet:

Hij was een Broeder, nou ja,

maar het degelijk wagenschot was ’t niet.

Idiobyrgias dan?

om de macht van den vijand te fnuiken?

Neen. Dat ’s een eerlijke man,

en zoo iemand is nooit te gebruiken.

Zoo peinsde Penelope,

en de zaalbogen welven zich wijder...

Buiten dreunt dondrend de zee,

en de zeewind zingt: „Waar is de Leider?”

5. AAN LIEFTINCK, HET TACHTIGJARIG KAMERLID.

Gij, Lieftinck, Staatsman, jonge hoogbejaarde,

Die rustloos werkte heel een leven lang,

Die niemand naar den mond sprak, niemand spaarde,

Maar spaarzaam spreekt — slechts spreekt uit sprekens drang,

En dan, als bliksemflits van ’t zwerk op d’aarde,

Plots treft de kudde in ’t veld in loomen gang,

Zoo stuit des redenaars zwaren woordenzang,

Als ’t schuiflend schrijdend spook der saaiheid waarde —

Ga voort, gij glundre grijsaard, gaaf van geest,

Bezielende ernst met luchten luim te kruiden,

Gij, ’s volks gestage, stoere afgezant!

Nu zal tot ver in ’t vrije vaderland

Met heldre klanken uw geboort-clock luiden,

Ter eere van uw tachtig... zomeren-feest!

6. STEMRIJM.

Waaruit men kan leeren, dat de invoering van het vrouwenkiesrecht aanmerkelijke vereenvoudiging teweeg brengt.

Een jong en aardig paartje,

Gelukkig, schoon getrouwd,

Dee ’t eerste huwlijksjaartje,

— Verstandig, welbeschouwd! —

Niet heel veel aan de politiek, en ’t kiesrecht liet ze koud.

Zij was zoo’n beetje kerklijk,

En hield haar godsdienst aan;

Hem was het wat bewerklijk

Om ’s Zondags op te staan

„Voor dag en dauw,” zooals hij zei, om naar de kerk te gaan.

Ofschoon ’t haar wel wat griefde,

Ze hield zich wijslijk stil,

En ’t mantelpak der liefde

Bedekte dit verschil;

Daar heerschte Eendracht in hun huis, en Vree, en Goede Wil.

Maar na de eerste jaren

Deed hij zijn kiezersplicht;

Ook dat gaf geen bezwaren,

En zelfs geen boos gezicht,

Hoewel hij links was, en haar neiging rechtswaart was gericht.

Zij was in zulke zaken

Verstandig en bedaard;

Zich daarom druk te maken

Was niet de moeite waard:

Een links bestuur liet ieder vrij te leven naar zijn aard.

Toen kwam de dwang te stemmen,

En ’t kiesrecht voor de vrouw;

’t Begon haar te beklemmen,

Het keurslijf werd te nauw:

Ze kon niet meer, als vroeger, doen en laten wat ze wou.

Een bende jongelingen

Hing daaglijks aan de bel,

Om haar naar rechts te dringen,

In termen, forsch en fel:

Wie links stemt, wordt haar uitgelegd, gaat spoorslags naar de hel!

Ze loopen, ongedurig,

Vergaderingen af,

’t Gesprek wordt bits en vurig,

Hun leven wordt een straf,

Hun eens zoo teer gekeuvel wordt een politiek geblaf.

Weg is de lieve Vrede,

Verbroken is de band,

Het zwaard verlaat de scheede,

De veete-fakkel brandt,

Ze bakkeleien alledag tot heil van ’t Vaderland.

Daar krijgen plotseling beiden

Een lumineus idee:

Als onze stemmen strijden,

Wint geen partij er mee:

We dokken dus de boete, en we stemmen geen van twee!

De goede geest herleeft dus,

Nu zijn ze niet meer boos,

En ’t Vrouwenkiesrecht heeft dus

Op alle stembureaux

Den zwaren arbeid zeer verlicht. Vertel ’t maar op de Soos.

III. OORLOGS-RIJMEN.

1. DE BLOEDGEBEDEN.

(Verzoek van een Neutraal.)

„Men drukt ons het zwaard in de hand......

Gaat nu ter kerke, knielt neer voor God, en bidt om hulp voor ons dapper leger.”

Wilhelm, I. R.

„Nooit is Engeland met zuiverder geweten ten strijde getrokken dan nu.”

Asquith.

„De kerken in Londen en Parijs zijn vol van de geloovigen, die om de zege bidden.”

N. R. C.

„Antwerpen heden zonder strijd bezet. Gode zij dank gebracht in diepen ootmoed voor dit heerlijk succes. Hem alleen zij de eer.”

Wilhelm, I. R.

...„WOLFSKUILEN zijn kuilen, waarin puntige palen zijn geslagen, met de punt naar boven. Om hen aan het gezicht te onttrekken worden zij met takken belegd, en daarna met dunne zoden bedekt.”

Pioniervoorschrift voor de Infanterie.

Wij leven in een donkren tijd,

Want twee partijen zijn in strijd,

Die ik uit onpartijdigheid,

Vanwege de neutraliteit,

Maar A en B zal noemen.

Den vrede minnen beide teer,

Zij zeggen ’t zelven keer op keer,

Dus daaraan twijfelt niemand meer,

Zij plegen zich er evenzeer

— Terecht — op te beroemen.

En iedren dag stijgt, strijk en zet,

Tot Onzen Lieven Heer ’t gebed

Van A en B, als een duet:

„Wij trekken op, Heer, onbesmet,

Men drukt ons ’t zwaard in handen!

O, God, wees met ons leed begaan,

Help ons den vijand te verslaan,

Op ’t land en op den oceaan,

O, Heer! hoor onze beden aan,

En zie onz’ offeranden!”

Zoo wordt de slachting voorbereid.

En na het winnen van een strijd,

Zegt A: „slechts God zij dank gewijd!”

Tijgt vol van vrom’ erkentlijkheid

Ter kerk, in diepen ootmoed;

En knielt, de handen vouwend, neer,

Al preevlend: „God alleen zij d’ eer!

Het is ’t besluit — dat blijkt alweer —

Van Onzen („onzen”) Lieven Heer,

Dat onze vijand dood moet.”

Maar B gevoelt zich martelaar,

En zegt: „Die A is een barbaar,

Hij zocht den krijg, die huichelaar!”

En A weer: „God, het is niet waar,

B lastert. ’t Is verfoeilijk!”

O, A en B, en B en A!

Nu vraag ’k je. Is dat logica?

Kom, laat die race-in-’t-bidden na!

Het brengt geen voordeel, ’t brengt geen schâ,

Je maakt het God maar moeilijk.

’k Wou, dat je allebei dit onthield:

God ziet op d’ aard, waar ’t menschdom krielt,

Millioenen A’s ter neer geknield,

En evenzooveel B’s, bezield

Met hoop op steun van Boven;

En A geeft God zijn eerewoord,

Dat hij slechts voor den Vrede moordt,

Voor de Beschaving, enzoovoort...

Als God van B nu ’t zelfde hoort,

Wien moet Hij dan gelooven?

Daarom, Partijen, A en B,

Spreek ik nu ook een woordje mee,

Eenvoudigweg, en recht-door-zee,

Ik zeg het tegen alle-twee,

Omdat ik zoo neutraal ben;

Partijen, A en B dus, hoort

Naar mijn neutraal en nuchter woord,

Behartigt het en zegt het voort,

(’k Hoop niet dat ’t onzen Vrede stoort,

Pardon, dat ’k zoo brutaal ben!):

Rolt, Republiek en Keizerrijk,

Rolt, volkren, u in bloed en slijk,

Dat niets voor Hart of Rede wijk’,

Wie ’t sterkste is, die heeft gelijk!

Dat ’s nu de wet van ’t Leven.

Blijft uw beschavingsplicht bewust:

Vernietigt Kunst naar hartelust,

Kweekt armoe, hongersnood, gerust,

’t Geweten maar in slaap gesust!

Het schouwspel is verheven;

Schiet, steekt en hakt en moordt en brandt,

Verminkt, vertrapt, schopt, schendt, ontmant,

Zweert „oog om oog, en tand om tand!”

En laat, ter eer van ’t Vaderland,

Uw krijgsgeschreeuw weerklinken.

Verbrijzelt, decimeert, verkracht,

Werpt bommen uit den duisteren nacht,

Duikt, torpedeert, scheurt, spietst en slacht,

Laat weg en weide, grebb’ en gracht

Van wond- en lijklucht stinken;

Vergiftigt stroom en beek en wel,

Spuit vochten, vlammend forsch en fel,

Roept Satan op tot metgezel,

Vraagt allen machten uit de Hel

Steeds nieuwe kwel-methoden;

Blaast gassen, vol van vuil venijn,

— Het laatste! Prima, extra-fijn! —

Dan zult gij wel tevreden zijn:

Zóó sterft uw vijand, dol van pijn,

Niet één, maar duizend dooden;

Pleegt woordbreuk zonder blik of blos,

Verwoest landouwen, beemd en bosch,

Verspreidt uw helsche mijnen los,

Graaft wolfskuil voor man en ros,

Bindt krijgers aan d’ affuiten;

Zet huis en hof in vlammengloed,

Noemt razernij en moordlust „moed”,

Snuift óp de lijklucht! zwelgt in ’t bloed,

Ik vind het allemaal mooi en goed......

Maar toe! laat God er buiten!

2. HET SCHOONSTE.

„De indruk, dien ik gekregen heb, is overweldigend. De geestdrift der soldaten, die kracht, die moed, welke zich overal openbaren, is het schoonste dat ik ooit in mijn leven gezien heb, schrijft Sven Hedin.”

Tel.

„Zij werden dan met de bajonet er uitgekieteld.”

Brief in de Vossische Zeitung.

„Der Krieg ist im Gegensatz zum Frieden der gröszte Lebenserwecker. — Bestrebungen, die die Abschaffung des Krieges überhaupt zum Zweck haben, sind unsittlich und menschunwürdig.”

Bernardi.

„’t Is ’t schoonste dat ’k ooit heb gezien in mijn leven,”

Heeft Sven Hedin, volgens de bladen, geschreven:

„Die geestdrift, die kracht en die moed!

De indruk is mooi, overweldigend, prachtig!”

Hij schrijft het in termen, bewonderend en krachtig —

Zijn pen is gedoopt in het bloed.

Is dàt nu het schoonste? Ellendig geschetter!

Maar oorlog is lijklucht, en oorlog is etter,

En oorlog is haat en venijn!

Verbranding, verwoesting van huizen en gaarden,

En oorlog is stank van de krengen van paarden,

Verminking, vernieling en pijn!

Daar liggen de lijk’ in ’t gedrang en de volte,

Een romp zonder armen...... zeg, zie je de holte

Waar d’ arm zat, gescheurd bij de borst?

De wormen zijn nu al den mond ingekropen,

Het haar zit gekleefd, en het oog is beloopen,

Het bloed is gedroogd en gekorst.

De hersenpan druipt daar dien knaap op de wangen,

Het linkeroog blijft uit de oogholte hangen,

Arm kind! moeder’s trots, vader’s vreugd!

Een sabelhouw heeft hem die woestling gegeven.

Een bloedrige klomp is er overgebleven

Van ’t stralende Beeld van de Jeugd.

Dat lillend lap vleesch van dien jongen daar beeft nog,

Zijn buik is in twee, maar waarachtig, hij leeft nog!

Een vinger ligt ginds op den grond;

Daar liggen de stompjes van armen en beenen,

Hier hoor je het schreeuwen, daar ’t kreunen en stenen

Nog zacht uit den stervenden mond.

Die daar, die den ander niets, niets! kan verwijten,

Staat klaar om hem daadlijk den schedel te splijten,

Hoe ’t oog hem van beestigheid straalt!

Omdat een troep veilige hofdiplomaten,

Met seinen en telefoneeren en praten,

Dat eenmaal zoo hebben bepaald.

O, God, onze Vader! Wij danken U allen:

Daar is er net een in de wolfskuil gevallen,

De punt van de paal door zijn pens!

Wij haten hem vurig — geheel naar behooren,

Omdat hij in ’t andere land is geboren,

Een half uur over de grens.

Nou ja, maar je hoeft het zoo cru niet te zeggen,

Je kunt er toch ook wel een bloempje op leggen,

Je zegt het zoo „eng” en onguur;

Je kan ’t ook met grappige namen betitelen,

De Vossische Zeitung sprak laatst al van „kietelen” —

In ’t algemeen heet het „Cultuur”.

’k Hoor liever van „geestdrift” en „heldenmoed” zingen,

Van „edele strijdlust” en dergelijke dingen,

Van roem, en...... hoe-heet-dat-ook-weer?

En als we de bloem van de natie zien vallen,

Cadavers, gestapeld op hoopen en wallen,

Dan noemen we dat: „’t Veld-van-Eer!”

De beest-mensch in deze verschriklijke tijden

Geniet van het hakken en steken en snijden.

Het schoonste!! Armzalige zot!

Neen, Sven Hedin, nu is ’t de Glorie van ’t Slechte.

Want als je geen beest bent, dan kun je niet vechte’,

De oorlog is...... walglijk, is...... rot!!

3. DAPPERE SOLDATEN,

BANGE DIPLOMATEN.

Gerijmd naar aanleiding van Grey’s genoegelijk déjeuner in het Cecil Hotel te Londen.

„Indien de zedelijke moed der regeeringen den onsterfelijken krijgsmoed van hun soldaten evenaarde, zouden er tusschen de gezanten vertrouwelijke gesprekken kunnen beginnen.”

Emily Hobhouse.

Ze praten zoo goed

Van onsterflijken moed,

Van de dapperheid van de soldaten;

En iedereen vecht

Voor beschaving en recht...

Maar over den vrede te praten,

Daar zijn ze te bang voor, dat durven ze niet.

Zingt ’t droevig refrein van een droeviger lied:

Koor: Dappere soldaten,

Bange diplomaten.

’t Staat vast, dat ik win,

Dus als ik nu begin,

Dan denken ze, dat ik bek-af ben;

Ik ben niet zoo bang

Dat ’k naar vrede verlang!

Wat denk je wel, dat ik zóó laf ben?

En ’t vredesverdrag ligt nog ver in ’t verschiet:

Ze zijn er te bang voor, ze durven nog niet.

Koor: Dappere soldaten,

Bange diplomaten.

Ze durven zooveel

Op het oorlogstooneel,

Waarvan een gewoon mensch zou schrikken;

Schiet ze lam, schiet ze blind!

Moordt er moeder en kind!

En laat er de mannen verstikken!

Maar ’n einde te maken aan ’t schrijnend verdriet,

Daar zijn ze te bang voor, dat durven ze niet.

Koor: Dappere soldaten,

Bange diplomaten.

Zoo’n stichtlijke toast

Wakkert aan, en vertroost,

Verdriet en ellende vergeet je.

En er wordt niet gedacht

Aan ’t gemoord en ’t geslacht

Bij ’t genot van zoo’n fijn déjeunertje...

Maar te doen, wat het hart en ’t geweten gebiedt —

Daar zijn ze te bang voor, dat durven ze niet.

Koor: Laffe diplomaten,

Stervende soldaten...

4. ZES DIPLOMATEN.

(„Het wordt steeds meer duidelijk, dat slechts enkele personen, eenige diplomaten en ministers, de onmiddellijke aanleiding geweest zijn tot de uitbarsting.” —

Chr. N. i. h. Hbl.

„Het is een oorlog door een zes-tal diplomaten veroorzaakt. De volken leefden vreedzaam met elkander, zonder eenigen haat of nijd. Een half dozijn mannen heeft Europa aan den rand des afgronds gebracht, en Europa is daarin gevallen.” —

Ramsay Macdonald in de Cont. Times.)

Wie hebben strijd

En moord bereid,

Giganten-strijd van zóóveel staten?

Zes Diplomaten.

Wie wierpen ’t lot,

Het volk ten spot,

Van gansch Europa, trotsch, verwaten?

Zes Diplomaten.

Wie speelden met

Moraal en wet,

Geheime ententes en tractaten?

Zes Diplomaten.

Wie stookten ’t vuur

T’onzaalger uur

Nog meer door zwijgen dan door praten?

Zes Diplomaten.

Wie stookten ’n zee

Van wereldwee,

Een storm van jammer zonder maten?

Zes Diplomaten.

Wie brachten woed’

En dorst naar bloed,

Wie brachten haat tot wie niet haatten?

Zes Diplomaten.

Wie vulden lucht

En aard, geducht

Met ’t knetrend knallen der granaten?

Zes Diplomaten.

Wie drijven dag-

aan-dag ten slag,

Ten doode, duizenden soldaten?

Zes Diplomaten.

Wie maakten dat

In dorp en stad

De lijklucht hangt in steeg en straten?

Zes Diplomaten.

Wie brengen smart

En angst in ’t hart

Van vrouwen, eenzaam en verlaten?

Zes Diplomaten.

Wie roepen luid

Den volke uit:

Ik wilde vrêe, maar ’t mocht niet baten?

Zes Diplomaten.

Wie zal ’t berouw

— ’t Koom’ laat of gauw —

Geen stonde lang met ruste laten?...

Zes Diplomaten.

5. AAN CORT.

Nomen breve, opera longa.

Toen d’ eerste schok onz’ oude burcht deed beven,

Hebt gij met Treub, gij duo van de kracht,

Aan ons verbijsterd volk ’t verstand hergeven,

En in den chaos orde en rust gebracht.

Gij stutte ’t Staatshuis sterk, met moed en macht,

Ook toen in ’t boek van ’t eigen zieleleven

Met scherpe stift het smartwoord werd geschreven;

U zij de dank van ’t nu en ’t nageslacht.

En als soms weer, in deze duistre dagen,

Bij ’t dreigend schijnsel van den vlammengloed,

De geest benauwd wordt, en het harte bang —

Dan hoedt dit woord den wankle voor versagen:

De dijkgraaf waakt, bij ’t wassen van den vloed!...

Uw naam is Cort — wat gij gewrocht hebt, lang.

6. NIEDERLAND! DIE WAFFEN NIEDER!

Reimchen von ein „scrap of paper” und ein „Stück Papier.”

Trulstra, Substitut-Gesandt,

Ging in Deutschland informieren,

Ob das grosze Vaterland

Niederland wollt’ annexieren,

Wenn — was er wahrscheinlich findt —

Deutschland diesen Ohrlog winnt.

Trulstra war der rechte Mann,

Weil die Hollandsche Regierung

Eiglig nicht regieren kann:

Die ist nur so zur Verzierung.

Trulstra ist Representant

Von das ganze Niederland.

Aber, Trulstra, hör’ mich an,

Warum liefst du thatlig toll weg,

Wenn du kamst von Zimmermann?

Warum nicht zu Bethman-Hollweg?

Der schrieb’ wohl ein „Stück Papier”,

Belgien’s Tractat-Formulier!

Trulstra, ehrlich dürt das langst,

Krieg ist grausam, Friede seelig,

Dusz bekenn nur, in dein Angst

Haft du — Niemand nimmt es kwälig —

Die Alliierten unterschatzt,

Nicht neutral das! und misplatzt.

Ein Ding hätt’ ich darum grag,

Gistern schosz es mir zu binnen:

Geh’ nun auch nach England, Trag’,

Falls die Alliierten winnen,

Dasz wir nicht, wenn das geluckt,

Durch Brittannien aufgeschluckt.

Und jezt fältt mir dies noch ein:

Gibt auch Grey so’n „scrap of paper”,

Dann kann Holland ruhig sein.

Und, bekeicht man ’s auf dem Käper,

Wenn kein Feind uns dähren kann:

Wahrfür dient das Läger dann?

Drum, Soldaten, stuhr und stramm,

Kehrt zurüch zu Ihr Pantoffeln,

Braucht das Schwert fürs Boszerham,

’s Bayonet für die Kartoffeln!......

Und das Alles danken wir:

„Scrap of paper” — „Stück Papier”!

7. MOEDER, WIL U BABY ROEPEN?

„En de kinderen zullen de moeders vragen hen te roepen, als ’s nachts het mooie luchtschip komt......”

(Kernkamp, De Oorlog.)

„Moeder, wil u Baby roepen,

Als dat mooie luchtschip komt,

Dat daar boven alle daken

Verre vliegt, en gromt en bromt?”

„Kind, ik zal je laten slapen,

Als het Groote Monster naakt,

Die je zeien, dat het mooi is,

Hebben je wat wijs gemaakt!”

„Waarom zit u zoo te beven?

Ben u bange voor de nacht?

Zal u Baby zeker roepen......??”

„Slaap, mijn kindje, sluimer zacht!”

Baby sluimert. In het duister

Zweeft de Zeplin door het zwerk,

En de moordenaars daarboven

Doen bedaard hun duivelsch werk.

„Zal ’k er maar wat laten vallen?

Dat daar, dunkt me, is een stad,”

„Ja, je kunt het licht probeeren,

’t Hindert niet. Gooi maar zoowat.”

En hij werpt de helsche bommen

Naar beneê met vaste hand,

God ter eer, en voor de Zege

Van het lieve Vaderland.

— — — — — — — — — — — — —

Baby ligt er, bleek en bloedig,

In d’r bedjen uitgestrekt,

Moeder hoeft ’r niet te roepen,

Zeplin heeft ’r doodgewekt......

8. THE HYMN OF HATE.

„Und wollen sie dir nach der Kehle fassen,

So recke dich in ganzer Furchtbarkeit!

Zur Liebe ist es später wieder Zeit,

Jetzt, Michel, hilft nur Eines: lerne hassen!” —

Fliegende Blätter.

Het is wel goed, maar eens oprecht te praten,

Je komt niet verder met schijnheiligheid,

Voor liefde is er later wel weer tijd,

Nu is er maar één leuze: leer te haten!

Gevoel en zachtheid deugt niet voor soldaten,

Een krijgsman is goddank geen jonge meid!

Voor liefde is er later wel weer tijd,

Nu is er maar één leuze: leer te haten!

De liefde moet j’ aan...... dieren overlaten,

De liefde schept geen macht en wint geen strijd,

Voor liefde is er later wel weer tijd.

Nu is er maar één leuze: leer te haten!

De leer van Jezus kan ons nu niet baten,

Das maar ’n tijdverdrijfje, zoo voor de aardigheid,

Voor liefde is er later wel weer tijd,

Nu is er maar één leuze: leer te haten!

Wij hebben nu voor alles surrogaten:

Het surrogaat voor liefde is de nijd,

Voor liefde is er later wel weer tijd,

Nu is er maar één leuze: leer te haten!

Dus luistert, kanselier en diplomaten:

Liegt, lastert, hitst en hoont; slechts haat gedijt,

Voor liefde is er later wel weer tijd,

Nu is er maar één leuze: leert ze haten!

9. CONSPUEZ!

„Wat de Argentijnsche schepen betreft, raad ik aan, ze...... spoorloos tot zinken te brengen.” —

Luxburg, Gezant.

Oneerbiedig opgedragen aan Zijn Excellentie Graaf Luxburg.

Luxburg, schoft, je naam zal leven

Tot bij ’t verre nageslacht,

Door den raad, dien j’ hebt gegeven,

En het plan dat j’ hebt bedacht:

„Spoorloos moet zoo’n schuit verzinken,

Wind en weder diene je!

Zorgt dat al de lui verdrinken,

Leve Argentinië!

Laat van ’t ons bevriende landje

’t Schip met man en muis vergaan:

Helpt de lummels maar ’n handje......

Spoorloos! Heb je ’t goed verstaan?

Zie je nog zoo’n stakkerig troepje,

Stijf van schrik, van doodsangst stom,

Eén goed schot, en ’t schommelend sloepje —

Slaat met ’t heele zootje om.

Zie je ’n drenkeling, even later,

Die zich vastklampt aan een hout,

Prachtig mikpunt: kop uit ’t water!

Paf — en ’t Schwein is d’r om koud!

Dat geen stervling wederkeere!

Al wat leeft, dat moet kapot;

Moordt er raak op los, ter eere

Van onz’ ouden Duitschen God.

Volgt mijn raad dus; weest verstandig,

Dan bè j’ hartlijk welkom thuis,

En schenkt Wilhelm j’ eigenhandig,

Een voor één, het ijzren Kruis.”

Luxburg, ’k wil je niet verhelen.

’t Is niet hoffelijk, misschien,

Maar als ’k jou zag vierendeelen —

’k Zou het met genoegen zien!

Van een „Duitschen God” te spreken

Staat je volk volkomen vrij:

Daar is ook — ’t is nu gebleken —

’n „Duitsche Duivel”. Dat ben jij.

10. OLIEVERF-RIJM.

„Als uiterlijke gedachtenis schenk ik u, Hindenburg, mijn portret in olieverf, dat u vandaag zal worden toegezonden.” Wilhelm, I. R. — N. v. d. D.

Z. M. dicht ook. Charivarius veronderstelt dat iets als ’t volgende de schilderij tot Geleibrief gestrekt heeft.

„Gij, schuts van onzer vaad’ren erf,

En in mijn dienst vergrijsd,

Hierbij Mijn Hoofd in olieverf,

In zwaar vergulde lijst.

Gij, held, geen drie-, maar duizendwerf!

Dien ’t menschdom eert en prijst,

Aanvaard Mijn Hoofd in olieverf,

In zwaar vergulde lijst.

Gij, die zoo vaak voor Rus en Serf

De Rijksvaan dreigend hijscht,

Gij krijgt Mijn Hoofd in olieverf,

In zwaar vergulde lijst.

Gij zijt den vijand ten verderf,

Wat uw succes bewijst;

Dies stuur ’K u MIJ — in olieverf,

In zwaarvergulde lijst.

„Koom nooit de tijd, dat ik u derf!”

Dat bidt uw Vorst — neen eischt —

Bij dit portret in olieverf,

In zwaar vergulde lijst.

Wat er verbrokle of verscherv’

— Dat maakt Mij nog het blijst —

Niet dit portret in olieverf,

In zwaarvergulde lijst.

Wáárin het mes des tijds ook kerv’

Wááraan de worm ook spijst —

Niet aan Mijn Hoofd in olieverf,

In zwaarvergulde lijst.

En, nadert d’ ure, dat Ik sterf,

Mijn Ziel ten hemel rijst,

Gij houdt ME — al is ’t in olieverf,

In zwaarvergulde lijst.

Eens zal ’K ten prooi zijn aan bederf,

Zelfs Ik — wie ’t hoort, die ijst!

Maar nooit Mijn Hoofd in olieverf,

In zwaarvergulde lijst.”

— — — — — — — —

Nu weet ’k geen woorden meer op -erf,

En ook geen meer op -ijst,

Vaarwel dus, hoofd in olieverf,

In zwaarvergulde lijst!

11. DE TIEN.

De Toorts vermeldt met blijdschap, dat een tiental Nederlanders zich bereid hebben verklaard een professoraat aan de Gentsche hoogeschool, in Duitschen dienst, te aanvaarden.

Gij hebt u dan bereid verklaard, nietwaar?

Om België’s overweldiger te dienen,

Gij buigt u blij voor den geweldenaar,

Gij, met uw tienen.

Gij zult doceeren in den geest en trant,

Door d’ allerhöchste Stell’ u voorgeschreven,

En zóó den zonen van ’t geteisterd land

Uw wijsheid geven.

Ziet — nu reeds, vóórdat Duitschland is geslaagd

Gansch België en zijn Koning te bedwingen,

Begint het al zijn weldaân, ongevraagd,

Hun op te dringen.

Hoevelen had men al vergeefs genood?

Het waren de hooghartigen, de sterken;

Als onderkruipers voor wie d’ eer ’t verbood

Gaat gij daar werken.

Van Keizer Wilhelm’s wege aanvaardt g’ uw ambt,

Uw rechten en uw plichten, uw belooning;

Maar Wilhelm niet — neen, Albert, die daar kampt,

Hij is uw Koning!

Hij — die daar stille strijdt voor huis en erf,

Dien d’ overmacht verslaan kon, noch verlammen,

Die geen Portretten stuurt, in olieverf,

Of Telegrammen.

In dienst van hem, die België heeft geknecht,

Zult gij u richten naar zijn hoog verlangen,

Een deel der boeten, België opgelegd,

Als loon ontvangen.

Voor wat de vijand aan dat volk misdeed

Zult g’ onderdanig uw bewondring veinzen;

Bij ’t zien van al dat onverdiende leed

Zoet-schmeichlend grijnzen.

Maar als voor trouw-loos Duitschland d’ ure slaat,

En België’s vlag weer waait in sted’ en dorpen,

Dan wordt gij, weet dat wel, met hoon en smaad

Er uitgeworpen.

Gaat. Huldigt door uw daad de Duitsche leer:

Verdragen zijn maar vodjes — om te brande’!

Gaat. Uw professorstitel acht g’ uw eer —

Hij is uw schande.

12. ’T WORDT WEER AANGEVULD.

Troostrijm voor den Oudejaarsavond, opgedragen aan De Moeders.

„Tegenwoordig kunnen wij het normale verlies der troepen bijna geheel door de jaarlijksche vermeerdering der manschappen aanvullen.” —

De O. H. Minister van Oorlog.

„I didn’t bring up my boy to be a soldier.”

Amerikaansch liedje.

„Moedertje, vanwaar die tranen?

Heb je zoo’n verdriet?

Heb je niet genoeg te eten,

Brandt je vuurtje niet?”

„„’k Heb geen honger, ’k voel geen koude,

’k Ben gewend aan nood;

’k Werk me warm, ’k denk niet aan eten,

Maar mijn kind is dood.””

„Dapper heeft uw zoon gestreden,

Kijk maar in de krant;

Schoon is ’t, Moedertje, te sterven

Voor het Vaderland!”

„„’k Lees geen kranten, want mijn oog is

Dof van droefenis;

’k Weet alleen maar dat mijn jongen

Weggenomen is.””

„Maar zijn naam zal in ’t Geschiedboek

Staan, met eer vermeld;

Voor zijn Volk en voor zijn Keizer

Stierf hij als een held!”

„„Voor zijn Volk en voor zijn Keizer

Bracht ’k mijn zoon niet groot;

Roem en eere zijn gebleven,

Maar mijn kind is dood.””

„Troost je, Moeder. Droog je tranen!

Draag het met geduld;

’t Is ’t normaal verlies der troepen,

’t Wordt weer aangevuld.”

13. IN DEN GULDEN RIDDERTIJD.

(„In den Gulden Riddertijd.” — Marlowe-Pisuisse.)

In den gulden riddertijd

Was er schoonheid in den strijd,

Streed men niet in leelijk kakhi,

Maakten handelaars geen zaakie

Uit den oorlog, met profijt —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Was er stoere eerlijkheid,

Waren er geen persberichten

Om het volk valsch voor te lichten,

Haat te zaaien, haat en nijd —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Raakte men zijn hoofd niet kwijt,

Hooggeleerde professoren

Deden geen betoogen hooren

Mal van oppervlakkigheid —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Trad de ridder kalm in ’t krijt,

En geen dikke telegrammen

Om den moed te doen ontvlammen

Werden onder ’t volk verspreid —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Werd er stevig gerammeid,

Hard geslagen, fel gestooten,

Maar niet met dum-dum geschoten,

Die ’t gebeent’ in splinters splijt —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Was op d’ open zee de strijd,

Deden geen verborgen mijnen

Schepen machinaal verdwijnen,

Zonder moed en dapperheid —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Was er edelmoedigheid,

Was er geen gemeene duikboot,

Die een schip laag in den buik schoot

Als een dief, die ’t daglicht mijdt —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Streed men niet des duivels-strijd,

Wierp geen vliegersvloot in drommen

Vrouw en kind met helsche bommen,

Streed men niet als Satan strijdt —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Bleef men ridder in den strijd.

’t Bethmann-Hollwegiaansche knoeien,

’t Draaien, placht men te verfoeien,

Eens gezeid — dat bleef gezeid! —

In den gulden riddertijd.

In den gulden riddertijd

Was er openhartigheid,

En voorzichtige neutralen

Zwegen niet in alle talen.

Over ’t onrecht in den strijd......

In den gulden riddertijd!

14. „SCHIMPT HEUSCHELIJCK!”

Leerdicht voor de Belgische dames.

„De 16-jarige gravin Hélène Jonke d’Ardoye is door het Duitsche Gerechtshof te Brussel tot 3 maanden gevangenisstraf veroordeeld, omdat zij op de Boulevard een Duitsch officier op de grofste wijze heeft beleedigd. De gevangenisstraf is verdiend wegens de gemeene uitdrukkingen, waarvan de gravin zich bij die gelegenheid bediende, en die een opmerkelijk gebrek aan takt en opvoeding verrieden. Hare grootmoeder, die aan de beleedigingen deelnam, moest evenzeer met gevangenis worden bestraft. Het is te hopen dat deze vonnissen den Belgischen vrouwen tot waarschuwing zullen strekken.” —

Wolff’s Bureau.

Een jolig, jong gravinnetje

Liep langs de Boulevard,

Een kuiltjen in d’r kinnetje,

Een krultjen in d’r haar.

En naast haar liep haar grootmama,

Daar keek natuurlijk niemand na.

’t Was heusch een lief gravinnetje,

Zoo vriendelijk als de dag,

Maar — nijdig als een spinnetje,

Zoodra z’ ’n Duitscher zag!

Dan uitte ze de grofste taal —

En grootma had dezelfde kwaal.

Daar komt een stramme luitenant,

Hij vult de halve straat,

Echt Pruisisch aan den buitenkant,

Al is zijn hart niet kwaad;

Zijn snorren wijzen, in een boog,

Naar onzen oude, daar omhoog.

Hij doet...... enfin ge kent ze wel —

Luid briest zijn hoog-Germaansch,

Zijn stem is tien percent te schel,

Zijn kleur kalkoensche-haansch;

Zijn blikken schieten twee en veer-

tig centimeters vonk’ — en meer!

„’k Wou dat ’k die vent zag hangen, heusch!”

Roept grootma — veel te luid,

En sist, en trekt een langen neus......

Daar krijscht gravinnetje uit,

Wijl z’ op haar paarlen tandjes knarst:

Loop naar den bl...... M.f, en — !!!!!

Nooit is den luit, zijn leven lang,

Zoo’n smaadheid aangedaan,

Hij schrikt, en schijnt zelfs even bang......

Maar — ’t komt haar duur te staan:

Ja, dames, ’t is niet na je zin,

Maar...... allebei de bajes in!

Een vrouwenmond staat zelden stil,

Hij kleppert onverveerd,

Maar, dames, àls je schelden wil,

Scheldt dan gedistingeerd!

Waarom is Jonke opgepakt?

Van wege haar gebrek aan takt.

Het lot van ons gravinnetje

Zij u een les, voorgoed;

Zegt nooit zoo’n leelijk zinnetje,

Als g’ ook zoo’n luit ontmoet,

Zegt heel beleefd: „Pardon, meneer,

Wees u zoo goed en...... explodeer!”

15. DIETSCHLAND, DIETSCHLAND, UEBER ALLES!

„Opgericht is de Dietsche Bond, met het doel de onderlinge toenadering der Dietschers, de ontwikkeling der Dietsche sprake, enz. Bestuur: Prof. Steinmetz, e. a.” —

Bericht in de bladen.

„Wat heb ’k nou an me fiets hange?” —

Populair gezegde.

Dietsch, Dietsch, Dietsch!

Wat hangt er an me fiets?

Ik vraag j’, of dàt niet wat belooft,

Zoo’n ding met...... Steinmetz aan het hoofd

En nog zoo’n stuk of zes?

Nou, reken maar van yes!

Dietsch, Dietsch, Dietsch!

Zeg, zegt dat woord je niets?

Mij wel. Dit ’s de beteekenis:

Dat „Holland” bijna „Duitschland” is;

Ja. Al dat „Dietsch” gedoe

Drijft ons naar Duitschland toe!

Dietsch, Dietsch, Dietsch!

Zoo heet het niet voor niets!

Dietsch — Duitsch — dat ’s „taal- en stamverwant.”

Zoo naadren wij...... lang-za-mer-hand......

Zoo loopt het zaakje best,

En volgt vanzelf — de rest!

Dietsch, Dietsch, Dietsch!

We weten nu toch iets:

Dat ons die Dietsche Dietschers-boel

Iets dietsch wil maak’ omtrent zijn doel;

Maar, Dietsche, Dietscher, „Dietsch”

Is — Duitsch, en anders niets!

Dietsch, Dietsch, Dietsch!

Ik ben aan ’t eind mijns lieds.

O, Dietscher-zonder-vrees-of blaam,

Kom, noem je met je waren naam,

Dan weten we ’t precies:

Dus, lummel, noem je...... Pries!

16. O, GIJ, EENS DE ZON VAN MIJN LEVEN.

Toekomstbrief van een Neutraal aan Gretchen, zijne Duitsche Beminde.

Het Duitsche Tandheelkundig Weekblad oppert het denkbeeld om aan gesneuvelde vijanden de tanden uit te trekken, teneinde de gebitten der Duitschers te herstellen; vooral de tanden van de gevallen Russen worden aanbevolen, daar ze bijzonder wit en sterk zijn. —

N. Gr.

O, gij, eens de zon van mijn leven,

Mein Gretchen, aanbiddelijk kind!

Gij hadt mij den hemel gegeven,

Wat heb ik u innig bemind!

Mijne ziele verhief

Zich zoo zalig, mijn lief,

Als de wolk op de wiek van de wind.

„Ffff......t!”

Wat hebben wij samen genoten,

Zacht fluisterend in ’t suizende bosch,

Waar meerlen ons minnelied floten,

Wij, schouder aan schouder, op ’t mos!

Als lelie en roos

Kind, zoo scheen, bij ’t gekoos,

Mij het blank van je hals, en je blos.

„Ssssss......t!”

En als ik dan, minnelust-dronken,

Je kuste, mijn lief, op je mond,

Al streelend, in weelde verzonken,

Je vlecht van het vlassigste blond,

Dan zuchtten wij zacht

Van de Liefde, die smacht,

En de zephiren ruischten het rond.

„Hhhhhh......!”

Toen heb j’ eens gezegd, lieve Greetje,

Dat alles heel echt aan je was;

’k Geloofde je daadlijk, dat weet je:

’k Geloof in de trouw van je ras.

Maar je voegde er bij:

„Slechts die tand, hier op zij,

Zoo sneeuwwit, en zoo glimmend als glas,

(„Hm!”)

Die heb ik er in laten zetten.”

Zoo sprak je, en gaf mij een kus......

Ach! dàt zal ons huwlijk beletten!!

Want ’k las....... (zie hierboven) en dus......

Ik ka’ j’ niet meer zien!!

Want die tand is...... misschien

Wel gerukt uit het lijk van een Rus!!

„Brrrrr!!”

17. ACH, DEDEN WIJ OOK MAAR MEE!

Een Amerikaansch oud-senator schrijft in de Times: „In Amerika hoort men nu herhaaldelijk uitingen van leedwezen, om niet te zeggen van teleurstelling over de omstandigheid, dat de Vereenigde Staten zich niet in den grooten wereldkrijg gemengd hebben.”

Wat is het toch akelig duf en saai,

die eeuwige pais en vree!

Lang leve de frissche, de vroolijke krijg!

ach, deden wij ook maar mee!

Bij ons is er niemand met haat bezield,

met hevigen, blinden haat,

Voor iederen man en voor iedere vrouw,

en kind, van „den anderen staat.”

Wij hebben nog wel wat waardeering hier,

al maken w’ ons soms wat boos,

Wij zien toch het goede in ieder land —

wat laf! wat karakterloos!

Bij ons wordt er rustloos gewerkt, gezwoegd

voor ’t leven, voor ’t dagelijksch brood,

Ginds werkt men alleen voor een nobeler doel,

veel prettiger: voor den dood!

Hier zie je niet ieder gezin in rouw,

om vader, of man, of kind,

Hier zie je de straten niet volgepropt

met monsters, verminkt en blind.

In Duitschland spelen de kindren al

een heel aardig spel op straat,

’t Is origineel, en goed bedacht,

het heet „De gewonde soldaat.”

Een doekj’ om het hoofdje, rood geverfd,

hij komt er zoo uit ’t gevecht,

Hij speelt dat hij sterft, de oogjes dicht,

hij doet het heel leuk, net echt.

De kinderen spelen hier nooit zoo iets,

ze kunnen ’t niet eens, misschien:

Ze hebben waarschijnlijk hier nog nooit

’n gewonde heusch gezien.

Hier zijn nog de jongens zoo gaaf, zoo heel,

’t verveelt je. Wat ’s dáár nou an?

Dáár zie je ze overal bij de vleet,

de stompjes gewezen-man.

Wij hebben ’t nu allemaal goed gezien,

hoe heerlijk het is. Hoezee!

Lang leve de frissche, de vroolijke krijg!

ach, deden wij ook maar mee!

18. DAT IS HET!

Tubantia-rijm.

„Een jongmensch uit de machinebranche verzekerde ons: „Ik geloof evenmin aan een torpedo als aan een mijn. Naar mijne meening was de een of andere kist in het schip de oorzaak. Van dezelfde meening zijn ook alle geredden.”

Kölnische Zeitung.

Wijze: „’t Is zoo deftig, ’t is zoo fijn, Vegetariër te zijn.”

Waardoor is het schip gezonken,

Zijn de menschen haast verdronken?

Was, als reeds zoo vele keeren,

Duitschland weer aan ’t torpedeeren?

De regeering informeerde,

Waarop Duitschland repliceerde,

Met een verontwaardigd antwoord,

Dat bij ’t vredelievendst land hoort:

Dat je zóó iets kon gelooven,

Dat gaat ons verstand te boven,

Holland moest ons zoo niet krenken,

Foei! hoe kon het dààraan denken......!

Laat’ we dus maar niet meer gissen,

En eenvoudig dit beslissen:

Geen torpedo en geen mijn —

Dus het moet...... de zeeslang zijn!

Engeland had, naar ieders oordeel,

Met dit wanbedrijf geen voordeel,

En hoewel de Duitsche bladen

Gauw de schuld op Albion laadden,

Engeland van ’t werk betichtten

Lachen wij om die berichten,

Laat’ we dus maar niet meer gissen,

En eenvoudig dit beslissen:

Geen torpedo en geen mijn,

Dus het moet de zeeslang zijn!

Wat de Kölnische bedacht heeft,

Dat een kist de ramp gebracht heeft,

Schijnt een zeer gegrond vermoede’,

Maar het blad houd’ ons ten goede,

Dat we even twijflen durven......

Laat’ we dus maar af gaan turven:

Dit niet — dat niet — dit niet — dat niet —

Een toevallig lek niet — gat niet —

Dit niet — dat niet — dit — dat ook niet —

Heks niet — booze fee niet — spook niet —

’t Is de mysterieuze kist niet —

Engeland is ’t niet — Duitschland is ’t niet —

Laat ons dan niet verder gissen.

’t Staat nu vast. Het kan niet missen:

Geen torpedo en geen mijn......

Ja! het moet de zeeslang zijn!

19. WANHOPIG BESLUIT VAN EEN GESLINGERD KRANTENLEZER.

„Dronken of gek — wie meenen, dat een Duitsch officier te hoog staat voor deze qualificaties, hoe anders kunnen zij het gebeurde met de Artemis verklaren, waardoor een brandmerk is gedrukt op de Duitsche marine? — Zoodat wij, in afwachting van een verklaring, die voor den betrokken officier minder onaangenaam is, voorloopig alleen de keus hebben tusschen bovengenoemd alternatief.” —

Prof. Kernkamp, De drijvende dood.

„Van welke zijde men de zaak ook beziet, is het optreden van de Engelsche regeering in deze kwestie — de aanhouding der effecten — als een ongehoorde rechtsschennis aan te merken, waardoor roekeloos met de sympathieën der neutralen wordt gespeeld.” —

Hbl.

Eens was ik pro-Duitsch — maar dat kun je niet blijven,

Als j’ even bedenkt, wat ze doen,

Die Duitschers, in ’t dwaze, doldriftige drijven,

Teg’ ieder begrip van fatsoen,

Hoe groot, en hartgrondig, rechtvaardig de grief is,

Nu rede noch oordeel meer geldt,

Nu „dronken, of gek” slechts het alternatief is,

Aan Duitsch’ officieren gesteld.

(Tubantia????) Artemis! en zoo veel meer nog,

Te veel voor mijn kleine bestek;

Wat wacht ons nog meer van dien kant? Hoeveel keer nog

Zal ’t klinken, het „dronken, of gek?”

Ook was er een tijd, dat ik hevig pro-Britsch was,

Wat leek mij mijn vaderland klein!

Toen d’ Engelsche spirit mijn leidsman, mijn gids was,

En ’k bijna een Brit wilde zijn!

Maar als ik nu opmerk, hoe trotsch en verwaten,

Hoe strijdig met regel en recht,

Brittannia, spottend met alle tractaten,

Beslag op onz’ eigendom legt,

Nu komt mij de twijfel de ziel ondermijnen,

— Hoe graag ’k dit gevoel overwon —

Nu zie ’k sympathie en bewondring verdwijnen,

Versmelten, als sneeuw voor de zon.

Nu elk van de twee ons zoo bar op de kop zit,

Ons hoont, krenkt, ons minacht, in ’t kort,

Nu vrees ik wel, dat er niet anders meer op zit,

Dan dat ’k maar... pro-Nederlandsch word!

20. DIE GROSZE ZEIT.

„Bilder aus groszer Zeit” — Gebruikelijk opschrift in Duitsche illustraties.

Wie sukkelt aan produitserigheid,

Die zwetst — je weet ’t van te voren —

De Duitschers na van „Grosze Zeit,”

En dankt zijn Schepper dag aan dag,

Dat hij dien tijd beleven mag.

Dat schijnt er nu zoo bij te hooren.

Toen d’ oorlog uitgebroken was,

Dien wij vervloeken en verwenschen,

Die schande voor het menschenras,

Toen schenen de bedrijvers mij

Verblinden, als in razernij,

Verdwaasde, geesteskranke menschen.

Maar toen daarna, langzamerhand,

Het schelden toenam, en het kijven,

Zoowel aan d’een’, als d’ and’ren kant,

Toen kreeg ’t geval ten slotte veel

Van ieder achterbuurt-tooneel:

Een zooi bezopen Zeedijk-wijven.

Toch schijnt het tegenwoordig al

Zoo mooglijk nog weer te vermind’ren.

’t Is niet meer erg. Alleen maar mal,

Het „Wel-is!” „Niet-is!” „Jij!” „Nee, jij!”

Hier past nog maar een grimlach bij,

Als tegen nare, stoute kind’ren.

21. DE GROOTE TOEVLUCHT.

De luchten zijn onwederzwanger,

De donder dreunt dof door den nacht,

De nooddruft nijpt banger en banger,

Maar Holland is wakker, en wacht.

Waar Armoê zich mat weent en moe zucht,

Daar wenkt, als het Licht op de reê,

De groote, genadige Toevlucht:

Het Steuncomité.

In deze bedroevende dagen,

Nu alles een slakkengang gaat,

Wordt menige werkman ontslagen,

En staat met de zijnen op straat.

Goddank dat de man nog bewaard blijft

Voor honger en nameloos wee:

Wie zorgt, dat hem schande bespaard blijft?

Het Steuncomité.

Arm moedertje zit er te peinzen,

Nu ’t monster van Nood en Gebrek

Kil-kijkende gram staat te grijnzen,

Zij rilt in haar schamel vertrek.

Haar jongen, haar kostwinner, hangt maar

Wat om — zonder werk, ontevreê......

Met opene armen ontvangt haar

Het Steuncomité.

Het heertje, dat niet veel te doen heeft,

Niet werkt en niet drinkt en niet speelt,

Het meiske, dat last van fatsoen heeft,

Zoodat ze zich chronisch verveelt,

(Haar wangetjes zien er al wit van!)

O, is het geen troostrijk idee!

Die worden nu allemaal lid van

Een Steuncomité.

En als deze oorlog voorbij is,

Dan doeken de steunclubjes op;

Natuurlijk dat iedereen blij is,

Maar ’k vin’ ’t voor de leden een strop;

Want evenals iedere zeeman

Op ’t land weer verlangt naar de zee,

Zoo mist dan de Steuncomité-man

Zijn Steuncomité.

Ja, zóó als de visch naar het water,

De drenk’ling in zee naar de plank,

De kat op het dak naar den kater,

De pimpelaar snakt naar den drank.

De loerende Duitsche onderzee-er

Naar ’n Engelsche trawler, of twee......

Zóó snakt dan de steuncomité-er

Naar ’t Steuncomité.

22. IK HEB NU NET EEN JAAR GEMOORD.

Bloedrijm, opgedragen aan allen, die het schoone in den oorlog nog weten te waardeeren.

„Wat moet mijn zoon worden?” (De zoon is de held aan ’t front.)

Ik heb nu net een jaar gemoord,

Verminkt, geslacht, gestoken,

Gejammer en gesteun gehoord,

En lijkenlucht geroken.

Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat

Volgd’ ik de Tien Geboden —

’k Bedoel dan die voor den soldaat,

Dat ’s tienmaal: „Gij zult dooden!”

’k Ben één dier veel bewonderden,

Die echt goed mikken konden,

Ik heb al vele honderden

Naar ’t vroege graf gezonden.

Ook bommen gooien was mijn werk,

Ik smulde van die dingen!

’k Heb heel wat kerels, jong en sterk,

In stukken laten springen.

Een arm lag hier, een kop lag daar,

Een been hoog in de boomen,

En één keer heb ik er zoowaar

Een kiekje van genomen!

Eerst werd ’t mij wel eens wee en bang,

Dat wil ik niet ontkennen,

Maar twaalf, twaalf maanden lang!

Dan ga j’ er wel aan wennen!

Ja, mijn (koel-)bloedigheid is groot,

’k Màg wel zoo’n beetje slachting;

Ik geef niet om een ander’s dood —

Is dat geen „doodsverachting?”

’k Zeg wàt je doet, zeg, doe dat goed,

Ook dooden en verdelgen,

Ja bloed en bloed en bloed en bloed

En bloed — daar kan ’k in zwelgen!

En steken met een bajonet!

Vergiftigen met gassen!

Maar ’t meeste heb ’k mijn hart gezet

Op bloed en bloed in plassen!

En is ons moordwerk eens voorbij

Dan zal ’k me dood verkniezen;

Hoe moet ’k me in de maatschappij

Een passend handwerk kiezen?

Ik weet wat. Eén vak dat ik ken!

Al staat het ook wat lager

Maar een waar ’k héél geschikt voor ben,

Ik weet het: ik word slager!

23. DE HOCHKULTUR EN DE

BLOOMING FOREIGNER.

Het moet maar weer het topic zijn,

dat niet te mijden is:

Alweer de oorlog. — Hier is mijn

geloofsbelijdenis.

Entre les deux mon coeur balance,

waarom — dat zul je lezen;

Dus: honni soit qui mal y pense,

’k zal openhartig wezen.

Ik mep ze beiden op ’t gezicht,

en ’k loof ze — doe ’k expres:

Dan blijft de zaak in evenwicht,

en ik krijg geen proces.

Het leusgeleuter is voor land-

genooten en voor kindren,

Neen, Duitschland wou den Grooten Brand —

de Brit wou ’m niet verhindren.

Brittanje sluit den toevoer af

van ’t sterke Duitsche rijk,

Wel, Duitschland slaat terug voor straf,

nou...... beiden schóón gelijk!

’t Duitsch snorkerig telegramgedruisch

verveelt ons wel ontzachelijk,

Onz’ oude God en ’t IJzeren Kruis —

dat vind’ we hier belachelijk.

O, land van vrijheid-in-den-Staat,

— ons voorbeeld — Engeland,

Van zelfbestuur, van rappe daad,

ons bindt een sterke band!

En d’ Engelschman, steeds kalm (zelfs nu)

die heelemaal geen „soldaat” is,

Hij trekt ons aan, doordat hij hu-

morist, sportief, en „smart” is.

De Duitsche wetenschap en vlijt,

de kunst, vooral muziek,

Het bier, en de Gemüthlichkeit,

ze zijn ons sympathiek.

Voor Duitschers zijn die Fremden zeer,

zéér achterlijke horden,

„Kultur” dat zeggen z’ al niet meer,

dat ’s „Hoch-kultur” geworden.

De Brit behandelt iedren vreem-

dling hoflijk, als een heer,

Maar ziet — wat ’k hem niets kwalijk neem —

diep op den foreigner neer.

Hij heeft alleen maar te veel smaak,

te vriendelijke manieren,

Om op Kultur zoo van de da-

ken af te renommieren.

Wij haten ’t Britsch schijnheilig, slap-

pe kijk-devoot-geteem,

En ’t Duitsche lik-naar-boven-trap-

naar-onderen-systeem.

Zoodat ’k oprecht verklaren moet,

— kan ’t meer neutraal gezegd zijn? —

Ik vind dat z’ allebei even goed,

en allebei even slecht zijn.

En als het eindlijk vrede is,

wat wacht ons landje dan?

’t Is mooglijk dat ik me vergis,

maar dit denk ik er van:

Krijgt Engeland de heerschappij,

dan zal ’t niet heel veel praten,

Maar kalm den blooming for’ner vrij —

— dat is: tevreden — laten.

Als Duitschland — Heer, verhoed het maar! —

zijn Gods-bevel volvoert,

Dan word’ we door een ambtenaar

ver-über-hoch-kulturt.

24. OPEN BRIEF.

(Welkomstrijm aan „De Toekomst.”)

Aan Prof. Sleeswijk, dr. van Vredenburch en Prof. Valckenier Kips, Redacteuren.

Heil U, hoog erhavene Lieden!

Luistert naar mijn Woord een Wijl,

En gestaat m’ U Lof te bieden,

Groet U God! Hoog! Maaltijd! Heil!

Gij, die Gij zoo kloek bemoeid zijt,

Te verspreiden Duitschen Geest,

Telt niet, dat Gij wel verfoeid zijt

Door ’t Gezindel, dat U vreest.

Gij, die Gij zoo groote Dingen

U te onderstaan verzoekt,

Glanzend moge Uw Werk gelingen,

Looft den Pruis — den Brit vervloekt!

Is het ja niet te beduren,

Dat men Pruisische Kultur,

Plaats ze immer aan te vuren,

Hier verkent, als ik ervoer?

Ach, bestreeft U met elkandren,

Keizer Wilhelm trouw ten Dood,

Ons almalig om te andren,

Duitsch te maken, Pruisisch — groot.

Schade, dat niet langst in dezen

Oorde klinkt de Wacht aan Rijn!

Ach! dat waar te schoon gewezen,

Ach! dat heeft niet zullen zijn!

Met begeesteringsvolle Wijding

U ontledigend van Uw Taak,

Teigt G’ in d’ Omslag van Uw Tijding

Schoon Uw Duitschen Hoog-gesmaak.

Maar schrijft: „Tukomst” — dat verstaat zich

Doch om zoo veel beter, ziet:

D’ „oe” van „Toekomst” immers laat zich

Lezen: „ö”, als: „Goethe”, niet?

Ja, ’k verloof m’ U in te laden,

(’k Hoop ’k mij niet te gek beneem?)

Tuisch den naam om, laat u raden,

Heet ’t ten Bijspel...... hm: „Daarheem”!

Ach, Uw werk is lievenswaardig,

En gevallig ied’ren Pruis,

Uiterdien bestemd grootaardig,

Keizer! schik hun ’t IJzeren Kruis!

’k Vrees mij slechts door andre Proffen,

Schrijvers in Onze Eeuw of Gids,

Wordt naast Uw Vereen van —

Daargesteld een „Club” (pro-Britsch).

En ’k verwacht zoovoort niet anders

Als dat hier straks even goed

d’ Oorlog tusschen Nederlanders

Zooals nu in ’t Uitland, woedt......

Wederig is mij alle tanken

Innerhalf mijn dure land;

’t Bruist een Roep in heetere Klanken:

Wapen neder! Hader bant!

Maar t’ is Tijd om optehooren,

’k Ben aan ’t Einde mijnes Briefs,

Lof zij God, die U verkoren,

Schleswig, Friedenburg en Kiffs!

25. DE TOEKOMST.

(„Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.” — Stijn Streuvels in de Nieuwe Groene.)

Stijn Streuvels heeft gelijk. Zoo is ’t. Ik ben gerust.

Herhaalt het, Hollanders, verkondt het van de daken!

Dat het weerklink’ van berg tot berg, van kust tot kust:

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken!

Wij willen wel waardeeren waar het kan. Maar toch,

Wij hebben andere noties, neigingen en smaken;

Onze eigen aard van eeuwen her — hij is er nog!

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.

Hollandsche humor blijft, geschoeid op d’ eigen leest,

De zachte taal — vol kracht! — die onze vaadren spraken,

Maar bovenal blijft onz’ ontembre Vrijheidsgeest...

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.

Laat dan een duistre Tukomst-bent in wee gevlei

Hun waardigheid en plicht en landsgevoel verzaken;

Keert hun den rug toe. Wat wij zijn, dat blijven wij.

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.

Wordt soms de Taal, door germanismen in de krant

En menig boek — bekent het met beschaamde kaken! —

Van ’t pootig Nederlandsch tot duf plat-Duitsch ontmand,

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.

Ja, ook al mocht voor Holland zelve d’ ure slaan,

En ’t Lam, door overmacht, in ’s Adelaars klauw geraken,

Des Grooten Zwijgers geest zal nimmermeer vergaan...

Nooit zal men van een Hollander een Duitscher maken.

26. WAT ZIJ KUNNEN DOEN.

Afscheidsrijm aan „De Toekomst.”

Vier jaren lang hadt gij den last te zeulen

Van wat gij hieldt voor uw verheven plicht;

Om met den keizer-en-zijn-kliek te heulen;

Met wellust hebt gij ’t weeë werk verricht.

Daar velde plotseling de bliksemschicht

Uw aangebeden goden — België’s beulen.

Gij zette (en niet ten onrechte) een gezicht,

Alsof ge ’t hoorde donderen in Keulen.

Nu is uw lekke, wrakke schuit gestrand,

En kiel en dek en mast ligt stukgeslagen.

Wat kunt gij nog beginnen, mag men vragen,

Nu gij het groote Deutsche Vaterland

Niet weeklijks meer kunt vleien, loven, likken?

Gij kunt... je kunt voor mijn part allemaal — !

27. O, DIE BLINDE, BLINDE, BLINDE...

O, die blinde, blinde, blinde,

Blinde, blinde Duitsch-gezinde,

Die maar nooit iets kunnen vinde’

In hun hoch-kultursche vrinde’

Dat niet über-hoch-volmaakt is,

Waarvan elk direct geraakt is,

Die ’t eenvoudig niet verdragen,

Als je ’t maar zou durven wagen,

Even, weifelend, te vragen,

Of in al die oorlogsdagen,

d’ Uber-hoch-kulturelingen

Nooit één enkele fout begingen?

Laat’ we, zonder te laveeren,

Ons de luxe permitteeren

Om nog wat te critiseeren,

Laten we toch profiteeren

Van het feit, dat wij nog vrij zijn,

Dat we werklijk geen partij zijn.

Met pro-Britten valt te spreken,

Die zijn niet zoo blind gekeken,

Zien in Engeland, ’t is gebleken,

Hier en daar nog wel gebreken.

Is ’t niet juist ons grootste voordeel,

Dat we vrij zijn in ons oordeel?

En nu mag ’k niet eens wat spele’,

Spotten, schertsen met de heele

Vele, vele, vele, vele

Dikke-lange-woorden-tele-

Grammen, die ze prachtig vinden

Die ze lezen en verslinden!

En terwijl ze plots ontbranden,

Voor het heerlijkst land der landen,

Slaan zij klapprend met de tanden,

Woest, met allebei de handen,

In vervoering op de tafel,

Schreeuwende: „hou jij je wafel!

Duitschland, moedig, kloek en krachtig,

Heerschen zal en moet het, machtig

Over d’ aard, alleen, eendrachtig,

Deze strijd is grootsch en prachtig!”

En geen enkel Duitsch sergeantje,

Korporaaltje, luitenantje,

Heeft ooit iets, iets, iets misdreven,

Krieg ist Krieg — zoo is nu ’t leven,

Ziet, hoe heerlijk en verheven

Zij zich in den dood begeven...

En zij zingen: hoog den Keizer!

Wie is grooter, wie is wijzer?

En dan wordt er schel geschetterd,

Ge-potstausenddonnerwetterd,

Dat het klinkt en knalt en knettert,

En — ik ben maar ongeletterd,

Ik kan ’t niet zoo mooi vertellen,

Hoe ze ’t weten voor te stellen —

Maar dat brallen, ’t brengt hun laving

Op de Duitsche hoogbeschaving,

Duitsche uitduur en begaving!

En dan zingen zij tot staving

Van hun woorden, overmeesterd

Door hun geestdrift, gansch begeesterd,

Unsere Wacht am Rhein, bestendig,

Want die kennen ze uitwendig,

En ze smokkelen behendig

Menig leelijk, lomp, ellendig

Germanisme in hun zinnen,

Want per slot moet Duitschland winnen,

En we moeten, zelfs in ’t praten,

Nu al vast bemerken laten,

Dat we ’t liefst bij Duitschland zaten,

Als een van de Bundesstaten.

Duitsch zijn zou hun ideaal zijn,

Neen, zij kunnen niet neutraal zijn,

Door de banden, die hen binde’

Aan Groot-Duitschland, ’t veel beminde,

O, die blinde, blinde, blinde,

Blinde, blinde Duitsch-gezinde...!

28. DE ZWARTE LIJN.

Anti-pro-Rijm.

Ach, ons goede land, eilacy!

Is verdeeld, al is er vreê,

Onze „eensgezinde” natie

Scheidt een zwarte lijn in twee.

’t Is de lijn, die fel-proditten

Van de fel-prodatten scheidt,

Die de Duitschers en de Britten

Nadoen — in een pennestrijd.

Als de honden en de katten

Staan ze klaar tot krab of beet,

De proditten en prodatten,

Even vinnig, even wreed.

Waarom moeten wij toch dwepen

Met den Duitscher of den Brit?

Heb je nog al niet begrepen,

Dat je net in ’t midden zit?

Ach, moest ’t lot ons zóó beloonen,

Waaraan hebben wij ’t verdiend,

Dat de vader van zijn zonen,

En de vriend wijkt van den vriend?

Bij de huiselijke feesten,

Waar juist alles één moest zijn,

Scheidt de harten en de geesten

Die beroerde zwarte lijn!

Vriend en vriend, en zoon en vader,

Elk aan elken kant der lijn!

Brengt je dan ’t idee niet nader,

Dat de strijders gekken zijn?

Gekken zijn ’t! aan beide zijden,

Onze sympathie niet waard,

Te verdwaasd om uit te scheiden,

Als een toomloos, hollend paard.

Duidelijk verklaart het geene,

Waarom hij ’t gemoord begon,

„Prusianisme”, zegt de eene,

d’ Ander: „’t plaatsje in de zon.”

En met zulke vage woorden

Snelde men in ’t strijdgewoel,

En zoo als de grond van ’t moorden,

Even wazig — is het doel.

Laat ’m branden, ook al brandt ie

Nóg zoo fel daar, d’ oorlogstoorts,

Weg met pro’s! Wees enkel anti:

Anti-dollemans-oorlogskoorts!

29. DE MELKKNECHT EN DE DUITSCHE KULTUR.

„Wij ontmoetten dezer dagen een knap man uit het volk, die jaren lang als melkknecht in Duitschland was werkzaam geweest. Zijne krachtige, sympathieke persoonlijkheid wekte vertrouwen, en wij konden den lust niet weerstaan hem te ondervragen, om van hem te vernemen wat hem van de Duitsche kultuur had gesproken. „De Duitschers zijn vlotte menschen,” zeide hij. — „En het drinken?” vroegen wij. „Bier,” was het antwoord. „Overal en altijd in Westfalen, bier.” — Toen begon ik zoowat over de denkbeelden van von Treitschke en Bernardi. Dat was echter aan onzen melkknecht onbekend terrein gebleven. — Men kan zeker niet afgaan op de ondervindingen van één Nederlandschen melkknecht, wanneer men wil weten wat de Duitsche Kultur beteekent. Toch valt niet te ontkennen, dat de opmerkingen van den melkknecht misschien den sleutel geven, waardoor wij een der hoofdoorzaken van het succes der Duitschers leeren begrijpen.” N. R. C.

Wij zijn niet lichtvaardig en wuft van natuur,

We gelooven maar zóó niet wat elk zegt!

We hebben daarom, want we zijn wat secuur,

d’ Opinie gevraagd over Duitsche kultuur

Van een knappen en krachtigen melk-knecht.

„O melk-knecht,” zoo spraken we, vriendlijk, maar vrij,

„Het zal ons een werklijk genot zijn,

Te hoor’n wat U dunkt van Kultur!” ...„Zeg maar jij!”

Zei de melk-knecht, „en ’k zweer je,” zoo voegd’ ie er bij,

„Dat de Duitschers beslist ruizevlot zijn!”

Nu kwam er een vraag op — belangrijk genoeg

Maar we plaatsten haar wat onverwàchts hier —

„Wat is er de drank?” — „Bij m’n eg en m’n ploeg!”

Riep hij uit, „dat is bier, bier-bier-bier — ’s morgens vroeg,

En ’s middags bier, ’s avonds bier, ’s nàchts bier!”

„Maar luister eens,” zeiden we, ietwat bedeesd,

— Want die melk-knecht bleek lang niet van gister! —

Maar dat intrigueerde ons toch nog het meest,

„Is-t-er dan een speciaal-Duitsch kultuurlijke geest?”

„Nou reken maar!” sprak hij, „die is-t-er!”

„Wat dunkt je van Treitschke?” zoo gingen wij voort,

„Wat is jou idee van Bernardi?”

„Zeg, as-je-me-nou!” sprak de melk-knecht verstoord,

„O ja, toch, daar hè ’k wel ’s wàt van gehoord......

Maar ’k weet ’t niet meer. Ik verwar die — ”

Men kan zeker niet op hetgeen wordt beweerd

Door een Hollandschen melk-knecht maar, afgaan,

Wanneer men zich sterk voor „Kultur” intresseert.

Maar alles wat hier omtrent „Bier” wordt geleerd,

Zal menigeen toch nog doen paf staan.

Charivarius is net als het deftige blad,

Hij gelooft ook maar zóó niet, wat elk zeit,

Maar als hij „Kultur”-vorschings-neigingen had,

Ging hij voor een klein interviewtje op ’t pad......

Met een knappe en krachtige melk-meid!

30. WE WONEN IN EEN HOUTEN HUIS.

Gerijmd na het lezen van Prof. Kernkamp’s „Hou zee!” — Prof. Dr. Kernkamp. De Europeesche Oorlog. Uitg. Tjeenk Willink & Zoon, Haarlem.

We wonen in een houten huis, en ’t dak dat is van riet,

De heele straat staat al in brand, alleen ons huis nog niet.

Stel, er gebeurt een „ongeluk”: een schip geramd — gebomd,

Dan kan het zijn, gebeurt het meer, dat eindlijk d’ oorlog komt. (1)

Of — als een deel van zeekre vloot in onze waatren drijft,

En niet wil gaan — dan weet de Heer waar onze vrede blijft! (2)

Geval 1 drijft ons goede land in d’ armen van vriend A,

Dan volgen w’ hem en doen hem enthousiast in alles na.

Maar worden wij naar B gekwakt — dat is dan geval 2 —

Dan fluks aan B ons hart verpand, dan dwepen we met B.

In elk geval doen we dan mee met al ’t gepoch, ’t gescheld,

En iedre A (of B) is „Hun”, en B (of A) een „Held”.

’t Hangt alles van het toeval af, van één schot — van één schip,

We rollen links of rechts, we zitten midden op de wip.

Bij (2) wordt Raemaekers gespietst, de Telegraaf verbrand,

Bij (1) treft generaal Prins dat treurig lot — en ’t Vaderland.

Gij andere bladen! weest bereid, en houdt je pen gereed,

De oorlog dreigt van elken kant, en is er vóór je ’t weet.

Schrijft van „barbaarsch-heid” en „kultuur”, artikelen, zin voor zin,

Je laat maar open: „A” of „B” — dat vul je later in.

Weest klaar! de straat staat al in brand, alleen ons huis nog niet,

Maar denkt ’r om: ’t is een houten huis, en ’t dak dat is van riet...

31. LEUZEN-RIJM.

„De valsche leuze is een onmisbaar oorlogswapen...... Zij is bestemd voor de outsiders...... Men gevoelt, dat de oorlog een zoo afschuwelijk iets is, dat „belangen” niet volstaan om hem te rechtvaardigen; door edeler doel moet het afzichtelijk middel worden geheiligd.” Prof. dr. Kernkamp. De Europeesche oorlog. Uitg. Tjeenk Willink en Zoon, Haarlem.

In de lang vervlogen tijden, in de dagen van weleer

Streed men om „belangen”, Macht en Rijkdom, Grootheid, en zoo meer.

Thans vecht niemand om motieven van een dergelijk laag allooi,

Dààrom juist is deze oorlog zoo verheffend en zoo mooi.

Hoog en heerlijk is de leuze, die elk Volk in ’t Vaandel voert,

Wij Neutralen lezen z’ alle, vol bewondering, diep geroerd......

Maar nu wordt toch tegenwoordig ’t aantal wel zóó uitgebreid,

Dat ’k ze maar eens heb verzameld — want je raakt de tel haast kwijt.

Ach! in Oostenrijk werd plotseling Vrede en Eendracht ruw verstoord:

’t Koningspaar werd daar laaghartig door — wie was ’t ook weer? — vermoord.

En men zond een ultima... pardon! een „Nota” net op tijd;

Trok ten slotte ’t zwaard — alleen ter wille der Gerechtigheid!

Rusland, in de gansche wereld, (ook in Finland) zoo geliefd,

Was door ’t harde lot van Servië tot in ’t diepst der ziel gegriefd.

’t Volk van Knoet, Kozak, Siberië is met zooveel leeds begaan:

Ter bescherming der verdrukten scharen zij zich om de vaan.

Frankrijk, ’t land van politieke Orde, Eerlijkheid en zoo,

(Wie herdenkt niet met genoegen Dreyfus en ’t proces-Caillaux?)

Steunt met roerende verkleefdheid zijn bedreigden bondgenoot,

Onder d’ aanhef van de leuze: „Trouw, ja trouw tot in den dood!”

„Deutschland, Deutschland über Alles!” is een hoogst bescheiden air,

De Uhlaan is vredelievend — Pruisen anti-militair,

Duitschland schuwt, verfoeit den oorlog, haat het vechten en het vuur,

Is tot dezen strijd gedwongen — vecht voor Vrijheid en Kultuur.

Engeland is dol op Duitschland, voelt geen greintje jaloezie

Op zijn sterken jongen nabuur — denkt niet aan hegemonie!

Strijdt voor ’t Recht der Kleine Staten — zooals België (en Transvaal),

Voor ’t goed recht der kleine staten! Hoor je ’t wel? Dat’s andre taal?

Nippon! Nippon yusen kaisha, watakushin Engeland,

Yen, Yi-Yitsu, kakimona, ’t gele ras, de broederhand,

Ra Mikado sore geisha, hari-kiri Albion’s keus,

„Mizugwashi fuji sama rokuban!” is dààr de leus.

In Turkije, schoon Turkije, waar Geloof en Vrijheid bloeit,

Is voor dezen Heilgen Oorlog plots de Turksche borst ontgloeid,

En millioenen Muzelmannen strijden met den vromen kreet:

Allah is (Onze Oude) Allah — Mahomed is zijn profeet!

België alleen vecht zóó maar — wreed geteisterd door het lot —

Zonder mooie telegrammen, zonder eigen Ouden God.

’t Arme België kon niet eens — wat iedre nette natie doet —

Kon niet eens een leus bedenken! België vecht... omdat het moet!!

32. REIK MIJ DE HAND, OF......

De Duitsche vredesengel spreekt: „In het gevoel van de overwinning, die gij door uw dapperheid hebt behaald, heb ik den vijand een vredesaanbod gedaan... met Gods hulp hebben onze dappere troepen dezen toestand geschapen...... de heldendaden onzer duikbooten...... de geniale aanvoering en de heldhaftige daden onzer troepen...... de keizer gaf het bevel tot mobilisatie, dat hem door de Russische mobilisatie was afgedwongen...... ter verdediging van ons bestaan zijn wij destijds gedwongen naar de wapens te grijpen...... de heldendaden onzer legers...... de ons opgedrongen oorlog...... besloten tot het zegevierende einde voort te zetten...... in 1914 hebben onze vijanden de machtskwestie van den wereldoorlog gesteld, vandaag stellen wij de vredeskwestie der menschheid... de kalmte die onze uitwendige kracht, en de innerlijke kracht van ons rein geweten geeft...... vijanden, met vernietigings- en veroveringsplannen...... door de uittartingen en bedreigingen in 1914 gedwongen naar het zwaard te grijpen...... arglistige aanslagen...... voorwaarts stormend en overwinnend, de plannen van den vijand te schande gemaakt...... verdediging tegen een reeds lang beoogden en afgesproken aanval op haar voortbestaan...... verdedigingsoorlog tegen het vernietigingswerk der vijanden...... Het zal in de geheele wereldgeschiedenis zeker niet zijn voorgekomen, dat een overwinnende mogendheid den overwonnen tegenstander, voordat zij overgaat tot het volledig partij trekken van de overwinning, zoo grootmoedige en edelmoedige vredesaanbiedingen heeft gedaan...... enz.”

Plaats der handeling: een achterbuurt.

Personen: Kees en Hannes, twee vechtersbazen, even sterk.

Kees, al vechtende:

Hannes, ’k wil eens met je praten,

Kom, gebruik nou je verstand!

Zoud’ we ’t vechten maar niet laten?

Toe. Hou op. Hier is mijn hand.

Jij bent onzen twist begonnen,

Maar je stoot je kop kapot!

’k Heb je altijd overwonnen,

Met behulp van m’ eigen God.

Ik ben tot ’t gevecht gedwongen,

Dat jij valsch had voorbereid,

Dat jij mij hebt opgedrongen,

Met bedrog en listigheid.

Jij hebt mij er toe gedreven,

Daar helpt geen ontkennen aan.

Ik heb d’ eerste trap gegeven......

Anders dan had jij ’t gedaan!

Nu ’k je dus heb overwonnen,

Nu bewijs je maar eens gauw,

Dat jij niet zou zijn begonnen!

De bewijslast rust op jou.

Jij zocht — ben je ’t soms vergeten? —

Jij zocht ruzie, om de macht;

Vlekloos rein is mijn geweten,

Ik heb moed en ik heb kracht.

Ik ben braaf en ik ben goedig,

Man, je weet niet wat je waagt!

Nu — hoe groot — en edelmoedig! —

d’ Overwinnaar vrede vraagt!

’k Heb het biddend overwogen,

Grijp je nu mijn hand niet gauw,

Dat ’k je zonder mededoogen,

Met Gods hulp in stukken houw.

Verder vechten is onzedelijk,

Help ons beiden uit den nood!

Kom, ik praat toch kalm en redelijk:

Doe je ’t niet — dan trap ’k je dood!

Moraal:

O, pochend, pralend, brallend volk,

wees wijs, kom tot bezinning!

Wanneer je Vredesengel speelt —

snoef niet op j’ overwinning!

33. WIJ!

Sonnet, ingegeven door een artikel van prof. dr. R. Eucken, van Jena, in het Handelsblad.

„...... want aan ons is als aan geen ander volk door de Voorzienigheid de zorg voor het innerlijk, voor de eigenwaarde van het menschelijk bestaan toevertrouwd.”

Aan ons is als geen ander volk door God

de zorg voor ’t innerlijk, voor d’ eigenwaarde

van gansch het menschelijk bestaan op aarde

vertrouwd. Vol vreugd volvoeren wij ’t gebod.

Op ons, die trouw onze oude God bewaarde

geweldig, ongeketend, ongeknot,

op ons rust thans de plicht — benijdbaar lot! —

om onzen geest te spreiden, met den zwaarde.

Geen vijand zal ons zege-heir weerstaan;

Klaar klinkt de krijgsklaroen, kartetsen knetteren!

Wij vreezen God — ons kan geen mensch verschrikken!

Zoo mogen d’ andre volkren ondergaan;

Wij zullen wie ons wederstreeft, verpletteren!......

En dan ’t Heelal met onzen geest verkwikken.

34. DE SNOEVERS.

Eenvoudig rijmpje van een nuchter neutraal.

„Wir Deutsche sind unter allen Völkern von der Vorsehung ausersehen an die Spitze aller der Kultur in der ganzen Schöpfung. Unterwerfung unter unserer in jeder Hinsicht überlegene Leitung ist das einzige und sicherste Mittel zu einer gedeihlichen Existenz für jede Nation.” — Hengel.

„Engeland moge zulke leugenachtige toespraken gaarne hooren; de Duitscher, die doortrokken is van de zedelijkheid („der von oben bis unten voller Moral sticht,”) verdraagt ze niet.” — Kreth, in den Rijksdag.

„......want aan ons is als geen ander volk door de Voorzienigheid de zorg voor het innerlijk, voor de eigenwaarde van het menschelijk bestaan toevertrouwd.” — Prof. Eucken, Hoogleeraar te Jena.

„Wij Duitschers staan hoog boven aan,

Wij schrijden aan de spits,

Wij wijzen weg, Wij breken baan.

Groot-Duitschland is de gids.

Wij Duitschers gaan in alles voor,

Wat edel is en schoon,

Wij richten ’t Al in ’t rechte spoor,

Groot-Duitschland spant de kroon.

God heeft de volkren van deez’ aard

Gerangschikt op een rij;

Ze staan naar kwaliteit geschaard,

En nummer één zijn Wij.

In deez’ Ons opgedrongen strijd

Verbrak’ Wij nooit Ons woord;

Wij hebben Hoch-kultur verspreid

In Leuven, enz.

Het Belgisch volkje hebben Wij

Menschkundig aangepakt;

Wij voeren dan de heerschappij

Met heel veel fijnen takt.

Wij hebben ’t menschdom laten zien,

Hoe groot en goed Wij zijn,

Met duikboot en met Zeppelin,

En gassen van venijn.

Wij hebben hier een Kroonprins — o!

Zoo wars van bloed en strijd,

Die van Zijn leven nimmer kro-

kodillen-tranen schreit.

Klein Holland en Amerika

Behandelen Wij gelijk:

De Sussex...... de Tubantia......

Palembang...... Blommersdijk......

Zorgt, dat ge onder Onze lei-

ding, Ons beheer geraakt,

Want ’t uitverkoren volk zijn Wij,

Wij zijn zoowat volmaakt.

Wij zijn veel beter dan de rest,

Wij zijn van zonden vrij,

Het braafst, het reinst, het hoogst, het best

Zijn Wij, zijn WIJ, zijn WIJ!”

.............................................

’t Is allemaal waar, ’t is allemaal goed,

Geen fout heb j’ ooit begaan,

Wat ’t Godgevallig Duitschland doet,

En deed — is welgedaan.

Alleen — je zegt het zelf zóó vaak,

Dat j’ iedereen verveelt,

En zoo van ieder man van smaak

De sympathie verspeelt.

Een arme „Fremde” ben ik maar,

Maar dit zeg ik je toch:

Je maakt de wereld wee en naar

Met jullie mal gepoch.

35. DIVINA COMOEDIA.

„De ontzettende vernietiging van het Italiaansche leger is een Godsgericht. De hemel, enz.” — Wilhelm, I. R.

De Keizer spreekt tot de Entente:

Hoezee! Nu is door ’s Hemels wil Italië’s macht geknot;

Dat heeft mijn leger niet gedaan — dat was ’t Gericht van God!

Ja. Weet je waarom ’K winnen moet, en winnen zal, per slot?

Dat zit eenvoudig zoo: Ik heb een eigen, ouden God.

Want waardoor liep bij ons de zaak van meet af aan zoo vlot?

Van wege d’ assistentie van Mijn eigen, ouden God.

Je legt het af. Je wordt getrapt, en bovendien bespot,

Maar ’t is geen wonder: jullie hebt geen eigen, ouden God.

„Wij missen eenheid,” zegt Lloyd George, hoe komt de vent zoo zot?

Je mist geen eenheid, neen, je mist een eigen, ouden God!

Je luksburgt vreemde schepen niet met man en muis kapot,

Want jullie hebt niet zooals Ik een eigen, ouden God.

Toen Grey een conferentie vroeg, toen weigerde Ik ’m bot;

Ik vond ’t niet noodig: Ik had toch een eigen, ouden God.

Ik brak Mijn woord, en het verdrag verscheurde Ik, als een vod;

Dat mocht Ik doen, want Ik bezit een eigen, ouden God.

Gehoorzaamt, volk’ren, dan devoot Mijn Keizerlijk gebod;

Wat Ik wil, en Mijn generaals, dat is de wil van God!!

36. ONZE OUDE.

„Und alle diese Siege verdanken wir nur Einem. Das ist unser alte Gott.”

Wilhelm, I. R.

Wie met zeekren stijl vertrouwd is,

Heeft gemerkt dat keer op keer

Wordt gezegd dat God zoo oud is:

„Onze oude God, de Heer.”

Altijd weer die Oude, Oude,

Die ons zoo’n goed hart toedraagt,

Wat dat toch beduiden zoude?

Heb ’k me dikwijls afgevraagd.

Waarom toch dat veelverspreide

„Onze Oude” steeds? Waarom?

Waarom is men toch zoo blijde

Over ’s Heeren ouderdom?

Is ’t de hoop waarin wij leven,

Dat „Onze oude God”... misschien...

Wat in België is bedreven

Niet meer goed heeft kunnen zien?...

37. DE STRIKTSTE BEVELEN.

„De Nederlandsche autoriteiten hadden het beschieten van ons luchtschip niet behooren toe te laten, daar zij hadden moeten begrijpen, dat het zich alleen tengevolge van force majeure boven Nederland bevond, aangezien het toch bekend was, dat de Duitsche Regeering aan hare luchtschippers de striktste bevelen had gegeven, onzijdig gebied te vermijden, en dit langs den kortsten weg te verlaten, wanneer zij er bij vergissing boven waren gekomen.” — Nota van de Duitsche Regeering, 17 Febr. ’16.

„Vooral imponeerde de majestueuze kalmte, waarmede het schip, zonder zich om het schieten der Hollandsche kustwacht te bekommeren, zijn tocht voortzette.” — Bericht in de Duitsche bladen, van een Duitsch journalist hier te lande, vertegenwoordiger van de Telegraphen-Union.

„Het wordt tijd, dat onze regeering, met majestueuze kalmte, dezen grappenmaker bij de kraag pakt, en over de grens zet. — Bijna na elken Zeppelin-aanval op Engeland vliegen er, ook bij het helderste weer, Duitsche luchtschepen over Nederland, soms dwars over ons land, zelfs over de stelling van Amsterdam. — Is het in Duitschland dan zoo’n janboel, dat de regeering de luchtschippers niet meer in de hand heeft? Dit is moeilijk aan te nemen; wat blijft er dan anders over, dan om te veronderstellen, dat de Duitsche regeering ons eenvoudig voor den mal houdt?” — Kernkamp, De Europeesche Oorlog. Uitg. Tjeenk Willink en Zoon, Haarlem.

De Keizer spreekt:

„Schippers en stuurlui van onze roemrijke luchtflotille,

De liefde voor je vaderland besture en beziel’ je.

Houdt Onzen naam in den Ons opgedrongen oorlog hoog,

En den roem van de heerlijkste vloot, die ooit bij ongeluk over neutrale landen vloog.

Nu Onze oude, niettegenstaande Mijn herhaald bevel, ’t vertikt Engeland afdoende te straffen,

Moeten jullie, in zijn plaats, Ons daarginder recht gaan verschaffen.

Maakt weer eens op humane wijze ’t perfide albion aan ’t schrikken,

’t Is bekend, dat je altijd net tusschen de vrouwen en kinderen op een fabriek weet te mikken.

Verlies je onderweg eens een bom, en vaart er toevallig een hollander met noem het maar „contrabande” onder door,

Trek je zoo’n vergissing niet aan — ’t komt in de beste families voor,

Wàt de oorlogsrechtverkrachtende engelschen daarover in hun lasterpers ook mogen kwebben!

Maar dit is het niet, waar Ik ’t eigenlijk met jullie over wou hebben,

Want je weet wel, dat Ik eigenlijk in alles, wat Wij in dezen heiligen oorlog doen, god’s hand zie; ja,

Zelfs in Ons optreden in zake de sussex... Ik bedoel de palembang en de tubantia.

Maar Ik heb je in ’t bijzonder hier voor Me aan laten treden,

Om je zeggen, dat je zorgt, dat onzijdig gebied zorgvuldig wordt vermeden.

En mocht er, na je baby-sparende heldendaden in engeland, toch ’s een ongelukje gebeuren,

Dan zorg je, dat zoo’n slippertje, boven amsterdam b.v. bij helder weer, geschiedt door force majeure,

En laat alsdan het schieten van de kustwacht je volstrekt niet beletten,

Om in majestueuze kalmte je tocht over ’t platduitsch sprekend volkje voort te zetten.

Dat voor slechte verstandhouding met ’t bevriende landje alle vrees wijk’;

’t Wordt allemaal wel goedgepraat in de tukomst door Onze handlangers, zooals steenmet en sleeswijk,

Onder Ons gezegd, een zoo’tje, waarover Ik eigenlijk niet graag spreek,

Want dat weeë gelik van die buitenlanders geeft Me altijd zoo’n rommelig gevoel in M’n maagstreek.

Maar nemen jullie toch maar wat abonnementen op dat strooperige blaadje,

Dan schrijven de stumpers uit dankbaarheid nog eens een extra-drie-dubbel-overgehaald duitsch-freundlich praatje.

Onthoudt dus, dat er de strengste straffen op staan,

Als je ’t, Ikverdomme, in je duitsche hart krijgt om over holland te gaan.

Ziet hier, schippers en stuurlui, Onze strikste bevelen,

Maar als je ’t tóch doet...... nou, dan kan ’t Me ook al weer niet veel schelen.”

38. QUOD LICET JOVI NON LICET BOVI.

„Ik erken, dat de inval in België een schending van het volkenrecht is.”

(Bethmann-Hollweg.)

„Onmiddellijk na den inval maakte België zich schuldig aan de schandelijkste schennis van het volkenrecht.”

(Het Duitsche Witboek.)

Toen ik nog een kleine aap was,

Nog zoo’n baardelooze knaap was,

Mocht ’k niet rooken voor m’n Pa,

Of ’k ’t land had — ga maar na!

Als ’k ’m dan zoo zoet zag blazen

Zware wolken, witte wazen,

Knord’ ik in mijn jeugdverdriet:

„U mag wel, maar ik mag niet!

hè......!”

Onlangs liep ’k weer eens een blauwtje,

Ach, zij werd een ander’s vrouwtje,

’k Zag ze gistren op ’t perron,

En het minnespel begon!

Hij kwam thuis — direkt aan ’t kussen!

En ik mompeld’ ondertusschen,

Fel jaloersch, zooals je ziet:

„Hij mag wel, en ik mag niet!

Oh......!”

Een der bladen, dezer dagen,

Stelde deze vraag der vragen,

Of ’t de man is of de vrouw,

Die men ’t liefst vergeven zou,

Als...... hm! ja, hoe zal ’k ’t zeggen......

’t Is zoo moeilijk uit te leggen......

Maar ik wed da’ j’ ’t antwoord ried:

„Hij mag wel, maar zij mag niet!

Foei......!”

Tusschen mij en ieder ander

Journalist bestaat (hij kan d’r

Niets aan doen) een groot verschil:

Ik mag schrijven wat ik wil,

Niets belet m’ ’r uit te flappen.

Wat mij lust, maar hij moet schrappen

Wat zijn redacteur gebiedt:

„Ik mag wel, maar hij mag niet!

Eis......!”

Bethmann-Hollweg heeft beleden,

Dat hij ’t volkrecht heeft vertreden,

En nu lees ik ’t Witboek weer,

— Ik verwonder me niet meer! —

Daarin zegt hij tegen België:

„Beiden schond’ we ’t volkrecht wel, zie je,

Maar” — ’t is weer het oude lied! —

„Ik mocht wel, maar jij mocht niet!

Zóó......!”

39. DE GEVALLEN RUITER.

Onuitgesproken oordeel van een Neutraal.

Toen Bethmann-Hollweg ruiterlijk verklaarde:

„Wij plegen onrecht — ziet, ik geef het toe!”

Toen was er menigeen, die dat aanvaardde,

Al werd ’t den zwakken volkren dezer aarde

Op ’t hooren van dit woord ook bang te moe......

Maar toch, er was iets eerlijks in die woorden,

„Wij plegen onrecht, maar wij maken ’t goed”;

Zelfs zeiden de Juristen, die het hoorden:

Zoo verontschuldigt ’t Recht ook doodslaan, moorden,

Dat heet „Uit noodweer”, of „Het mag — als ’t moet.”

Wel dachten enklen, dommer dan Juristen:

Het was een plan, al jaren her bedacht,

Dit was toch iets, dat zelfs de kindren wisten,

Dat, als de Duitschers België’s doortocht misten,

Geen overwinning moog’lijk werd geacht.

En dat al lang, bij ’t gieten der kanonnen,

En onder ’t zingen van „Die Wacht am Rhein”,

Terwijl steeds beter moordtuig werd verzonnen,

En van meer Dreadnoughts steeds de bouw begonnen,

Het „Stück Papier” verscheurd had moeten zijn.

Maar Duitschland leek den plompen boerenpummel,

Die ’t kind opzij schopt, dat hem wederstaat:

Hij is misschien nog wel een goeie lummel,

En heeft per slot zelfs meêlij met den hummel,

Hij is een lomperd — maar au fond niet kwaad.

Maar dat gij, Bethmann-Hollweg, nu getracht hebt,

U grondend op den schijn, op een verhaal,

t’ Ontkennen, dat gij ’t Volkrenrecht verkracht hebt

Op gronden, die gij naderhand bedacht hebt,

Dàt noem ik...... nee, da’s waar ook: ’k ben neutraal.

40. DE TOEKOMSTIGE LEIDING DER MENSCHHEID.

„Als hun taak wordt niet alleen de Entente, maar de geheele wereld te overwinnen, openbaart zich hier een nog grootere opzet van de Voorzienigheid voor de toekomstige leiding der menschheid.” Neue Zuericher Nachrichten.

Wordt de taak de heele wereld te verslaan hun opgelegd,

Dan is eenmaal hun de leiding! heeft het Zwitschersch blad gezegd.

Dat is dan de heerlijke hooge opzet der Voorzienigheid:

Hun de leiding van de menschheid, (als zij winnen in den strijd.)

’t Duitsche doen en ’t Duitsche denken dringt dan door van pool tot pool,

„Rücksichtlosigkeit”, „Einschüchtern”, „Nicht gestattet!” wordt ’t parool,

Alle landen van de wereld omgetuischt in Duitschen geest,

Staatsbesturen, volksgebruiken omgeschoeid op Duitschen leest.

Sabelrinkling, dikke boeken, gnädigste, durchlaucht, mensur,

Bekkesnijen, luintvergoding, zware humor, hochkultur,

Duitsche smaak en Duitsche vormen, Duitsche bouw en Duitsche dracht,

Duitsche klanken, Duitsche kleuren, Duitsche pronk en Duitsche pracht,

Duitsche modes, Duitsche groeten, Duitsche sect en Duitsche ham,

In St. Petersburg, in Londen, in Parijs, en Amsterdam.

Duitsche Kaffee, Duitsche Kuchen, Duitsche Klatsch en Duitsche worst,

Duitsche Kneipe, Duitsche knevels, Duitsche buiken, Duitsche dorst.

Monumenten, sieg’-alleeën, over heel onz’ aard verspreid,

Beelden, zuilen, schilderijen, (olieverf) „Aus groszer Zeit,”

’t Lik-naar-boven-trap-naar-onderen-systeem het hoogst gebod......

En hoog tronend zit de Keizer, met den Kroonprins — vlak bij God.

41. BIOLOGISCHE FRIEDENSRÜSTUNGEN.

(Alleen voor Heeren.)

„Onder de overlevende soldaten blijven er nog genoeg flinke mannen over om Duitschlands werk- en weerkracht snel op ’t oude peil te brengen. Zoolang het echter den man verboden is bij meer dan een vrouw kinderen te krijgen, blijft zijn voor de volkskracht zoo vruchtbaar scheppingsvermogen door dat van de vrouw beperkt. De vraag moet daarom overwogen worden, of het niet voor het behoud van de volkskracht geraden, ja, geboden is na den oorlog b.v. als gunst voor de uit den oorlog terugkeerende dapperen, van de starre monogame zedenwet af te wijken, en de mannelijke natuur toestemming te verleenen tot hetgeen haar volgens moreele opvattingen van andere tijden en andere volken als goed recht wordt toegestaan.” — Biologische Friedensrüstungen. Door C. von Ehrenfels, in het Archiv für Rassenbiologie. — (Avondp.)

(Dit Rijm zou Holland’s Vrouw, of heb ik ’t mis?

Wellicht geneeren,

Dus, dames, leest niet verder door. Dit is

Alleen voor Heeren.)

— — — — — — — — — — — — —

Misschien wordt deez’ of geen geschokt, die ’t hoort,

Mij zal ’t niet hinderen —

Al strijdt ’t een beetje met het bijbelwoord:

„Wordt als de kinderen!”

’k Beken, dat ik het zelf zoo erg niet vind,

Zoo’n kransje vrouwen;

’k Heb óók wel ’s meer dan één gelijk bemind —

(Dit in vertrouwen!)

„Laat ons den held, keert hij uit d’ oorlog weer,

Royaal beloonen;

Mijn volk,” schrijft Ehrenfels, „ga in de leer

Bij de Mormonen!

Laat ons toch breken met die starre mo-

nogame zeden,

Waarom hetzelfde niet gedaan dat zoo

veel andren deden?”

Dus breekt ’r een gouden tijd aan, Duitsche jeugd!

Dat zal je smaken!

Een tijd van volop huwelijksgeneucht,

Dan ku’ je ’m raken!

Doet als uw bondgenoot, de sultan, (Ma-

homet bewaar’ ’m!)

Volgt hem ook in zijn huiselijk leven na,

En vormt een harem!

Zes donkre schoonen hou je in Berlijn,

Met rozenmondjes,

In Sommerfrische, ’t andre half dozijn,

Zes slanke blondjes.

Hou verder nog een extra-troepje vrij,

Vol vuur en verve,

Om in te vallen, als ’t eens moet, bij wij-

ze van reserve.

En wordt er eentje soms ontrouw misschien,

Of wil ze scheiden,

Wat nood? Je hebt er nog een stuk of tien,

Het kan best lijden.

Zoo heeft je liefde hier een hooger doel,

Door ’s Keizers gratie,

En paart het Nut zich aan het reinst Gevoel,

Tot heil der natie.

Bravo, von Ehrenfels! Breek met verou-

derde begrippen;

Volgt dan zijn oproep, Bloem der Duitsche Vrouw:

Wordt als de kippen!

42. LEUGEN-RIJM.

Troost aan de Non-combattanten.

„Nooit werd in het openbaar meer gelogen en gelasterd, nooit werd opzettelijk en bewust meer onwaarheid gesproken dan in dezen oorlog.” —Chr. N. in het Hbld.

Toen ik een jonge jongen was,

En Staatsinrichting leerde,

Toen zei de leeraar van de klas,

Die ons dat vak doceerde:

De Combattanten, dat zijn zij,

Die vechten voor hun land, en

Zij, die niet meedoen — leerde hij —

Dat zijn Non-combattanten.

Die slechte kerels! dacht ik dan,

Of soms had ’k medelijden

Met wie niet optrok, als een man,

Om voor zijn Vorst te strijden.

Nu ik een ouwe jongen ben,

Al bij de grens der grijsheid,

En niet meer zoo doordrongen ben

Van ’t ware van die wijsheid,

Nu ’k Wolff’s-bureau-berichten slik,

En Reuter-telegrammen,

Nu merk ik, dat onze oude frik

Een beetje heeft staan zwammen.

Nu weet ik, dat aan elken kant

In dezen taaien tweestrijd

Een zoogenaamd „Non-combattant”

Geweldig dapper meestrijdt:

De pers! zij voert een strijd (met inkt)

Van leugen en van laster —

Of: „liefde voor haar land” — dat klinkt

Iets netter en gepaster.

De pers moet liegen, in het groot,

Den vijand grof verguizend;

Dus, schieten d’ onz’ er zestig dood,

Dan schrijft ze: „zestig duizend!”

Is ’t met de „geestdrift” slecht gesteld,

En met de „doodsverachting”,

En worden d’ onzen met geweld

Gedreven naar de slachting,

Dan vinden wij, in tegendeel,

Den toestand zóó geteekend:

„De opgewektheid, het moreel

Der onzen was uitstekend.”

De pers — en ook de burgerij

Moet zwetsen, kletsen, klappen,

En in hun brieven moeten zij

Uit ’t zelfde vaatje tappen.

Is van een kogel ’t puntje maar

Een beetje afgestooten,

Dan schrijf je: „Gruwzaam! de barbaar

Heeft met dums-dums geschoten!”

(Brief uit......)

„We krijgen zelfs geen stroomatras

Om ons op neer te leggen!

We slapen op gebroken glas,

En omgekeerde eggen.”

(Brief uit......)

„Zij deelen dooie katten uit,

Met wurmen en met neten,

En hondenworst met rattenkruid,

Dàt krijgen wij te eten!”

(Brief uit......)

„Gewonden worden afgemaakt,

Als overreje honden;

’k Heb gistren zelf een graf gemaakt

Voor zeventig gewonden.”

(Brief uit......)

„Laatst zag ik er een stuk of vijf,

Die zóó het leven lieten:

Ze dienden één voor één als schijf,

Om op te leeren schieten!”

(Brief uit......)

„Een luitnant, die mijn dochter sprak,

Kreeg schik in ’t meisje, nam ’r......”

(De rest door ons geschrapt — Redac-

tie Nieuwe Amsterdammer.)

Dus wees getroost, Non-combattant

Door ziekte of door jaren!

Je kunt j’ in dienst van ’t Vaderland

Toch lauweren vergaren.

Wanneer je dan niet vecht in ’t veld,

Bij ’t schetteren der trompetten —

Al ku’ j’ niet als een echte held

Een stad in vlammen zetten.

Al werk je niet met bom of mijn,

Bij ’t varen of bij ’t vliegen —

Je kunt je land toch nuttig zijn:

Je kunt toch altijd ... liegen!

43. ROFFEL-RIJM.

„......starb den Heldentod fürs Vaterland......”

Honderdduizendzooveelste adv. Köln. Zeitung.

„Een infanterist aarzelde aan het bevel van den kapitein tot voortrukken in de vuurzône te voldoen en de heele compagnie begon gedemoraliseerd te raken. De kapitein trok onmiddellijk zijn revolver en schoot den soldaat neer, waarna de andere soldaten dadelijk de bevelen gehoorzaamden.” ... ...

Hbl.

Rrrrrm — rrrrrm!

Rrrm, rrrm, rrm, rrm,

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je mal?

Als de lijkenmachine maar draait en schiet,

Ben j’ ’n held, vóór je ’t weet, of je wil of niet:

’t Honderdduizendzooveelste geval.

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je frisch?

Wanneer je ’t verdraait om een held te zijn,

Krijg j’ ’n kogel door je kop, van je eigen kapitein:

Held zijn! of — naar de verdoemenis!!

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je dwaas?

Als de luint commandeert, zeg, dan toon je maar je moed!

Heb het hart eens, dat je niet heldhaftig doet,

Durf je niet! al ben je nog zoo’n haas!

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je raar?

Is het jou soms gevraagd, of je bekkesnijen wou?

Of moest je wel weg van je kleuters en je vrouw,

’n Dooie held te worden hier of daar?

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je dol?

Neen, niet in deze machinale lijkenmakerij —

In den Vrede vin’je helden en... heldinnen, allebei:

Levens, tragisch, groot en kommervol.

Heldendood! Heldendood? Heldendood?!

Ben je gek?

Bij de wet, in het Staatsblad nummer X vermeld,

Is de Algemeene Heldplicht ingesteld,

Dus... wéés een held, en verder hou je rrrrrm!

Rrrrrm — rrrrrm!

Rrrm, rrrm, rrrm, rrrm...

44. CHARIVARIUS’ BEKEERING.

Ik word pro-Duitsch. Ik word er toe gedreven

Door deze jingo-yankee-politiek.

Het neme’ — in doodsangst! — was hun te vergeven,

Maar dat geteem van „recht”, dat maakt me ziek.

Ik word pro-Duitsch. Ik ga me abonneeren

Op Reichmann’s Toekomst, en ik schmeichel mee.

En Steinmetz, Kiffs, en al die kleffe heeren

Die vraag ik — als ’k weer ’s thee heb — op de thee.

’k Ga óók van d’ „opgedrongen oorlog” spreken,

’k Geloof dat Duitschland Oostenrijk ontried

Dat Ultimatum... in die donkre weken...

En wat Lichnowsky schrijft — dat lees ik niet.

De Woordbreuk, dus de Inval, was rechtvaardig,

Men gooit toch niet de deur dicht voor een Vriend?

En de behandeling van België — edelaardig;

Vernieling, brand en plundering — ruim verdiend.

De ruize-boeten? — Billijke bestraffing.

Het Vlaamsch gedoe — ’t ging alles „op verzoek”.

De deportaties? — Zuiver werkverschaffing.

Dat alles eet ik op voor zoete koek.

En als ze onze vloot den grond in boorden —

De zee voor ons te sluiten was hun recht,

Daar mochten z’ onze zeelui vrij vermoorden;

Ze hadden het toch duidelijk gezegd?

Ook Luxburg’s plan was, après tout, wel praktisch,

’t Voorkomt veel last en noodeloos geschrijf;

’t Is repressief, en tevens prophylaktisch,

Dus Luxburg, sans rancune! Geef me de vijf!

Ja. ’k Word pro-Duitsch. Ik word nu eindlijk wijzer.

Ik heb berouw van m’ ongepasten spot.

’k Lach niet meer om den Telegrammenkeizer,

Ik ga gelooven in Zijn eigen God.

Ja. ’k Kom ten langen leste tot bezinning;

Omtrent Gods wil bestaat geen twijfel meer.

Hij schenkt het Junkerdom de overwinning,

Dat het Euroop — neen gansch onze Aard regeer!

’k Zing reeds den Zegezang met luider stemme.

Kom, geest van Pruisen! Maak ook Holland groot!

Dat ons Germania’s machtige Arm omklemme...!

Ik ben pro-Duitsch. En maak me nou maar dood.

45. HET MEILIED DER MOEDERS.

Opgedragen aan allen, die nog het goede in den oorlog weten te waardeeren.

„Met de vervaardiging der kunstledematen voor de verminkten schiet men hard op; bijna allen zullen binnen kort geholpen zijn. — Een zeer geschikte betrekking voor de jongelieden, die blind geschoten zijn — een schrikbarend groot aantal — is die van masseur. De opleiding geschiedt kosteloos.” —

Bericht in de bladen.

„Als de Mei komt,

Ben ik blijde;

In den morgen,

Zoel en zacht,

Dwaal ik rond langs

Weg en weide;

Wees gegroet, gij

Tijd der tijden,

Als het lente-

leven lacht!”

„Als de Mei komt,

Ben ik blijde,

En ik strale

van geluk,

Want mijn kind zal

Niet meer rijden,

Neen, dan loopt hij

Aan mijn zijde,

Want mijn jongen

Krijgt zijn kruk.”

„Als de Mei komt,

Ben ik blijde,

Is mij ’t harte

Licht en warm,

Want mijn kind, zoo-

als men zeide,

Heeft dan weer

Zijn armen, beide,

Want hij krijgt zijn

Houten arm.”

„Als de Mei komt,

Ben ik blijde,

Want de wolf blijft

Van de deur:

Met het oog op

Dure tijden,

Zal ’k mijn blind kind

Op doen leiden

Tot een eerste-

klas masseur.”

„Als de Mei komt,

Ben ik blijde,

Want mijn kind, ginds,

Heeft geen nood;

’t Is het einde

Van zijn strijden,

Van zijn pijn en

Van zijn lijden,

Want mijn jongen

Ligt er dood.”

46. MAJESTEIT OF HET KONINGSCHAP VOLGENS TSAAR EN KEIZER.

„Over Noorwegen was de tsaar zeer ongerust. Op de mededeeling, dat het koning Oskar onverschillig was wie zijn buurman zou worden en dat hij ook niets tegen een republiek had, sloeg hij de handen boven het hoofd ineen onder den uitroep: „Ook dat nog, dat mankeerde er nog maar aan. Alsof wij nog geen republieken genoeg in de wereld hebben!”

Hij sprak de meening uit, dat wanneer geen Zweedsche prins er heen ging en Kopenhagen het in zijn belang achtte, prins Waldemar kon gaan. Deze had eenige levenservaring, een elegante, nette vrouw en mooie, flinke kinderen.

Ik verklaarde het met hem eens te zijn......” — Wilhelm, I. R.

Een koning heeft, geloof dat vrij,

Een lang niet lichte karrewei!

Daar komt een heeleboel bij kijken,

Zoo als je dadelijk zal blijken

Uit zeekre brieven — lees ze maar —

Van Keizer Wilhelm en de Tsaar.

’t Is maar een moeielijk besluit!

Hoe kies je ’n goeie koning uit?

De Tsaar en Wilhelm kunnen ’t weten;

De Tsaar is nu wel wat versleten,

Maar Wilhelm is in ’t vak vergrijsd;

Hij weet dus wat er wordt vereischt.

Daar dient gewogen en gewikt,

Want heusch niet ieder is geschikt,

Al kan hij reeknen, schrijven, lezen,

Hij moet toch ook een kerel wezen

Die zoo wel eens wat heeft beleefd,

En eenige ervaring heeft.

Hoor verder. Komt ’r ’n troontje vrij,

En denk je: „das wel iets voor mij,

Met andre baantjes wou ’t niet lukken,

Wie weet of dit niet... (’t lot heeft nukken!)”

Dan zoek je dalijk — do it now! —

Een elegante, nette vrouw.

De koning heerscht bij Gods genâ.

Dat staat zoo vast als algebra.

De gratie Gods doet hem regeeren;

Maar wil hij werklijk iets presteeren,

Iets extra-fijns — dan bidde hij

Er mooie, flinke kindren bij.

Zoo luidt dan ’t vroede vorstenwoord.

Verneemt het, volkren, zegt het voort!

Verdwijn’ de Republiek in ’t duister,

Verschijn’ de Vorst in vollen luister,

Van Gode zelf ten dienst gewijd...

Nu knielt, en prevelt...: Majesteit!

47. PRINSEN-RIJM.

(De Duitsche kroonprins dicht in Ueber Land und Meer:

„Wir stehen still auf Posten

Im Arme das Gewehr;

Im Westen und im Osten

Viel Feinde und viel Ehr.”)

Dus niet slechts op den zwaarde

Is ’s prinsen oog gericht,

Hij doolt ook in den gaarde

Der Muzen, en hij dicht.

De kloekste Dichter-welle’

Die klotsen klankrijk neer

Van d’ allerhöchsten Stelle

In Ueber Land und Meer:

Wij staan als Rijks-suppoosten,

In d’ armen het geweer;

In ’t Westen en in ’t Oosten

Veel vijanden — veel eer.

Wij seinen schoone woorden

In menig telegram,

Naar ’t Zuiden en naar ’t Noorden

Van Pest tot Amsterdam.

De heer vindt Ons het beste

En schenk Ons zijn genâ,

In ’t Oosten en in ’t Weste’ —

Dat weet Ik van Papa.

Wij zullen ’t god beduiden:

Hij vaart er ’t beste bij,

Als hij van ’t Noord tot ’t Zuiden

De Britten haat als wij.

Aan Duitschland blijft de zege,

Van d’ Oeral tot Bordeaux,

Wij winnen allerwege:

Noord, Zuid, Oost, West — O zoo!

48. EEN NEUTRAAL LIED VAN DEN OORLOG EN HET OPPERWEZEN.

Motto: „Met Gods hulp hebben onze troepen gisteren de grens van Egypte overschreden.” — (W. B.)

De Keizer liet den commandant der troepen

Toen tot zich roepen.

En zei:

„De zege is ons nabij;

In diepen deemoed heb ik God gebeden,

Hij was tevreden

Over mij.

Dood zooveel moog’lijk. Dat ’s Gods hand.”

De Czar ontbood zijn legercommandanten

Van alle kanten.

Hij sprak:

„Ik heb de zege al in mijn zak!

In diepen deemoed heb ik God gebeden,

Hij was tevreden

En zei: „„hak

Er flink op los! Steek Insterburg in brand,

Dood zooveel moog’lijk, dat ’s Gods hand.””

De Koning van Brittannië riep: „ga halen

Mijn admiralen,

Aanstonds!

De zege is aan de kinderen Albions.

In diepen deemoed heb ik God gebeden,

Hij was tevreden

Over ons

En zei: „„Vecht mede op ’t vasteland,

Dood zooveel moog’lijk, dat ’s Gods hand.””

De Koning liet ook aan zijn verre helden

De mare melden:

„Ik ben

In oorlog met het ergste, dat ik ken.”

De Hindoes hebben toen tot God gebeden

Die was tevreden

Over hen

En zei: „„Trek spoedig nu naar Christenland,

Doodt zooveel moog’lijk, dat ’s Gods hand.””

Toen bad ook de Mikádo op zijn eiland

Tot aller Heiland:

„Mijn God,

Daar is een volk, dat listig samenrot.

Wanneer gij wilt, ’k verdelg het nog op heden.

God was tevreden;

Zeide tot

Den Mikado: „„trek naar den overkant.

Verniel Ki-Autsjou. Dat ’s Gods hand.””

Toen sprak Frans Jozef tot zijn legerscharen:

„Ik ben op jaren,

Maar tuk

Op wraak en nog verzot op krijgsgeluk.

Zoo als ik bad, bad nooit tot God een tweede.

Hij was tevreden

En zei: „„ruk

Nu Servië in. Neem dat als onderpand.

Dood zooveel moog’lijk. Dat ’s Gods hand.””

De Sultan ging toen aan de Dardanellen

Zijn schepen tellen.

Hij dacht

„De God van Duitschland heeft een sterke macht.”

De Sultan heeft met Bethmann saam gebeden,

God was tevreden.

En zei: „„slacht

Grieksch-Katholiek en Roomsch en Protestant

Ter eere van Mohammed. Dat ’s Gods hand.””

De President zei: „vrienden, draagt de tijden

Van hoon en lijden

Met mij.

Straks is ons bitterst levensjaar voorbij......

Wij hebben voor gerechte zaak gestreden

Wij wilden vrede,

Oorlog zij!

Want schaamtloos vielen in ’t onschuldig land.

De wilde horden. Sneuvelt! of...... houdt stand!”

Hoog op de duinen staat een blonde Koning;

Hij heeft geen woning;

Zijn rijk

Werd aan een dorre woestenij gelijk.

Als een vervloekt aan Satan cijnsbaar Eden,

Ligt het vertreden;

Handvol slijk

En smalle kuststrook hield hij van zijn land;

Al ’t andere is geknecht, verpuind, verbrand.

Hij leerde goed, wat hem zijn bijbel leerde.

Hij bidt. Hij keerde

’t Gelaat

Niet naar rumoer van marktplein en van straat,

Maar tot der hemelen hooge onmeetlijkheden...

Hij heeft gebeden

En hij gaat,

Waar zich de smart op zijn gelaat ontspant,

Tot zijn arm volk, troostende lichtgezant.

FRANS BASTIAANSE.

49. AAN FRANS BASTIAANSE, MIJN CONCURRENT-RUIZERIJMER.

Ik schei d’r maar uit met m’n rijmen,

Ik leg er het bijltje bij neer,

Het woordjes en regeltjes lijmen,

’k Verdraai het, ik doe het niet meer.

Eerst had ’k een succes als de „Spaansche

Vlieg” — nu ’s ’t met mijn Glorie gedaan

In ’t droef Ondermaansche, nu Frans Bastiaanse

Mij als concurrent komt verslaan.

Hij, een onzer ernstigste dichters,

Als Boutens, van Looy en Verwey,

Zoekt plotsling kracht in wat lichters.

En nu concurreert hij met mij!

Waarom blijf je niet op je eigen,

Je deftige, hooge terrein?

Mij breng je aan ’t zwijgen — jou gaven die neigen

Toch meer in een andere lijn?

Moet ik dan maar honger gaan lijden?

Vaak denk ik: hoe kom ik nog rond

In deze benauwende tijden;

Je neemt mij het brood uit den mond!

Ik heb toch mijn kroost en mijn vrouw nog!

Die valt van gebrek soms in zwijm.

Daar net weer. Z’ is blauw nog! Misgun je me nou nog

Die schamele tien pop per rijm?

’t Is schandelijk. ’t Is om te huilen......

Maar wacht eens, ik weet er wat op:

We zullen van plaatsen verruilen,

We zetten den boel op z’n kop.

Ga jij charivaria maken,

Venijnig en puntig en bits,

Jij kunt ze wel raken! — we wislen van taak, en

Dan schrijf ik sonnett’ in de Gids.

Let op, hoe ik bladen op bladen

Met droeve sonnetten bedruk,

Ik zing van de wee-witte waden,

En ’k dicht van het wondre geluk.

Ik — nuchter als planters van Deli,

En flink als de zoons van De Koo,

Ik kweel van de lelie! (Terwijl ik toch veel lie-

ver rijmde op Kuyper, en zoo.)

Dan vul jij de Nieuw’ Amsterdammer

Met Waanwijze Jantj’ en z’n Pa,

„Gaat dat zien,” en met deelwoorden-jammer,

En je loopt Tante Betje dear na,

Met wie ’k vaak zoo’n doux tête-à-tête had!

’k Verdwijn als de man-in-de-mist,

Alsof ’k „en retraite” zat,

en jij schrijft „Hij zèt wat!”......

Ik Dichter — jij Rijmspecialist!

50. AAN CHARIVARIUS,

om hem gerust te stellen.

Erasmus

Jacob :

En verorberde Antronius alleen zijn boonenpap?

Gilbert :

Ja, want hij had voor een kleinigheidje gekocht. Hij verbood echter niet, dat iemand die in zijn buurt zat eens met hem zou proeven. Maar ’t scheen wel wat onbeleefd den armen uitgehongerden man van de voor hem bestemde prijs te berooven.

’t Is zeker veelszins aangenamer

Te zitten op een Heliekon,

Dan in een burgerlijke kamer

met sloffen aan en huisjapon;

Zijn blikken laten dwalen naar de

Gebieden buiten ruimte en tijd,

Dan naar het wriemlen dezer aarde,

Met de al te kleine onmenschelijkheid.

Maar somtijds voel je toch wat krieblen,

Heel ver beneden aan je voet:

Je zit op je fotuil te wieblen

En...... je wilt weten wie dat doet.

Je laat zoolang op den Parnassus

Je lege stoel aan „Leepers” na,

Neemt uit de boekenkast Erasmus,

Het deeltje der Kollookwieaa.

Dan pak je in Buda-pest de ekspreste —

Ah! Buddha pest thans niet alleen!

Die voert je naar t’ beschaafde Westen

En...... je vindt Holland als voorheen:

Nog altijd is Verkaaie aan ’t bakken

Zijn teebeschuitjes en bis-kwie,

En zorgt Verweij voor het verzakken

Der Nederlandsche poëzie.

’t Nieuws van den Dag, godlof, bestaat nog,

En geeft op Zaterdag zijn preek,

De aloude Groene heeft zijn plaat nog,

Daar Braakensiek onsterflijk bleek.

De dijken liggen langs de slooten,

De velden saai, onogelik,

’t Is nog het land der bentgenoten

Van Bella-mie en Bilder-dik.

Maar zijn soldaten werden menschen,

Die zitten niet meer bij de pap,

Maar wandlen langs de Zuidergrenschen,

Met krachtig mielietère stap.

’t Is nog het land waar Wouter Pieters-

E zooveel vreugd in heeft beleefd

En waar men honderd Hektolieters

Boergonje maandliks nodig heeft,

Om zun verveling weg te spoelen,

Die van de dorre daken geeuwt;

’t Is nog het land van modderpoelen,

Waar ’t eeuwig regent, waait of sneeuwt.

’t Is nog het land, waar achter ieder

Gordijn een oude juffrouw zit,

Die klappertandt bij ’t „Buch der Lieder”

Met haar wormsteekig zwart gebit!

’t Is nog het land, waar maazematten

Geslaagen worden klandestien,

En waar je in donkre Kaazematten

’t Neutrale flonker-goud kunt zien.

Den rijken hort der Neevelingen,

Bewaard in ’t Veilig Rotterdam,

Waar lonkende „Reintöchter” zingen

Van den Germaanschen Goodestam.

— — — — — — — — —

Je hebt gelijk, die een fotuil heeft

Op den Parnassus onder goôn,

IJs niet dat hem een krant in ruil geeft

Voor geestlik goed verachtlik loon......

Wat je uit de suiker kunt tietreren,

Of uit Tabak en koffy haalt,

Het word’ tot delging van zijn beeren

An Chaarivaaricus betaald.

En morgen neem ik vroeg de ekspreste,

Die mij naar den Parnassus spoort,

En zit weer bij mijn adelaarsnesten,

Door kraai- noch kikkerzang gestoord.

FRANS BASTIAANSE.

51. VORSTENSCHOOL.

(Eerbiedig opgedragen aan den Duitschen Kroonprins.)

Rosika Schwimmer schrijft in het Hbl. over den keizer van Oostenrijk: „In de grootste spanning zocht men naar de psychologische en materieele bron, waaruit zijn onpartijdigheid en democratie moesten voortkomen. En men vond een oorzaak, die inderdaad verbluffend was. De bioskoop bleek de opvoedende kracht voor den vorst te zijn geweest. Karl en Zita hebben vroeger in een kleine plaats gewoond, waar zij buitengewoon vaak naar de bioscoop gingen. — De vaakbespotte kleinburgerlijke en proletarische films hebben in de vorsten-opvoeding van het koningspaar een belangrijke taak vervuld.”

Wie is er die thans nog minachtend beweert:

„Zoo’n spul is voor meid’ en soldaten!”

Men heeft nu van Rosika Schwimmer geleerd

Heel anders daar over te praten.

Toekomstige heerschers, die smachtende dorst

Naar kennis en kracht voor ’t regeeren!

De prachtbioskoop is de School voor den Vorst,

Om ’t billijk en grondig te leeren. —

Te lang hebt Gij, Hoogheid, die lessen gemist,

O, Hoop des Heelals, Kroonprins Willem!

Zoon van den doorluchtigen Telegrafist......

Nu weet Gij ’t. Dus — op! naar de Film!

Vooreerst: als Gij denkt aan Pa’s kiesrechtbesluit,

Dan kunt Gij de vraag niet negeeren:

„Hoe komen de lagere standen vooruit?”

„DE BANKDIEFSTAL” zal het u leeren.

Verlangt gij een blik in ’t klassieke te slaan,

— Wat iederen heerscher gerad’ is —

Gij hebt maar te kiezen waarheen Gij wilt gaan:

Naar „CLEOPATRA” of naar „QUO VADIS?”

Leer voorts, Prins, dat hij, die de Liefde erlangt,

Een prijs uit het Lotspel van God loot;

Ga dus naar de Film, die het Leven vervangt,

Met aanteekenboekje en potlood,

En let er goed op, hoe de minnaar zich weert,

De doffer de duif met gekir kust;

En als ’t U de film „LIEFDE’S LIST” al niet leert,

Dan doet zeker „PEG UIT HET CIRCUS” ’t,

„MIJN SCHOONMOEDER”, „LIEFDE VERLOOCHENT ZICH NIET”,

„HET HART OF WAT VROUWEN VERMOGEN”,

„DE VROUW EN DE WIJN”, of „HET EEUWIGE LIED”,

„DE MAAGD MET DE VURIGE OOGEN”.

Gij weet, dat den vorst ook bekend dient te zijn,

Wat tot de verbeelding kan spreken;

Uw Hoogheid bezoek’ dus „DE HAND OM ’T GORDIJN”,

„HET SPOOK”, „’T GEHEIMZINNIGE TEEKEN”,

„DE ZWEVENDE LICHTEN”, „EEN BLIK DOOR DE KIER”,

„DE KLOP OP DE DEUR”, „DE GELUIDEN”,

„HET HUIS MET DE 5000 KAARSEN”, „’T PAPIER”,

„WAT DE BLOEDVLEK OP ’T BALKLEED BEDUIDDE”.

En wordt Gij wat sentimenteel, of wat week,

— We zagen al eens de symptomen! —

Dan vindt Gij weer kracht in „DE DUIVELSCHE STREEK”,

„DE VAMPIERS”, „HET BLOED”, „SATANS DROOMEN”.

Geniet BILLY RITCHIE — die ’s fenomenaal!

Ook d’ Explicateur maak’ U wijzer;

En d’ „Au, niet zoo hard!” ’s uit de duistere zaal......

Dat alles, dat vormt U tot Keizer.

Geen vorst kent zijn vak, die geen Zond’ heeft gezien

En Misdaad. Bezoek dus „DE WREKER”,

„DE GIFTMENGSTER”, „SLUIPMOORD”, „DE BLOEDHAAT”

misschien,

„DE WRAAK VAN HOMUNCULUS” zeker.

Uw Hoogheid raak’ met de sensatie bekend

Van kippenvel, rilling en griezel:

„’T GEWELF DER VERSCHRIKKINGEN”, zie Gij tot ’t end!

En „DE STAP OP HET KRAKENDE KIEZEL”.

„DE WRAAK VAN DE RAZENDE ROODHUID GESTILD”,

„DE STRAF VAN DE GLOEIENDE STAVEN”,

„HET STIJGENDE WATER”, „HET VALLUIK”, „GEVILD”,

„DE SCHIJNDOOD OF LEVEND BEGRAVEN”......

— — — — — — — — —

P. S.

Doch juist als de mensch zich ’t meest zadelvast voelt,

Dan komt soms de Duivel, en wipt ’m;

Maar dit is...... enfin...... niet voor dames bedoeld,

Ik zet het dus in een P. S.:

Verlangt Gij rein, matig te blijven en kuisch,

En wolken van kinderen te krijgen,

Bezoek dan, o Prins (laat de Hofdames thuis)

— Incognito! — „MOGEN WIJ ZWIJGEN?”!

52. KARL EN ZITA OF HET BIOSKOOPGEVAAR.

Gerijmd na Karl en Zita’s staatsgreep op 22 October 1921.

(Zie de aanteekening op bl. 99)

O, keizerlijke kwibus! Kwast,

Met Zita aan je zij!

Jan Klaassen uit de poppenkast

Deed nooit zoo mal als jij.

Per vliegmachine kwam je an,

En hebt met man en macht,

Met haar de heele ratteplan

In rep en roer gebracht.

Maar van een „Schlager” had ’t niet veel —

Die kluchtspel-heldendaad!

Je kreeg van ’t volk, integendeel

Rott’ appels in ’t gelaat.

Je brak je woord. Dat doet men meer.

Daar zegt geen mensch iets van;

Voor vorsten geldt een andre eer

Dan voor den mindren man.

Maar nu is ’t knersing en geween,

Acherm! Wat zal je doen?

De schrik zit — lees ik — in je been,

De moed zit in je schoen.

Och, eiglijk is het medelij,

Dat ons het hart vervult,

Want deze potsenmakerij

Is niet je eigen schuld.

Neen. Evenals maar al te vaak

In dezen rommeltijd

Door prikkelfilms tot roof en braak

Het „boefje” werd verleid......

Zooals zoo meenge montre maagd,

Onschuldig, zoet en zacht,

Door ’t hitsend trilbeeld opgejaagd,

Tot zonde werd gebracht —

Zoo is de schuld van ’t droevig lot

(Waakt, ouders, die dit leest!!)

Van dezen armen Don Quichot

De BIOSKOOP geweest!

53. MIES, CHARIVARIUS, DE KANARIE EN DE OORLOG.

Mies, mijn mooie, grijze poesje,

Ligt genoeglijk in haar soesje

Voor mijn open haard,

Op het warme, wollen kleedje.

Kijk, zij droomt — beweegt een beetje

’t Puntje van haar staart.

Mies ontwaakt, en wascht haar snoetje;

Dan, behoedzaam, voet-voor-voetje,

Sluipt zij naar mij toe.

Hoepla! Plotseling springt zij op je!

Spint verheugd, en geeft een kopje:

Mies is blij te moe.

Ik niet minder, dat begrijpje!

Met mijn poes en met mijn pijpje,

Onder ’n dak van rook!

’k Streel het zachte zijden velletje;

Mies en ik, wij zijn een stelletje,

Mies is lui — ik ook.

’t Is zoo rustig, ’t is zoo stille,

Is ’t geen plaatje? geen idylle?

Vriendschap, Vreugd en Vree.

En we denken geen van beiden

Aan het slachten en het strijden,

En het Wereld-wee......

’k Soes wat over „Charivari”......

Kijk, daar huppelt mijn kanarie

Uit zijn open kooi.

Mies springt eensklaps van mijn schoot en

Heft, met tijgeraard, haar poot, en......

Pats! Zij heeft haar prooi!

’t Bloed druipt tappelings langs haar kaken,

’k Hoor de broze beentjes kraken,

Hoe ’k die kat verwensch!

’k Tracht een scheldwoord te verzinnen,

Wacht! daar schiet m’ er een te binnen:

Schaamje, Mies! Jij... MENSCH!!

54. O! O! O!

Stemmings-Rijm.

Het is griezlig weer.

Hu. De regen pletst neer.

En de wind schudt de deur en de ruiten.

Je kamer is guur.

Zonder licht. Zonder vuur.

’t Is net zoo naar binnen als buiten.

Een warm kopje thee?

Kun je denken. O nee.

Daar gaat, snap je, veel te veel gas aan.

Je zit kil en krom.

Met een reisdeken om.

Een voetenzak. Handschoenen. Jas aan.

Je vrienden gaan zien?

Voor een praatje misschien?

Gezelligheid? Onzin. Illusie.

’t Prodit en prodat

Ben je gauw genoeg zat.

En het eindigt gewoonlijk met ruzie.

Landziekig en wee,

Slof je naar je café.

Voor de krant. Om een hapje te eten.

’n Partijtje biljart —

Wat dan ook. Om je smart

En je narigheid wat te vergeten.

Maar het licht is te mat.

Ja. En lees je nog wat,

Dan is ’t van de Krieg und kein Ende.

Je weet het al wel.

’t Is alles de hel.

En bloed. En bedrog. En ellende.

En het bruinbrood is grauw.

En het wittebrood blauw.

En oudbakken, al heet het ook „net versch.”

En het bier smaakt als inkt.

En de whisky, die stinkt.

De visch is goed voor de briketpers.

Je gaat maar weer heen.

Door het donker alleen.

Trapt in alles. En botst, op de hoeken.

Je stoot er een blauw.

Jij hem. En hij jou.

Razen. Tieren. En schelden. En vloeken.

Zoo zit je weer thuis.

Krats. Daar hoor je een muis.

Een muizeval? Rattekruid? Baat niet.

Hier faalt zelfs de kat.

Want je huis is te nat.

En ze deeglijk te luksburgen gaat niet.

D’r zit niets meer op,

Dan met mokkenden kop

Den dag met den nacht te verruilen.

Het land als de pest.

Ruk maar op. Naar je nest.

Diep onder de dekens. En huilen.

55. EEN FAILLISSEMENT.

Door het torpedo-werk van de Duitsche duikboot verdronken meer dan 1600 personen. Het bericht van de heldendaad der bemanning bracht over Duitschland, schrijft de Köln. Zeitung, „eine jublende Freude.” Alle opvarenden verkregen het IJzeren Kruis.

Als de vrede is gesloten,

En de strijd gestreden is,

Als er bloeds genoeg vergoten,

Leeds genoeg geleden is;

Als de zwakke landman zwoegend

— Want de sterken zijn gedood —

’t Bloedgedrenkte land doorploegend

Op verminkte lijken stoot;

Als de tranen wat gedroogd zijn

Van de weduw en de wees,

De belastingen verhoogd zijn,

En de prijs van ’t brood en ’t vleesch;

Als het aantal werkelooze’

Niet meer weeklijks, daaglijks, stijgt,

En de werkman, na een pooze,

Hier of daar een plaatsje krijgt;

Als de zaken weer gaan loopen,

En de rust is weergekeerd —

Hebben w’allen, laat ons hopen,

Eéne wijze les geleerd:

Dat in heel ons brave leven

Eigenbaat, -belang, gewin,

Drijfveer is van al ons streven —

Nimmer God of Godsdienstzin,

En dat Vroomheid, Recht en Waarheid,

— Noem ’t maar „Godsdienst” voor ’t gemak —

Liggen — ’t blijkt met groote klaarheid —

Boven aan het oppervlak.

Want zoodra we ’t wenschelijk achten

Voor het winnen van den strijd,

Bannen w’ alle Godsgedachten,

Daarvoor is er dan geen tijd.

En, al roepend: Heere, Heere!

Zett’ we Godsdienst aan den kant;

Moord en doodslag komt in eere,

En de Bijbel wordt verbrand.

Ja, het universum staat dan

Op zijn kop, zoo lijkt het wel:

In den Hemel huist de Satan,

En de Heer is in de hel.

Want de felste Bloedgebeden,

Tot onz’ Ouden God gericht,

Stijgen... loodrecht naar beneden!

Bidden blijft maar Christenplicht.

Ieder van de Tien Geboden

Overtreden w’ elken dag;

Rooven, branden, liegen, dooden,

Zelfs verstikken — alles mag.

Wie, vervuld van ’t „Onze Vader”,

Doet, wat Jezus heeft geleerd,

Wordt direkt, als landverrader,

Afgemaakt — gefusilleerd.

„Hebt uw vijand lief, mijn kinderen!”

Sprak de man van Nazareth;

Maar de luint zegt tot zijn mindren:

„Prikt ’m met je bajonet!”

En de krant bezielt gedurig

Den soldaat met haat en nijd;

Zeer terecht: dat maakt hem vurig

En bloeddorstig in den strijd.

Jack of Karl, die thuis zoo knusjes

Met zijn broertjes samenzat,

Steeds iets meebracht voor zijn zusjes,

Als hij thuiskwam, uit de stad...

Kijk, daar staat hij, d’arme jongen...

Stil!... nou moet je handig zijn...

Steek ’m daar... net naast z’n longen!...

Mooi!!... hij kronkelt zich van pijn!

Prik ’m nog eens!... Kijk ’m spartelen!...

Hak z’n voet af!... of z’n hand!...

Lekker eiglijk wel, dat martelen...!

’t Mag nu. ’t Is voor ’t Vaderland!!

Dood je er één — je wordt bewonderd,

Tien — dan krijg j’ een lintje thuis,

Maar verzuip j’ ’r zestienhonderd,

Dan verdien je ’t IJzeren Kruis.

Ja, ’t was „schitterend”, dat erken ik,

Zestienhonderd! Hoor je ’t wel?

Zelfs ’t vergaan van de Titanic

Was hierbij maar kinderspel.

Hoor ze jammeren... huilen... Luister!

Hijgend, hunkrend naar wat lucht,

Tot ze zinken naar het duister,

Met een laatste droeve zucht...

Hoort! De maar’ verkondigt luide:

„Zestienhonderd tegelijk!!”

En een jubelende Freude

Spreidt zich over ’t gansche rijk.

Al de Hoofden van de Staten,

Keizer, Koning, President,

Tsaar, Ministers, Diplomaten,

Uit het Witboek welbekend,

Zij, die verantwoordlijk waren

Voor het Wereld-moordnaars-werk,

Waren ook de steunpilaren

Van de Christelijke Kerk.

Dominees, pastoors, rabbijnen,

Och, wat staat je zaakje zwak!

’k Zou maar stiekempjes verdwijnen,

Gaat maar in ’n ander vak!

’k Stel je voor om dit te zeggen:

Daar de Godsdienst is verjaard,

En ’t Geloof het af moest leggen,

Wordt de Kerk failliet verklaard.

56. WIJ DUITSCHERS, VOORHEEN EN THANS.

Helfferich in den Rijksdag, 21 April ’21: „Het Verdrag van Versailles is gegrondvest op den leugen van Duitschland’s schuld aan den oorlog.”

Dr. Riesser: „Het staat voor den geschiedschrijver vast, dat Duitschland alles gedaan heeft wat binnen zijn bereik lag om der uitgeputte wereld vrede te brengen.”

Wij Duitschers stonden steeds vooraan — wij staan er nog.

De schurken schoolden saam, en legden listig lagen,

Om ons uit onze hooge standplaats te verjagen;

Hun bondgenooten waren: leugen en bedrog.

Ook Kautsky is een booswicht en een leugenaar,

Zijn boek, en al wat dergelijks geopenbaard is,

Een Duitscher neemt die lasterpraat voor wat ze waard is;

Wij blijven bij onze oude leus: „Es ist nicht wahr!”

Wie spreekt van Duitschland’s schuld? Produkt van ’s vijands brein!

De ware Duitscher werpt het van zich — lacht er mede!

Neen, krijgt de uitgeputte wereld eenmaal weder vrede,

Dan zal ’t aan ons, aan ons alleen te danken zijn.

En — is de vijand door den oorlog niet bekeerd,

Wij evenmin. Wij pochen voort, het hoofd geheven,

Wij zijn hetzelfde volk van voor den krijg gebleven.

Wij hebben niets bedacht, begrepen — niets geleerd.

57. HOOG BEZOEK.

Iambisch-choriambische Ode aan de Pers, bedoeld als scandeer-oefening voor de Gymnasiale jeugd.

Hoog bezoek. Vergezeld van zijn oom, Prins Heinrich van Pruisen, zijn adjudant en den burgemeester van Wieringen, bracht de ex-kroonprins van Duitschland Zaterdagmiddag een bezoek aan huize Duinwijk alhier, om zich door zijn tandarts te laten behandelen. Na een verblijf van eenige uren op Duinwijk aanvaardde het gezelschap, in 2 auto’s gezeten, den terugtocht naar Wieringen. — O. H. C.

Het Plebs, en zijn slavin, de Pers,

Vergapen zich aan

Den Schijn.

Dat is ’t, waaraan mijn Ruize-vers

Van heden gewijd

Zal zijn.

Ex-kroonprins, arme kerel, zeg,

’k Heb medelij, man,

Met jou;

Daar zit je vele mijlen weg,

Gescheiden van kroost,

En vrouw.

Je bent gevangen in een oord,

Daar erregens aan

De pool,

Waarvan geen mensch ooit had gehoord,

Dan soms in de les,

Op school.

De streek is dor als een woestijn,

Verlaten en kil,

En kaal;

Je huis is somber, grauw en klein,

Naar, burgerlijk en

Banaal.

Met de notab’len van ’t gehucht,

Een kringetje, klein,

En triest,

Speel j’ elken avond, met een zucht,

Een robbertje bridge,

Of whist.

Je gaat naar Pa, maar nooit alleen;

Eerst vraag j’ of het mag

Aan Ruys;

Dan brengt m’neer Kan j’r aan ’t handje heen,

En net zoo terug,

Naar huis.

Je droomde j’eens een ander lot......

Jou wachtte een

Keizerskroon!

Je vader hield zich voor een god,

En jou voor een

Godenzoon......

Omringd van vleiers groeide j’op,

Je zwelgd’ in hun hoofsch

Gelal;

Jij, jeugdig godje in den dop,

Beheerscher — ééns! — van

’t Heelal!

Zoo peinzend sta je aan den dijk,

Spuwt kringetjes in

De sloot;

Je voelt jezelf een levend lijk,

Een mummie, lang voor

Je dood.

Hoor! Troost je met dit zoet bedrog,

Verongelukt schip

Op ’t strand!

Eén lichtstraal, stumper, blijft je nog:

De leutertaal van

De krant.

Dat ’t dan met gulden lettren sta

In ’t princelijk

Levensboek:

„Wanneer ik naar Mijn tandarts ga,

Dan heet dat nog

HOOG BEZOEK.”

58. DE BRIEF VAN DEN VADER.

Een Nachtgedachte.

Mijn zoon, als deze woorden u bereiken,

Heb ik mijns levens laatste daad gedaan.

Voor ’t naad’rend Noodlot heb ik willen wijken,

Ik ben vrijwillig in den dood gegaan.

Stil is de nacht. De menschen slapen allen.

En, eenzaam in dit kille, vreemde land

Zit ik ter neer, verlaten en vervallen;

Ik ben alleen, en schrijf met vaste hand.

Ik heb, vol fantasie van vooze vinding,

Mijn leven in één dwazen droom geleid,

Een droom van schitring, schijnschoon en verblinding.

Van prinsenpraal en heerschersheerlijkheid.

Ik heb u grootgebracht in wanbegrippen,

Ik leidde u als een dwaas het hollend paard.

En toen ik mij de teugels liet ontglippen,

Toen rende ’t ros in nog verdolder vaart.

Ik heb een dwaalleer aan mijn kind verkondigd,

Ik leerde u lust tot ijdlen roem en macht;

Mijn zoon, wij hebben beiden zwaar gezondigd —

Mijn schuldenlast was grooter dan mijn kracht.

Wie peilt het bloed, gevloeid op d’ aard in stroomen?

Wie telt de jonge doôn, in d’ aard gelegd?

Eén woord had al dat wereldwee voorkomen,

Eén woord van mij. Ik heb het niet gezegd.

Wat ik de laatste stonden heb geleden,

Toen het te dagen in mijn hart begon,

Was meer dan in zijn felste wraakgebeden

Mijn vijand van den Wreker vragen kon.

Zooals de schipper, ’t zinkend schip besturend,

Vergeefs een haven zoekt in rots’ge kust,

Geen lichtstraal speurt hij, door het duister turend...

Zóó angstig zocht mijn zieke ziel naar rust.

Laat dan mijn doode stemme tot u spreken,

U wacht niets meer dan schande, smaad en leed.

Gij kunt met eigen hand uw boeien breken,

Volvoer de daad — doe wat uw vader deed.

59. HOEZEE!

„Een hoezee! voor de gezagvoerders, stuurlieden en matrozen onzer koopvaardij- en visschersvloot, die zee blijven houden niettegenstaande de gevaren toenemen, en dagelijks hun leven wagen in dienst van het vaderland. In dienst van het vaderland; want wat zou er van Nederland worden, zoo de zeeman zijn bedrijf moest staken?”

(Vragen des Tijds.)

Nu klinke de zang met een juichenden klank,

Op Holland, zing jubelend mee!

Wij brengen ze lof, en wij brengen ze dank,

De moedige mannen der zee.

De geest van de vaderen is niet gebluscht,

Klein Holland, mijn Holland, is groot!

Wij wachten de toekomst getroost en gerust,

Een hoezee! een hoezee! voor de vloot.

Het is niet gedoofd het Oud-Hollandsche vier,

Al schijnen wij soms in den dut,

Bij bittere borrels en Heinekensbier,

Er zit in ons landje nog fut.

Er zit nog wel kracht in het Hollandsche bloed,

Al bruist het niet altijd — wat nood!

Wij tellen nog mannen met montere moed,

Een hoezee! een hoezee! voor de vloot.

Daar gaan ze weer scheep, en ze zeggen g’n dag

Aan d’r vrouw, aan kind en aan broer.

Ze reven de zeilen, ze hijschen de vlag,

En de stuurman staat stram aan het roer.

„Ik, schipper, naast God, van me schip, voer me vracht,

En me volk, als het moet naar den dood;

Wij doen wat het vaderland wil, en verwacht......”

Een hoezee! een hoezee! voor de vloot!

(Dit Rijm is, op muziek gezet — zang en piano — afzonderlijk uitgegeven).

IV. TAAL.

1. TAAL-RIJM.

Opgedragen aan den vreemdeling, die Hollandsch leert.

O, vreemdeling, die onze taal bestudeert,

Lees verder. Ik wed dat mijn Rijm je wat leert.

’k Hoop niet, dat de studie je tegen zal vallen,

Zoo zegt men bal — ballen, maar, ach! niet: dal — dallen.

En ’t enkelvoud, vreemdling, van koeien is: koe,

Maar de boef draagt wel boeien, de drenkling geen boe.

En Vondel, je weet het, schreef prachtige reien,

Maar niemand bestelt in een lunchroom ooit eien.

En kinden is niets, noch ook winderen — wel lammeren,

Wel: wortelen, geen eikelen, noch borstelen of kammeren.

Zoo kom je van zelf op de lastigste paderen:

Rad — reden? Stad — staden? Is vad stam van vaderen?

Ook heb je wel potten, maar nergens zijn slotten,

En niemand zegt roten, marmoten of lotten.

De boer houdt geen haanders, maar zeker wel hoenderen,

En draagt op het land meestal klompen — nooit schoenderen.

Het meervoud van krent is eenvoudigweg: krenten,

Maar: vent, in het meervoud, is kerels — niet: venten.

Leer ook de geslachten, mijn leerling, vroegtijdig:

De vrouwen zijn vrouwlijk, maar wijf is onzijdig.

O ja, dat is waar, ’k zou het haast nog vergeten:

Een oud wijf is mannelijk — je moet het maar weten!

Zoo stelde Verheul al het onderscheid vast

Tusschen een gast, de gast, en — eilacie! — het gast.

Zeg: naaister, maar schilderster moet je niet zegge’,

Ook niet koninges of dievin of vriendegge.

Dan deminutiva, als scheepje van schip;

Heeft Jantj’ al een zweepje — zijn pa heeft geen zwip.

En ’k weet het, lief kind, met gevogelte dweep je,

Maar toon nu geen lippetje om dit taai-droge sneepje.

Ook werkwoorden moet je met zorg bestudeeren,

Want als je niet oppast, dan scheur’ je je kleeren.

Je zult al wel weten — ik hoop, dat je ’t wist,

Dat je heden zult eten, maar gisteren niet ist.

Toen gisteren de torenklok twaalf had geslagen,

Zeg, ben je toen rustig naar huis toe gegagen?

Gezegd is niet beter gezegd dan: gezeid,

Maar nooit is er nog naar een drenkling gedreid.

Och, als je ’t maar weet, is ’t gemaklijk genoeg;

Ik joeg bij ’t behang naar een muisje dat knoeg.

En als je in vervelend gezelschap haast sliep,

Heeft niemand gemerkt, dat je heimelijk giep.

Ik denk ook wel niet, dat je vaak hebt gezocht

Naar een post in je boek, die verkeerd was gebocht.

Bedenk, vriend, als j’ in verontwaardiging raakt,

Dat niet wan wordt getrouwd hij, die nacht heeft gebraakt.

Ik vraag j’ of je hier wel eens ooit aan gedacht hebt,

En of je ’r je aandacht genoeg aan geschacht hebt?

En dan — ’t is niet erg, als je j’ even vergist —

Wat zeg je: „dank wijtte”, „dank weet”, of „dank wist”?

Leer ook de getallen, o vreemdling, aandachtig:

Zeg: vijftig en zestig — niet drietig en achtig.

Ook d’ uitspraak is soms nog een moeielijk ding,

Immers: beving je ooit van de angst een beving?

En hoorde j’ ooit iemand in ’t Hollandsch bevelen,

Een vocht naar een lager staand vat te hevelen?

Al schrijf je ook Gorinchem, spreek het uit: Gorkum,

Maar schrijf in vergissing niet Borinchem voor Borkum.

En teeder is zeker hetzelfde als teer,

Maar noem nooit een reeder bij ongeluk: reer.

Misschien ben je ’t Hollandsch in zoover al meester,

Dat je heester niet zoo maar laat rijmen op zeester.

En heb je de klemtoon al zoo goed te pakken,

Dat je lieden, die slabakken, gooit met slabakken?

En ’t enkelvoud, hoe zeg je dat dan wel? slabak?

En rijmt dat op tabak? Of beter op klabak?

En rijmt dit precies: „Als Marie gelei maakt,

Dan vind ik, dat die naar een spiegelei smaakt?”

Neen, houd j’ aan de regels, al ben je een vrijgeest,

En zeg niet gelei-taart zoowat als gelei-geest —

Zoodat ’k maar wil zeggen, aan ’t eind van mijn lied:

Het Hollandsch is heusch nog zoo makkelijk niet.

2. ED-DIJM.

Oefening voor lijders aan keelpijn, Engelsche, Italiaansche, zang- en tooneel-les.

Fhdededik, Fdans, Chdistien en Gdietje,

Spdongen vdij in ’t gdoene gdas,

Tdapten ’t gdint en bdaken ’t spdietje,

Stdaf ze bdommend, stdeng en kdas!

Bdam, dedink bdaaf Bdittanje’s dedanken,

Dediemaal dedeigend dedaai de dedaad,

Fdommelt fdanje, fdaaie Fdanken,

Gdaaf de gdond en gdijp de gdaat.

Kdakend kdast de kdomme kdekel,

Pdachtig pdijkt de pdaal en pdonk,

Hdeis bdond, hdust hdoest, hduwe hdekel!

Tdacht te tdemmen, tdap de tdonk,

Bdand, bdand, bdand! hdoept onvedschdokken

Tdijn de gdoenvdouw, hded het fduit!

Stduikel oved gdoote bdokken,

Stdooi gdauw stdoo, gdof schdoot, gdijs kduid.

Bdeng bduin bdood, Bduid, bdadend, bdeiend,

’t Gdijpgdaag vdouwtje gdijnst en gdoet,

Vdeemde vdienden vdagen vdijend

Spdot en spduitjes, vdoom en vdoed.

Tdoelstda, gdam doohd spdaakgebdeken,

Schdokt, bdooddedonken, dediest en dedoef,

Hdeebdaad, schdaal met hdoom bestdeken,

Schdapt schdiel schdijnend ’s gdaven schdoef.

’n Bdakke tdanenstdoom hdolt pduiledig,

Waadh ik Hdosa’s hdozen hduik,

Koendaad stdeelt gdaag, hdilledig, deduiledig,

Hdika’s hdade, hduige pduik.

Onhdaad! Gdievend, gduwzaam, hdoemdijk,

Hdembdandt hdoemt wie ’t onhdecht dedaagt,

Daahd Pdins Albdecht stdam en bloemhdijk,

’t Schdikgededocht vedstdikt of schdaagt.

Pdikkeldedaad omhdingt de stduiken,

Vdees, Gdaalhdidded, dedijft tot hdamp,

Kda, kda, kda! Fdee, bdeek Dediek’s kduiken,

Bdecht stdijkt kdagen, Kdijn kdijgt kdamp.

Schdijf dedie bedieven, Fdits, dedaag vdachten,

’t Schdil gekdas vedschdikt de spdeeuw,

Wdeed wdeekt Fdankdijk’s geduwbde kdachten,

’t Stdijdkdeetkdijschend kdijgsgeschdeeuw!

3. MEVROUW.

O, Neerland’s taal, wat breng je me toch dikwijls in het nauw!

Ik weet zoo dikwijls niet, hoe ’t zijn moet: „juffrouw,” of „mevrouw.”

Belastingdruk bezwaart me. Ja. Maar als ik ’t wel beschouw,

Dan heb ik ’t nog veel meer te kwaad met juffrouw-of-mevrouw.

Vaak grijpt de weifelings-harpij mij aan met krommen klauw,

Wanneer ’k maar niet besluiten kan: is ’t „juffrouw,” of „mevrouw.”

En als ik noch absurd wou doen, noch iemand krenken wou,

Dan bromde ik maar zoo’n zoemgeluid, half „juffrouw”, half „mevrouw.”

In winkels, vroeger, wist je zeker wat je zeggen zou:

De dikke dame, die bediende, was gewoon „juffrouw”;

Maar in zoo’n deftig magazijn, waar, trotscher dan een pauw,

De statige patrone stapt, zeg ik gedwee, „mevrouw.”

Potgieter’s herbergierster, blond van haar, van oogen blauw,

„Het Weeuwtje van het Hof van Holland,” heette nog „juffrouw”.

Maar d’ eigenaresse van ’t hotel, dat weeldrige gebouw,

Al is ’t ook in den Achterhoek — noem die gerust „mevrouw!”

Mijn juffrouw’s dochter is getrouwd, en wat gebeurt er nou?

Ze stuurt haar meid, die zegt: „Juffrouw, een boodschap van „mevrouw!””

De Franschman, Duitscher en de Brit die blijven zich getrouw,

En noemen haar, die ’t trouwjuk torst „Mrs.”, „Madame,” en „Frau,”

Die kennen niet de kwellingen van wroeging en berouw,

Als wij, wanneer we „juffrouw” zeiden tegen een „mevrouw.”

Bij twijfel — nou, in ’t donker zijn toch alle katjes grauw!

Bij twijfel of ze ’n ega heeft, dan zeg je maar „mevrouw.”

’t Is anders nu. We zijn niet meer zoo vrij met „je” en „jou”,

Laat ons dan ook zoo bang niet zijn voor ’t hoffelijk woord „mevrouw!”

Want wie zich een „mevrouw” gevoelt, voelt „juffrouw” als een knauw;

Hoe menige „mevrouw” heb j’ al beleedigd met „juffrouw!”

Ja, op het punt van ’t „gek figuur” zijn ook wij, helden, flauw:

O, goden! ’t was een „juffrouw” en ik heb gezegd: „mevrouw!”

Op, patriotten! dapper zijn — niet aarzlen, laf en lauw,

De „juffrouw” zij gepromoveerd — cum laude — tot „mevrouw!”

Dus Jans, het vischwijf, Sien, de badnimf — och het went zoo gauw!

De krantverkoopster, enzoovoorts... allo-dan-maar...: „Mevrouw!”

Verander dus van koers. Keer om. Verman je — do it now!

Noem iedere getrouwde vrouw met mannenmoed: „Mevrouw!”

4. BESLIST.

O, gruwzaam woord van al wat stom en plat en muf en laag is,

Van elk wiens hoofd te hol, wiens tong te log, wiens geest te traag is

O, voetbalterm, o, commisvoyageurs-, o, kapperswoord,

Dat in elk ingezonden stuk beslist, beslist behoort,

O, woord dat moet gekrijscht, geniest, gekrast, gebriescht, gesist:

„Besjlllissst!”

Ik ga beslist, jij blijft beslist, zij kletst beslist, hij liegt beslist,

Het klinkt beslist vulgair, beslist, en ’t is beslist verbazend,

Maar ’t irriteert en prikkelt me beslist, en maakt me razend,

Want wat ik vroeger zeker wist, dat weet ik nu beslist beslist,

„Besjlllissst!”

Beslist, echt, beslist prima, beslist concurreerend,

Beslist fijn, beslist Christelijk en beslist doleerend,

Beslist goed, beslist beter, beslist best, beslist grievend,

Beslist dom, beslist leelijk, beslist vaderlandslievend,

O, is er ook één term dien iedereen verfoeien

En met mij trachten moet beslist vast uit te roeien,

Dan is ’t (beslist!):

„Besjlllissst!”

5. RUIZE!

Besjlllisjt is nog niet uitgesist, het krijscht niets minder heftig,

Integendeel — maar ’t zegt niet veel — dit parvenu werd deftig.

Eerst was het in de „Port van Cleve” de geijkte taal,

Nu is ’t al in de „Witte” en de Staten-Generaal.

Maar als je niets oorspronkelijks hebt, geen smaak hebt, niet kunt denken,

Dan moet je nu mekaar een ander misbak na gaan jenken:

Dat lamme woord, dat j’ altijd hoort, dat j’ in je oor blijft suize’,

’t Is: ruizedit en ruizedat, en ruize, ruize, RUIZE!

Daar is het ruizeuitverkoop, die man doet ruizezaken,

Wie ruizeveine heeft, die kan nog ruizewinsten maken.

In dit café is ’t ruizeleeg, in ’t andere ruizevol,

Hier is ’t besjlllisjt een ruizekeet, daar hè je ruizelol.

En vroeger gaf de kermis nog wel eens een ruizemop,

Die doeken ze op; ’t is ruizepech! besjlllisjt een ruizestrop.

Kijk! fijn! Een ruizekornerkik! Een ruizecenterhalf!

Hij is een ruizesloome vent, en hij een ruizekalf,

Hier koop je voor een ruizeschijntj’ een ruizesantekraam,

En wor’ je voorgesteld dan zeg je: „ruizeaangenaam!”

Is ’t zonnig zomersch, vriest het, stormt het, pletst de regen neer,

Je zegt in elk van die gevallen: „Wat ’n ruizeweer!”

Wie helpt? ’k ben er vlak ruizevoor, we zull’ ’t ’m ruizelappen

Dat ruizelamme ruizewoord er ruize uit te trappen!

6. WAAR GAAT HET OM?

Wat heb ik niet gestreden tegen „ruize” en „besjlisjt!”

Maar al mijn strijden was vergeefsch — ik heb mijn doel gemist.

Hoor naar een redevoering, lees een brief, neem maar een krant op:

Men gaat er onvermoeid mee door — steeds den verkeerden kant op.

De kranten brengen nu alweer, in iedere kolom,

Een andere gemeenplaats, het is dit: „Waar gaat het om?”

Men schrijft het, zegt het, bauwt het na, dit smakeloos verzinsel:

„Waar gaat het om?” — „Hier gaat het om!” — „Het gaat om een beginsel!”

„’t Gaat om artikel dit of dat!” — „Die zaak, die man, die daad,

Dat is de zaak, dat is de man, de daad, waar om het gaat!”

„Het gaat om d’eer des lands, het gaat hier om ’t geloof, mijn broederen,

’t Gaat om de vrijheid, ’t gaat hier om uw geestelijke goederen!” —

„Het gaat om”...... hoort men overal, in kroeg, in huis, op straat,

„Waar gaat het om!” — „Waar het om gaat?” — „’t Gaat daar om, waar ’t om gaat!!”

„We spraken van, we hebben ’t over, hierop komt het aan,

Dat staat op ’t spel, dit is bedoeld...” dat zou geen mensch verstaan.

O, hoe ’k die menschlijk’ echo’s haat, die kerels van het gaat om!

En als ’k ’r een in de verte zie, dan loop ik gauw een straat om.

Laat ons dit Germanisme met vereende kracht bestrijden,

De gaatommers bevechten, en de gaatoms zelf vermijden;

Nog is het wellicht tijd; ik hoop dat ik nog niet te laat kom,

Op! ’t gaat hier om een gruwelterm, het gaat hier om „het gaat om!”

7. PRACHT-BEWEGING.

Een prachtvent heeft een prachtidee, hij heeft het zelf bedacht;

Het is een prachtplan, en zijn prachtjas is gewoon de pracht.

Zijn prachtkarakter houdt hem ver van elke slechte neiging;

Hij doet niet aan de vrouwe- en niet aan de drankbeweiging.

De vliegbeweiging laat hem koud, hij houdt niet van ’t gesnor

Daar boven in de lucht (gelijk gemeld) van den motor.

En toen hem onderlaatst een auto op den weg voorbijging,

Toen zeid’ ie: „stik en barst, verroest! die stof- en stankbeweiging!”

En zelf zoo’n ding te koopen is begrootelijk, dat gaat niet,

Gelijk gezegd, het is te prijzig, ’t kan niet, het besjtaat niet.

Om reden hij geen centen heeft, en arm is, en arm blijft.

Maar, dame, geeft u hem er een, dan dankt hij u beleifd,

Voor en aleer hij erft — in die beweiging is hij niet —

Moet hij beleifd verzoeken om wat werk, tot zijn verdriet.

Ik ben niet groos, nee, en ik geef mijn eigen nooit geen airs,

Maar dit gedicht, dat vin’ ’k toch weer besjlisjt een ruizevers.

8. ZIELIGE ZALIGHEID.

Een bakvischje is coquet en lief, royaal, en nooit inhalig,

Ze houdt alleen een beetje veel van „zielig” en van „zalig.”

’t Is zalig weer! maar zielig, dat we net naar school toe moete’!

Hoe zielig, jij krijgt zure room, maar zalig: ik krijg zoete.

Zeg, vé j’ ’t niet zielig? ’k mag niet uit: Ma vindt de wind wat schralig.

Maar Broer tracteert: marrons glacés; die zijn gewoonweg zalig.

Een zalig schrijver: Schiller, wat? waarop heel Duitschland groot gaat;

„Maria Stuart” zalig hè? maar zielig, dat ze dood gaat.

’k Lees van Napoleon; zalig toch zoo’n held te zijn, zou ’k meene’!

Maar hoe ontzettend zielig zat hij daar op St. Helene!

O, zalig Zwitserland! daar reist mijn zus, die net getrouwd is,

Tot boven op de Gornergrat, maar zielig, dat ’t er koud is.

Ze schrijft: „ik heb het zalig hier, altijd alleen met mannie!”

Ik mag van het jaar naar Rolandseck, hoe’ zalig! zeg, met Annie.

Hoe vé j’ die zalige chrysanten? ’k kreeg een heele ruiker.

We hadd’ op tennis zalige thee, maar, zielig, zonder suiker.

Broer’s vriend, een blonde adelborst, logeert hier; o! ’t is zalig!

Maar vé j’ ’t niet innig-zielig, zeg, de jongen is pokdalig.

Hoe zielig, dat je zuster Mies nog altijd thuis moet blijven,

Ik zal haar trouw, — dat vindt ze zalig — lange brieven schrijven. —

De wereld is niet goed of slecht, niet edel of schandalig,

Maar d’ eene helft van het heelal is zielig, de andre zalig!

9. FEDERALISME.

„Om verwarring te voorkomen van negen met zeven, roepe men voor het laatste getal in de telefoon zeuven”. — Int. telefoongids.

Hij, die wat keuv’len wil per telefoon,

Onthaakt den hoorn, versierd met ribb’ en gleuven,

Hij drukt het ding krampachtig aan de koon,

En — zoekt hij zeven, — zegt op zachten toon:

„Hello! met zeuven!”

Dat wordt nu maar zoo kalm gedecreteerd,

Van wege de gelijkenis der klanken,

Maar ik heb van ons voorgeslacht geleerd

Te zeggen, als ’k iets gek vind, of verkeerd:

„Ik zou je danken!”

Zie, ’k ben geen knapper taalman dan de rest,

Maar ’k meen, dat zeuven Brabantsch dialect is;

Nietwaar? in ons geliefd gemeenebest,

Daar spreekt, om zoo te zeggen, elk gewest

Zoo als ’t gebekt is.

En waarom moest het telefoonbestuur

Nu aan dit dialect de voorkeur geven?

Wat blaast het aan het middeleeuwsche vuur?

Wil ’t der gewesten strijd t’ onzaalger uur

Weer doen herleven?

Klinkt dan het Betuwsch tongespel zoo slecht?

Waarom die goede lieden gindsch te grieven?

Heeft daar dan d’ inboorling niet ’t zelfde recht,

Waar men — tenzij ik ’t heelemaal mis heb — zegt

Zoo iets als „zieven”?

En van ons Noordervolkje, daar bij d’ Eem,

Is toch de tongval waarlijk óók zoo plat niet;

Dáár — onze taal is kneedbaar, murw als leem —

Klinkt het fatale woord zoowat als „see’m”,

Waarom dan dat niet?

Enfin. Men wil den strijd — dien ik verfoei.

Welnu, verkiest men ’t vechten boven vrede,

Dan, op! te wapen voor (Noord-)Holland’s bloei!

Komt d’ eer van mijn provincie in de knoei,

Dan vecht ik mede!

Ja, door ons allen stroomt wienneerlandsch bloed,

Maar: Holland bovenaan! Dat ’t steeds zoo blijve!

Als ik dus nummer zeven roepen moet,

Dan spreek ik Amsterdamsch — dat ken ik goed —

Dan zeg ik: „sijve!”

10. HET LIED VAN MOOIE KAREL UIT DE JORDAAN.

Een lesje in de Nederlandsche taal.

(Wijze: „On the fid-fid-fid-fid-fid-fid-fiddle-dee-do.”)

Toffe nefkes ’s aoves laot

Die staonen in de Willemstraot,

Met d’r rauje bloesies en

Baoie rokken an d’r beine:

Lange Lein uit Lutjebroek,

Met d’r gauser op de hoek,

En als ze mijn gein duytje sjoegt,

Pak ik Mina Pannekoek.

Ik ben Kaorel, mauje Kaorel uit de Jordaon,

Loentjes zetten doen ik niet,

Vraog het maor aon rauje Griet,

Kek is, hoe m’n briefie sit,

En m’n kaufert op m’n pit,

Ik ben Kaorel, mauje Kaorel uit de Jordaon.

Kom ik in de Wije Gang,

Daor staone ze-n-al uren lang,

En dan mo ’k derek ’n emmese

Moppie fur ze speule,

Ik draoi ze-n-’n stukkie voor,

En dan gao me d’r kwiek van door,

En me pakke fijn ’n kraokertje

Vrij slib, in me lobbe, hoor!

Ik ben Kaorel, mauje Kaorel uit de Jordaon, enz.

Met mijn foksenoksenoar,

En al mijn poene staon ik daor,

Neige knaoke, haupies sjauf,

Seive spie, en kimmel biessies,

Komt de doffe gaojes bij,

Seg ik: maok je pleite, jij!

En ik hou me sjaokes komt er dan

Ook de heile Prinsemarei......

Ik ben Kaorel, mauje Kaorel uit de Jordaon, enz.

1. T.n., knappe meisjes; L. beruchte kroeg in de Jordaan; g., kerel; g.d.s., geen antwoord geeft; l.z., foppen; b., broek; k., hoed.

2. kr., borrel; v.s., gratis drank; i.m.l., in mijn schik.

3. f., horloge; p., geld; k., rijksdaalder; s., gulden; sp., cent; kb., drie dubbeltjes; d.g., stille verklikker; m.j.p., ruk uit; sj., kalm; Pr., politie.

11. UITKOMST-RIJM.

Juist voor dat de Groene ter perse ging, bladerde Charivarius, die maar geen onderwerp voor een Rijm kon bedenken, Groot-Nederland 1921 door. Op bl. 403 las hij: „Rustig godslampte een ster.” Rijm klaar.

De bleeke maan godslampte door de kille ruiten,

Ik handen in mijn zakte, pijpte in mijn mond,

Zoo ruizerijmerde ik zonder Rijm, naar buiten,

„Geen muz’,” helaasde ik, „die mij stof tot dichten zond.”

Ik straatopte. Maar ’t heeft mijn stemming niet verbeterd;

Een enkeling klabakte voetstapsdreungedruis......

’t Was zestien graden onder nul gethermometerd,

Een straatdeern gajemeede, ’k neende norsch naar huis.

Of ik al hevig kachelcokesde, ’t mocht niet baten,

Het warmekamerde, maar ach! mijn geest bleef koud.

„Moet g’ ongeschrijfmachiend,” zuchtt’ ik, „uw epos laten?

Hebt gij geiedereweekt, dat gij thans staken zoudt?”

Ik was geërgernist en had het uitgejammerd,

Waar ’k niet te goeder uur gereddingd uit den brand.

Ja. Gij hadt zonder Rijm gegroeneamsterdammerd,

Had ik niet net op tijd nog gegrootnederland.

12. SPREEK JE MOERS TAAL!

Motto: „As je maar durft!”

De lieve lent’ komt aangesneld,

De vroege vogels fluiten,

En als de zon weer schijnt op ’t veld,

Verlangen wij naar buiten.

We rusten uit van ’t daaglijksch werk,

Met vriend, vriendin, of kennis,

In rust, die blij maakt, frisch en sterk,

Dat is: we spelen tennis.

We spoeden ons van overal

Naar gras, cement of asphalt,

Waar van ’t raket de vlugge bal

Op ’t harde „koorgt”, of ’t gras valt.

En luide klinkt het wijd en zijd,

In ’t „Engelsch” — ja, zoo heet ’t! —

Van „Aag joe geddie? — Jes! — Ol gijt! —

Joe pleet dis set? — IJ pleet it!”

En als de knaap in ’t tentje bij

De meisjes zit — dan fleurt ie,

Maar straks weer juicht het ventje blij

Van „Fogtie” of van „Ssseurrrtie!”

Maar soms ook vliegt hij nijdig op:

„Niet smesje! bè je gek, vent?”

„’t Was sekkunt!” — „Outsijt!” — „Gauw nou, lop!”

„Ajazzus, wat ’n bekhent!”

Hij tost er om wie spelen moet,

En kijkt of ’t smoess of guf is,

Ook skooren kan hij extra-goed,

En schreeuwt, dat ’t net schrie-luf is.

Wij zeggen „Keem!” hier, omdat „Spel!”

Zoo gek klinkt. — ’k Wil niet vitten,

Maar ’k vraag je toch, hoe denk je wel,

Dat „Game!” klinkt voor de Britten?

„Gelijk!” „Klaar?” — „Uit!” — klinkt niet gekleed,

En „Mooie bal!” zeg dàt niet!

Zeg: „Tjoezz!” en „Geddie!” „Out!” — „Wel pleet!”

Want dat klinkt lang zoo plat niet.

Als Hollanders in Holland met

Elkander Hollandsch spreken,

Dan vé j’ dat „gek” of minder net —

Is ’t zoo niet, welbekeken?

„Och, ’t Engelsch valt zoo mak’lijk! Heusch,

Je kunt het haast niet laten,” —

Zoo zeggen ze, „had ik de keus,

’k Zou altijd Engelsch praten......”

Daar komt een Engelschman — o, schrik! —

Ze moeten Engelsch spreken!

Nu zie je in een oogenblik

De heele club verbleeken......

Ze stotteren, en ieder schijnt

Den Engelschman te mijden;

Ze sluipen weg, en ’t eerst verdwijnt,

Wie ’t hardst heeft op staan snijden!

Nu van de Fabel de Moraal:

(Dit Rijm is pedagogisch)

Al wat vertaalbaar is, vertaal!

De rest niet. — Is ’t niet logisch?

Zeg „30!”, — „40!” — „Jij serveert!”

Desnoods (Maar niet: „Jy surruft!”)

Je zult eens zien hoe gauw je ’m leert —

Je moers taal!...... As j’ maar durruft!

(Copieer, secretaris, en hang op in ’t tentje!)

13. THE OLD MASTERS OF HOLLAND.

De schrijver van „Van dag tot dag” in het Hbl. citeert niet zonder ontroering, het vers van den dichter Henry van Dyke, den vroegeren Amerikaanschen gezant: „The heavenly Hills of Holland”, waarin deze regelen onze aandacht trokken:

„The great Dutch painters loved them,

Their pictures show them clear —

Old Hobbema and Ruysdael,

Van Goyen and Vermeer...”

niet alleen om den inhoud, maar ook om het rijm. Het is jammer dat de dichter nog niet wat naar dit uitspraaksysteem doorzingt over Holland en zijn schilders. Charivarius zal nu maar zoo vrij zijn.

Though there we hear no thunder

Of cataracts and falls,

We catch the mighty voices

Of artists like Frans Hals.

There too, full many a lassie,

In quaint attire arrayed,

Reminds us of the pictures

By Bisschop and Ostade.

Yea, in their moor and meadows,

Where silvery snowdrops droop,

We recognise thy paintings,

Immortal Albert Cuyp!

Whene’er we stand, admiring

Piazza, park and porch,

Or golden gated gardens —

We think of thee, Ter Borch!

How picturesquely filthy

In backslums may be seen

A sight, a living image:

A picture by Jan Steen!

Those colours, ever changing,

— Themes of a classic fugue! —

They have inspired the greatest,

From Arentz to De Hoogh.

And, pray, which is the greater —

I could not tell — could you?

The world-renowned Velasquez,

Or humble Gerard Dou?

Theirs is a blissful nation,

I reckon and I guess!

Which has produced such masters

As Bol and Nich’las Maes!

And lo! When lea and hillock

The sunbeam skins aslant......

Behold in speechless rapture

The country of Rembrandt!

14. DE CHAOS.

De schrijver van het werkje over de uitspraak van het Engelsch „Drop your foreign Accent”, droeg mij op, aangezien ik nogal makkelijk rijm — meende hij — voor zijn boek een gedicht te vervaardigen, waarin al de gewone struikelblokken van de Engelsche uitspraak verwerkt moesten worden. Ik kreeg een lijst van ongeveer 450 woorden, alfabetisch gerangschikt, en daarmee moest ik maar aan den gang gaan — asjeblieft! Hier is het. Met toestemming van den schrijver van „Drop” bied ik het alvast mijn velen vloeiend Engelsch sprekenden landgenooten aan, om er zich op een regenachtigen Zondagmiddag mee onledig te houden. Zij zullen merken, dat elk paar regels volkomen zuiver rijm geeft, en dat de klemtoon duidelijk door het rhythme aangegeven wordt. Moge het alom schrik en ontsteltenis verspreiden.

Dearest creature in Creation,

Studying English pronunciation,

I will teach you in my verse

Sounds like corpse, corps, horse and worse.

It will keep you, Susy, busy,

Make your head with heat grow dizzy;

Tear in eye your dress you’ll tear.

So shall I! Oh, hear my prayer,

Pray, console your loving poet,

Make my coat look new, dear, sew it?

Just compare heart, beard and heard,

Dies and diet, lord and word,

Sword and sward, retain and Britain,

(Mind the latter, how it’s written!)

Made has not the sound of bade,

Say — said, pay — paid, laid, but plaid.

Now I surely will not plague you

With such words as vague and ague,

But be careful how you speak,

Say break, steak, but bleak and streak,

Previous, precious; fuchsia, via;

Pipe, snipe, recipe and choir,

Cloven, oven; how and low;

Script, receipt; shoe, poem, toe,

Hear me say, devoid of trickery:

Daughter, laughter and Terpsichore,

Typhoid; measles, topsails, aisles;

Exiles, similes, reviles;

Wholly, holly; signal, signing;

Thames; examining, combining;

Scholar, vicar and cigar,

Solar, mica, war and far.

From „desire”: desirable — admirable from „admire”;

Lumber, plumber; bier but brier;

Chatham, brougham; renown but known,

Knowledge; done, but gone and tone,

One, anemone; Balmoral;

Kitchen, lichen; laundry, laurel;

Gertrude, German; wind and mind;

Scene, Melpomene, mankind;

Tortoise, turquoise, chamois-leather,

Reading, Reading, heathen, heather.

This phonetic labyrinth

Gives moss, gross, brook, brooch, ninth, plinth.

Billet does not end like ballet;

Bouquet, wallet, mallet, chalet;

Blood and flood are not like food,

Nor is mould like should and would.

Banquet is not nearly parquet,

Which is said to rime with „darky”.

Viscous, viscount; load and broad;

Toward, to forward, to reward,

And your pronunciation’s O. K.

When you say correctly croquet;

Rounded, wounded; grieve and sieve;

Friend and fiend; alive and live;

Liberty, library; heave and heaven;

Rachel, ache, moustache; eleven.

We say hallowed, but allowed;

People, leopard; towed, but vowed

Mark the difference, moreover,

Between mover, plover, Dover,

Leeches, breeches; wise; precise;

Chalice but police and lice.

Camel; constable, unstable;

Principle, disciple; label;

Petal, penal and canal;

Wait, surmise, plait, promise; pal.

Suit, suite, run, circuit, conduit

Rime with „shirk’ it” and „beyond it”,

But it is not hard to tell,

Why it’s pall, mall, but Pall Mall.

Muscle, muscular; gaol; icon;

Timber, climber; bullion, lion,

Worm and storm; chaise, chaos, chair;

Senator, spectator, mayor.

Ivy, privy; famous, clamour

And enamour rime with „hammer”

Pussy, hussy and possess.

Desert, but dessert, address.

Golf, wolf; countenance; lieutenants

Hoist, in lieu of flags, left pennants.

River, rival; tomb, bomb, comb;

Doll and roll and some and home.

Stranger does not rime with anger,

Neither does devour with clangour.

Soul, but foul and gaunt, but aunt;

Font, front, wont; want, grand and grant,

Shoes, goes, does.[2] Now first say: finger,

And then: singer, ginger, linger.

Real, zeal; mauve, gauze and gauge;

Marriage, foliage, mirage, age.

Query does not rime with very,

Nor does fury sound like bury.

Dost, lost, post and doth, cloth, loth;

Job, Job, blossom, bosom, oath.

Though the difference seems little,

We say actual, but victual,

Seat, sweat, chaste, taste; Leigh, eight, height;

Put, nut; granite, but unite.

Reefer does not rime with „deafer,”

Feoffer does, and zephyr, heifer.

Dull, bull; Geoffrey, George; ate, late;

Hint, pint; senate, but sedate;

Scenic, Arabic, pacific;

Science, conscience, scientific;

Tour, but our, and succour, four;

Gas, alas and Arkansas!

Sea, idea, guinea, area,

Psalm; Maria, but malaria;

Youth, south, southern; cleanse and clean;

Doctrine, turpentine, marine.

Compare alien with Italian,

Dandelion with battalion,

Sally with ally; yea, ye,

Eye, I, ay, aye, whey, key, quay!

Say aver, but ever, fever,

Neither, leisure, skein, receiver.

Never guess — it is not safe;

We say calves, valves, half, but Ralf!

Heron; granary, canary;

Crevice, and device, and eyrie;

Face but preface, but efface,

Phlegm, phlegmatic; ass, glass, bass;

Large, but target, gin, give, verging;

Ought, out, joust and scour, but scourging;

Ear, but earn; and wear and tear

Do not rime with „here”, but „ere”.

Seven is right, but so is even;

Hyphen, roughen, nephew, Stephen;

Monkey, donkey; clerk and jerk;

Asp, grasp, wasp; and cork and work.

Pronunciation — think of psyche! —

Is a paling, stout and spikey;

Won’t it make you lose your wits,

Writing „groats” and saying groats?

It’s a dark abyss or tunnel,

Strewn with stones, like rowlock, gunwale,

Islington and Isle of Wight,

Housewife, verdict and indict!

Don’t you think so, reader, rather,

Saying lather, bather, father?

Finally: which rimes with „enough,”

Though, through, plough, rough, hough, or tough?

Hiccough has the sound of „cup”......

My advice is — give it up!

[2] No, you are wrong. This is the plural of „doe”.

V. KUNST.

1. AAN SPEENHOFF.

O, zanger, gij, die gansch een volk behoort,

Die zooveel jaren Holland’s hart vervulde,

Wiens lied ons boeit, wiens zachte stem bekoort,

Ik breng u hulde.

Toen gij, al lang geleên, met moeder’s brief

Ons van de stulp op straat, ten kerker voerde,

Toen kreeg heel Nederland den dichter lief,

Die zóó ontroerde.

Men was ontroerd — maar zonder luid gesnik,

Men lachte soms — maar zonder luid geschater;

De vluggen troft ge ’t eerste oogenblik,

De tragen later.

Maar heel ons brave volk hebt gij verblijd

Met ’t lied des mariniers aan zijn beminde;

Wie kent er niet d’ onsterfelijke meid,

De goedgezinde?

En d’ arme opoe dan, die niets meer zei,

De meisjes van de H. B. S., de blonde,

De vegetariërs, de schutterij,

Het kind der zonde?

En ’t meisje! ’t meisje, dat men nooit vergeet,

De oude zwabber, bij zijn Catz, zijn krantje,

Het scheepje — vader’s ongezegde leed,

De broek van Jantje?

Voor u is ook een mensch de bruggeman,

Ouw’ Betje geeft u stof voor een ballade,

Gij ziet zelfs ’t menschelijk’ in de juffrouw van

De retirade!

Gij hebt den stillen humor ons gebracht

Waardoor de doode dingen leven krijgen;

Gij wist te zeggen, waar het moest, met kracht,

En — te verzwijgen.

Gij, die de ziel der natie hebt gevat,

Die tot het hart te spreken weet — te fluisteren!

O, peinzend dichter, zanger, zing nog wat,

Wij zullen luisteren......

2. DE BENAUWDE VESTE.

Open brief aan den Raad van Beheer van „Het Nederlandsch Tooneel”.

„Het hemelsche gerecht moog’ zich ten langen leste

Ontfermen — ons bevrij’n van de benauwde veste!”

’k Beken het eerlijk en oprecht, — dat is toch maar het beste —

Ik heb het alweer afgelegd in de benauwde veste!

Ach, ieder jaar probeer ’k het weer, maar ’t heeft me steeds berouwd,

Ik denk niet, dat ik ’t ooit meer leer: de veste is te benauwd!

Zoo zonder pauze, denk eens aan! Van acht uur af tot elven!

Ja, toen het eindelijk was gedaan, toen viel ik van mezelven.

Ik werd gelukkig bijgebracht met slemp, en met een soes,

Maar ’k hoorde nog den heelen nacht dat stem-geroezemoes.

O, had ik nu toch maar ’t geluk, — zoo zuchtte ik in m’n wanhoop —

Dat ’k weg mocht! Neen. Dat zware stuk dat is nog maar ’n anloop.

Het Nieuwjaars-stuk begint dan pas; en, o, die Nieuwjaars-wensch!

Wie dien nog volgen kon, die was geen mensch, maar Oppermensch!

We zijn te moe, we zijn te gaar, als ’t twaalf uur, of kwart voor, is,

Voor Pieternel en Thomasvaer, voor Roosje en voor Kloris.

Je voelt je overladen, dof, als na een lang menu

Met veel te zware meelkost, of met veel te vette jus:

Eerst erwtensoep („met”), stokvisch, bot, gehakt met capucijners,

Dan varkenspoot, gestampte pot, kool, rookworst; dan wat fijners:

Choc’ladepudding, rijstebrij, gort, griesmeel, zoete vla,

En dan — er kan nog wel wat bij — spekpannekoeken na.

Ja, Gijsbrecht en zijne trouwe schaar zijn eindeloos breedsprakig,

Wijdloopig, dik, langdradig zwaar, loslippig en loskakig.

En hun verhalen dreunen voort, zij buldren onvermoeid,

Hun zinnen worden woord voor woord ter zale ingeloeid.

Zelfs Rafael, zingend Godes lof, hoog boven wolk en winden,

Is ongelooflijk lang van stof, en kan zijn eind niet vinden.

Raad van Beheer! Schaf „Gijsbrecht” af! verhoor mijn bittre beê,

Ai, laat hem liggen in zijn graf, zijn assche rust’ in vreê!

Heb medelijden ’t volgend jaar! Mocht g’ u ten lange leste

Ontfermen! O, verlos ons maar van de benauwde veste!

3. AAN TIELENS.

Gerijmd na het zien van zijn schilderij: „De Lupuslijder.”

Neen, schilder, neen. Geef andre kunst.

Keer om. Bewandel andre wegen.

Gij hebt van God de gaaf gekregen,

Uw werk zij waardig Godes gunst.

O, weemoed! Hopelooze ellend’!

Waar prooibelust de wreedste ziekte

Als een harpije nederwiekte,

Die ’s Hemels schoonste schepping schendt,

Die ’t menschlijk lichaam schroeit en schrijnt,

Die Godes beeld, en wondre schepping

Aan dorring prijsgeeft, en verlepping,

Waar lid op lid ontvleescht verdwijnt.

Hier torst een Mensch in bitt’ren nood

Een last te zwaar schier om te dragen,

En snakt naar ’t einde van de dagen,

En naar de weldaad van den dood.

Is daar op onze lieflijke aard

Geen schoonheid meer om af te malen?

Geen gulden glans van zonnestralen

Op bonten beemd en groenen gaard?

Is daar geen blijde bloemenpracht,

Geen steden-schijning, geheimzinnig,

Geen grijze dorpskerk, vroom en innig.

Geen zeeën-vreugde van smaragd?

Neen, schilder. Staak uw droef bedrijf.

Gij kunt ons edle blijheid geven;

Maal ons ’t ontroerend schoone Leven,

En spaar ons dit ontbindend lijf!

Naschrift. Het bovenstaande Rijm was reeds afgedrukt, toen wij onze vergissing bemerkten. De bedoelde schilderij stelt geen lupuslijder voor. Het is het „Synthetisch portret van L. van Kuik.”

4. D’R KOMEN NETTE LUI!

„K.V. Het Nederlandsen Tooneel. Directeur dr. Willem Royaards. Heden avond Een Mid-zomernachtsdroom. Met het oog op de aanwezigheid van den Amerikaanschen gezant en een groot deel van de Amerikaansche kolonie als gasten van den heer J. T. Cremer, avondtoilet beleefd verzocht.” — Adv. Hbl.

Wij kunnen ons niet kleeden;

Me dunkt, dat staat wel vast,

We zijn al heel tevreden,

Als ’t maar zoo’n beetje past;

Wien Neerlandsch Bloed door d’aadren vloeit, negeert zijn kleerekast.

We dragen slechte pakken,

En alle snit is zoek,

De kraag dreigt af te zakken,

De jas hangt als een doek,

En dan geen vouw, maar dikke, bolle knieën in de broek.

In ’t buitenland daar kun je

Je landgenoot direkt

Herkennen aan de plunje,

Die ’t logge lijf bedekt,

Iets, dat — ik zeg ’t er daadlijk bij — ons niet tot schande strekt.

Een rokpak aan te trekken

Maakt ons een week ontstemd,

Met onze dikke nekken,

In ’t hooge boord geklemd,

Verzetten w’ ons hardnekkig tegen ’t stijve overhemd.

En gaan we naar ’t theater,

Al is ’t op ’t Leidsche Plein,

Bij kunst van ’t eerste water,

We kleeden ons niet fijn,

Omdat w’ er in ons boezeroentje zoo genoeglijk zijn.

Maar nu de hooge oomes

Verschijnen, naar men weet,

Nu heeft de Major Domus,

Die Willem Royaards heet,

Verordineerd: we moeten komen in ons statie-kleed!

In ’t glorie-rijk Verleden,

Toen was ’s lands wijs ’s lands eer,

Het holle, Haagsche Heden

Erkent die leus niet meer,

En voor een nette vreemdeling verkleeden w’ ons als heer.

5. PRELUDIUM.

Gedicht bij het zien van Leo Gestel’s Symbolische klankfiguratie „De zwart-en-wit geknakte Gladiolenhaven”, Compositie in kleur.

„Geen kunst kan meer zijn, dan preludium van de werk’lijkheid.”

Philip Metman.

Daar, waar de kleuring klaart, in ’t zeevert’ stralen,

En nederop-waart laait in glavren gloed,

Daar slinkt een schuchtre schijn, als bluschloos bloed,

Wijl goud-visioenen door d’ ontscheemring dwalen.

Zal steeds de purpren stem, die sidd’rend woedt,

In barnend’ aemecht strak, schoor-prangend pralen?

En wolkt mijn ziel in d’ almadijnen vloed,

Door ’t lydolagd weerkaatst, in mid-nachts-dalen?

Ik duchte ’t duister nauw, schoon d’ ucht-nacht daagt,

Zoo leg ik ’t speurend oor aan ’t kleurterzet,

Wen ’t mij heur boezem biedt, waar ’k smachtend nestel...

Aanhoort dan ’t antwoord zacht, waar ’t zielsvuur vraagt:

Wanneer j’ ’n woord begrijpt van dit sonnet,

Dan snap je ook ’t fijne van de kunst van Gestel.

6. HOLLANDSCHE HUMOR.

Gerijmd na het zien van een beroemd product van vaderlandschen geest.

Waarom zou je je vermoeien,

En je kostbren tijd verknoeien,

Om een geestig stuk te schrijven,

Laat het ongeschreven blijven!

Humor is volstrekt niet noodig,

Geestigheid is overbodig.

Onze goede vaderlanders

Zijn wat zwaar. Het is niet anders.

Wil je ze genoegen schenken,

Laat ze dan vooral niet denken.

’t Grootst succes kun je behalen,

’t Luidst applaus, de volste zalen,

Lachen, juichen, stampen, klappen,

Door de allerlaagste grappen.

’k Zal je eens wat moppen zeggen,

Waar je eer mee in kunt leggen.

„Hou je ook zoo veel van paarde’,”

Vraagt er een, „als ik, m’n waarde?”

En dan laat je d’ ander zeggen,

— Maar hij moet er „gijn” in leggen —

„Ja, — ’k eet altijd paardebiefstuk!”

Schrijf je zóó, dan krijg j’ ’n lief stuk.

Als een eerste-klas actrice,

Om den dooien dood geen Friesche!

Maar een Amsterdamsche — eene

Uit het volk, in merg en beene’,

„Jeizus Kerrisstuss!” door de zaal schreeuwt,

Giert men, tot de keel zich schraal schreeuwt.

Zorg, dat haar gezicht van ’t zweet glimt,

En, als zij dan op een stoel klimt,

Als ze een tjitjak op den muur ziet,

Is er geen gezicht, dat zuur ziet,

Neen, dan davert het theater

Van een schallend schel geschater,

Tot het gillen en het gieren

Aanzwelt tot een schetterig tieren,

Balkend, schreeuwend, bulkend, loeiend,

Tot een heescher huilen groeiend,

Wild weerkaatst de ruimte vullend,

En de kreten, brallend, brullend,

Gansch ’t gebouw ten langen leste

Kraken doen op al zijn veste’,

En wanneer het stuk gedaan is,

Er geen oog meer zonder traan is,

Van het lachen en het proesten,

Van het kuchen en het hoesten,

En ze in gangen, op de trappen,

Navertellen al die grappen,

Gillende de straat in tollend,

D’eene over d’andre rollend,

Zich verstappend en verzwikkend

Half nog in den na-lach stikkend,

En elkaar op d’armen tikkend,

Met ’t genotene verkwikkend,

Nog eens snaat-rend, nog eens snikkend,

De voorbijgangers verschrikkend,

Zenuwschokkerig stotterend, kikkend,

Zich versprekend en verslikkend,

Hoestend en aemechtig hikkend,

Hijgend zich den baard aflikkend,

Das en boordje of haar verschikkend,

Dan weer stom van ’t lachen knikkend,

Schuddend, mop-doortrokken blikkend......

Als je ’t nu toch zóó kunt krijgen,

(Dacht ik zoo eens bij mijn eigen,

Bij ’t naar huis gaan, moet je weten,)

Zonder iets dat geest mag heeten,

Is ’t maar ’t best geen geest te geven,

Heel laag bij den grond te zweven.

En de pers vindt ’t aardig, prachtig,

Amuseert zich allemachtig —

Dat verzekert je recette,

Daar mag j’ ook toch wel op lette’!

(’t Zal een flinke bom geweest zijn!)

... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Zalig zij, die arm van geest zijn!

7. HOE SCHRIJF IK EEN TOONEELSTUK?

Leiddraad voor den jongen schrijver.

Wie in deze drukke dagen

Met tooneelwerk wat wil slagen,

Hoeft geen groote geest te zijn,

Vol van humor, fel en fijn,

Vol van beelden en gedachten,

Vrucht van slapelooze nachten;

Wil je goed succes verwachten,

Hoe ook ’t eind is, of ’t begin —

Plak ’r ’n sinjo of nonna in.

Zooiets wil ’t publiek nu hooren,

En het spitst onmiddlijk d’ ooren,

Als zoo’n stumpert, dwaas en dom,

Mal van gang, in ’t spreken krom,

Grappig in het taalverknoeien,

Klanken krijscht om te verfoeien;

’k Zou me heusch maar niet vermoeien:

Hoe ook ’t eind is, of ’t begin —

Plak ’r ’n sinjo of nonna in.

’t Kan je niet zoo heel veel schelen,

Waar je ’t stuk precies laat spelen,

Op de bergen, in het dal,

In ’t kantoor of op het bal,

In kasteelen of in vesten;

Is ’t in onze wingewesten,

Dat is zeker wel het beste,

Maar, hoe ’t eind is, of ’t begin —

Plak ’r ’n sinjo of nonna in.

In de lang vervlogen jaren

Stroomden naar de bultenaren,

Kreup’len, lam van lijf en leên,

Dichte drommen hijgend heen,

Laffe, lachbeluste drommen,

Blij met blinden, stottraars, stommen,

Geef ze nu de geestlijk krommen:

Hoe ook ’t eind is, of ’t begin —

Plak ’r ’n sinjo of nonna in.

Trek de menschen, pak ze, lok ze

Met Shawiaansche paradoxe’,

Geef op mise-en-scène acht,

Zorg voor kleuren, teer en zacht,

Zorg voor sierlijke gewaden,

Duur, en toch niet overladen,

Maar vooral, heusch, laat je raden,

Hoe ook ’t eind is, of ’t begin —

Plak ’r ’n sinjo of nonna int

8. DE BLOEMENTUIN.

Ik vlecht u, kunstnaar, gaarn de lauwren om de slapen,

Maar dat gejubeljeer — daar wor’ ik zeeziek van......

’t Tooneel was in één grooten bloementuin herschapen,

Toen ’t doek weer opging. Ja, daar stond de groote man.

Eerst trad Co Dit, Cor Dat, Jan Zoo-of-zoo naar voren,

En las met luider stem de wenschen-op-papier,

De telegrammen, voor — heel prettig om te hooren,

Heel geestig soms, vooral het versje van Van Lier.

Toen sprak de President van „’t Nut van ’t Algemeen”, as

Vertegenwoordiger van ’t plaatselijk intellect.

Toen Jhr. Mr. X van Y tot Z — Maecenas,

Hij torst’ een ruizekrans; zijn woordje was correct.

En daarna — aangedaan, ze sprak maar niet heel veel dus —

Kwam Truusj’ of Guusj’ en zei: „Ja, Koos, of Juul, of Rienk,

Ik eer je, als artiest!” en gaf hem de tooneelkus,

Het klapte dat het klonk, maar ’t smaakte wat naar schmink.

En eindlijk d’ envelop. Hoeveel? Dat moet nog blijken,

En ’t is voor menig jubelaar een toer geweest,

Om te berekenen, hoe dankbaar hij moest kijken —

Want ’t valt soms lang niet mee, na d’ afloop van het feest.

’t Is fijn, maar als men ’t wat eenvoudiger gedaan had,

Zoo denkt de man misschien, te midden van ’t festijn,

En als de tuin wat minder in den bloei gestaan had,

Dan had de envelop wat zwaarder kunnen zijn......

Enfin, hij krijgt het woord. Hij stamelt, in ontroering.

Het is te veel, te veel. En juist in deze stad

Heeft hij — hij raakt in meen’ge plaats zoo in vervoering —

Zijn heerlijkst’ oogenblikken voor zijn Kunst gehad.

En is ’t een jublarès, dan wordt het wel héél knus, want

Dan is de stemming zacht en teeder, en ’t publiek,

Dat altijd „lief” is, krijgt tot slot de tooneel-kushand,

En tranen biglen langs het rouge-électrique......

Ik weet wat om den jubileum-stroom te stoppen:

Zorgt, dat de kunstenaar beloond wordt zoo als ’t hoort,

Dan worden we bevrijd van bloemen, enveloppen,

Van de tooneelkus en ’t collegiale woord.

9. DE CRITICUS.

„De heer X zong deze keer slecht. Mej. Y, die voor ’t eerst optrad, kunnen wij niet gelukwenschen met haar debuut. Van hem kunnen wij zeggen: hij kon wel, maar hij wou niet, van haar: zij wou wel, maar ze kon niet.” — Uit een recensie.

De criticus is lomp en plat, aanmatigend en wreed.

Hij is de man, die alles kent en kan, en alles weet.

Hij is als Goliath zoo groot, als Davidje zoo dapper,

En is een kunstenaar nóg zoo knap, hij ’s altijd één graad knapper.

Alleen den twijfel kent hij niet. Hij schrijdt met vasten tred,

En zwaait zijn lof, zijn blaam — vertrapt, of steekt de loftrompet.

Zijn machtig woord kan beurtelings verstooten of beschermen;

Zijn woordenboek bevat niet zulke weifelende termen

Als „’k vind,” „ik meen,” „het schijnt me toe,” „als ik me niet vergis,”

Hij kent alleen: „het is,” „het is,” „het is,” „HET IS”, „HET IS!”

Hij hoont je, hij beleedigt je, verminkt je, of vermoordt je,

Ter wille van een jeu de mots, of van een grappig woordje.

Rap is zijn hand, gedwee zijn pen, gewillig het papier;

Hij schrijft zijn vonnis in ’t café, zoo onder ’n glaasje bier.

Soms is zijn naam bekend, omstraald door onverdienden luister,

Soms is hij „men”. Dat ’s veiliger — dan steekt hij uit het duister.

Hij heeft geen moeite met zijn oordeel; weet al hoe hij ’t vindt,

Als hij maar half gekeken heeft. Hij komt, ziet, overwint.

Hij is de schrik van elk artist, geen stervling is geduchter,

En ik, onnoozle, vraag zoo wel eens, aarzelend en schuchter:

Waaraan ontleent hij toch het recht om zich, met breed gebaar,

Te stellen, hoog verheven, boven ieder kunstenaar,

Of ’t Heyermans, of Noordewier, Piet van der Hem, of Musch is?

’t Is doodeenvoudig: hij ’s zoo knap...... omdat hij criticus is!

Hij hoeft het niet te toonen, te bewijzen door zijn werk,

Hij zorgt juist, dat hij nooit iets doet. Dat maakt hem groot en sterk.

Wel heeft hij dikwijls vroeger zelf getracht wat te presteeren,

Maar lukte dat niet al te best, dan ging hij — critiseeren.

In Holland — waar men voor „Bewaarschooljuf” examen doet —

Is men onmidd’lijk „Criticus.” Daarvoor is ieder goed.

Je hebt geen voorbereiding noodig, hoeft niet te studeeren,

Je „schrijft je in,” en kunt direkt cum laude promoveeren.

Terwijl de kunstnaar al zijn leven zoekt, en streeft, en kampt,

Schenkt God de Heer den criticus de kennis met het ambt.

Hij heeft het weer eens „goed gezegd”, voelt zich den kraan der kranen,

En ergens in de eenzaamheid zit „hij” of „zij” — in tranen......

O criticus, ik hoop, dat gij u niet gekrenkt gevoelt;

Bedenk, dat ik niet u, maar uw collega heb bedoeld.

VI. LETTEREN.

1. VAERS.

Een rijke oom, nog wars van ’t sterven,

Een oud en zieklijk man,

Bezat een schaar begeerige erven,

(Toekomstige erven, dan).

Hij had geen vrouw en ook geen kindren,

En, onder ons gezegd,

Opdat zijn geld niet zou vermindren,

Had hij ’t secuur belegd.

Zijn neven, nichten, achterneven,

En -nichten, enz.

Behandelden hem allen even

Eerbiedig. Zooals ’t hoort.

Zij waren soms haast al te vrindlijk,

Ze liepe’ ’m achterna,

Zelfs d’ allerkleinsten, nauwlijks zindlijk,

Die lachte’ ’m toe: „Da-da!”

Wanneer ze hem ten eten vroegen,

Of op een theepartij,

Was ’t of z’ ’m op de handen droegen,

Zoo hartlijk waren zij.

Hij kreeg de heerlijkste gerechten,

En koffie toe, met room;

En allen schenen ze te vechten

Om d’ eereplaats: naast oom.

Wanneer hij iets stond te betoogen,

Zeer met zichzelf voldaan,

Dan hoorden ze ’m met stralende oogen

En vol bewondring aan.

En als hij aardigheden tapte,

Gewoonlijk lang bekend,

Geen, die niet lachte, gierde en klapte,

Al dikwijls vóór het end.

Hun angst was, dat hij nog zou trouwen,

Zooiets gebeurt wel meer;

Enfin, hij heeft zich goed gehouwen,

Hij bleef een eenig heer.

Ten slotte is hij dan bezweken,

Zijn erven weenden luid,

Maar troostten zich met zijn kopeken.

Nu is ’t verhaaltje uit.

........................................

Dit vaers bevat geen nieuwe dingen,

Maar daarom niet geklaagd;

Wat dichters van de Liefde zingen,

Is net zoo afgezaagd.

2. SONNET.

Van Eeden gewaagt met lof van een sonnet van Adwaita, waarin deze dichter zijn virtuositeit in het rijmen toont, door slechts twee rijmklanken voor een geheel sonnet te gebruiken.

Ik zwicht voor de verleiding om ’t nog mooier te doen.

Zoo ’k ooit   een zuiver klinkdicht heb   geschreven,

Nog nooit   heb ’k zooveel rijms door ’t werk   geweven;

’t Gedicht,   dat ’k heden bied, breek’ bouder   baan......

Ik zwicht,   de muze maant — ai! laat mij   gaan......

Vermooit   het rijmen niet des menschen   leven?

’t Ontdooit   de lagen ijs, die ’t hart   omgeven,

’t Verlicht   den looden last van ons   bestaan,

En ’t sticht   een schutse tegen ’s werelds   waan.

Getooid   met lauw’ren, dool ’k door Tempe’s   dreven;

Bestrooid   met bloemen, blij het hoofd   geheven,

Verricht   ’k mijn taak, geleid door Phoebus’   vaan.

Gekooid,   gekerkerd zij wie ’t durft   weerstreven!

Ontplooid   en wapp’rend blijv’ mijn dundoek   zweven......

(Een zucht )

Mijn plicht   voor deze week is weer   gedaan!

3. HET GOUDENE RAADSEL VAN HET WONDERE GELUK.

(De Oplossing.)

Het wond’re landschap blaakt in goud’ne zon,

Wij doolden saam in wond’re goud-gedachten,

Wen wond’re bloemen goud’ne vreugde lachten,

Gedrenkt in ’t wond’re vocht van goud’ne bron.

Toen was ’t, dat ’t wond’re goud-geneucht begon,

Haar wondre woorden goud’ne boodschap brachten

Van ’t wondere geluk en ’t goud’ne smachten,

Als ’t wond’re goud niet goud’ner glanzen kon.

Vanwaar dat goud in gansch ons wond’re wezen?

Van goud’ne stemme ’t wondere geluid,

Goud-klinkend boven wond’re stilten uit?

Als ’t goud’ne dak op ’t wond’re huis verrezen?

Die wond’re gloed uit liefde’s goud’ne vier?....

Zij was de dochter van een juwelier.

4. EEN ST. NICOLAASCADEAUTJE.

Raad van Charivarius aan Couperus-vereersters, die niet weten, wat ze hem met St. Nicolaas zullen sturen.

Koopt een aantal mooie dassen,

Zacht van stof, van kleuren teer,

Sokken, die er goed bij passen;

Damessokken voor een heer,

Vert malade, bleu turquoise,

Cuiss’ de nymph’, vieil or, ardoise,

Caca du dauphin, vieux rose,

Fraise écrasée, en zoo meer.

Zoekt een fijn, exquis odeurtje,

Van Piver of van Pineaud:

Peau d’Espagne’s weezoet geurtje,

Chrysanthème de Tokio,

Héliotrope of Azuré-e.

Kiss me quick, Brise embaumé-e,

Chèvrefeuille, Giroflé-e,

Jockey club, Duchesse, of zoo.

Jolimousse, Lait d’Amandes,

Vélivole, Foin coupé,

Espéris, Duvet, Lavande,

Aubépine, Rose thé,

Lariette, Floramye,

Guy nouveau, Cuir de Russie,

Chypre, Senteur des Prairies —

Doet het hier voorloopig mee.

Koopt de rozigste robijnen,

Diamanten, schitter-schel,

Adular of cornalynen,

Paarlen, jaspis of spinel,

Amber, onyx, chrysolieten,

Labradoren, oxinieten,

Emerald of cordirieten,

(Doet het maar — hij draagt ze wel!)

Koopt de kostbre kwartskarbonkel,

De pyroop in purpren pracht,

Of verkiest gij ’t fel gefonkel

Van sapphieren — of smaragd?

Amethyst, beryl, granaten,

Bezoar, zirkoon, agaten......

(’k Ken geen steenen meer op -aten,

Maar dat heb ’k te laat bedacht.)

Al die goede gaven pak je

In een wollig watten-waas,

Of een zeegroen zijden zakje,

Geel-gevoerd met gulden gaas,

Bindt het met satijnen linten,

In die zachte rose tinten,

Die Couperus zoo bemint, en

Stuurt hem dàt met Sinterklaas!

5. RID- EN RUNDERS.

César Gezelle zingt:

„’k Zie schapen, witgewold,

’k Zie rid- en runders draven......”

Wij gaan voort:

’k Zie schapen witgewold,

’k Zie rid- en runders draven,

’k Zie vo- en vlegels zich

Aan wa- en bitter laven.

Al is de stad ook vol

Van stu- en decadente’

Die speel- en alcohol

Verkiezen boven lente,

U, boe- en kippen-ren,

U, lust- en korensc-hoven,

U, var- en vlinderken,

U stel ik ver daarboven!

In ’t mooie voorjaarsweer,

Gaan bloe- en ramen open,

’k Zie ieder met een bloem,

Zelfs schoo- met anjers loopen.

’k Zie ei- en beuken staan,

En dreu- en andre musschen,

Wijl lij- (geen vrijsters!) slaan,

’k Zie kro- en meisjes kussen.

En mensch en kunstenaars

Zij dragen en zij eten

Veel flam- en waterbaars,

Bij ’t hij-, zij-, zwijgend zweeten.

Geen pneu- slechts harmonie:

De tweedracht wijkt voor vrede,

De ru- voor poëzie,

Juicht kin- en ouders mede!

Want len- en warmte is daar,

Mijn geest stijgt op, naar boven,

’k Wil nat- en morgenuur

Met vul- en lippen loven!

6. ZAK-DRAMA.

Flirt

Zeurt.

Vrouw

Wou.

Man

Dan:

„Graag?” —

„Vraag

Pa!” —

„Ja”.

Pa,

Ma:

„Ja”.

Ha!

Echt

Slecht:

Drie

Kindren,

Die

Hindren.

Tweel-

ing:

Heel

Ding!

Elk

Melk:

Dorst!

Borst.

Meer

Kindren

Rijk:

Zeer

Hinder-

lijk.

Dan

Man

Vroeg

Kroeg.„

’k Blijf

Laat”.

’t Wijf

Kwaad.

’t Wijf, ’t

Kijft;

Man

Later:

Kan

Water

Op

Kop.

Ziet

Haar

Boos,

Vliedt

Naar

Soos.

Hij

Praat

Zij

Slaat,

Bijt,

Smijt,

Mist

Vaak;

Is ’t

Raak,

Dan

Hard,

Man

Smart.

Zij

Vloekt.

Hij

Zoekt

(Laf!)

Vond,

Vlonder:

Af-

Grond

Onder.

Zegt:

(Slecht!)

„Ga

Mee!

Ja?”

„Nee”.

„Nou,

Kom!”

Vrouw

(Dom!)

„Goed”.

Doet.

„Ga

Voor”.

„Ja,

Hoor”

Gil......

Stort!

Stil......

Vort......

......

......

......

Hij

Blij!

7. RUST-RIJM.

Charivarius mag zich niet vermoeien. Toen hij dezer dagen ter verpoozing Gorter’s „Mei”, weer eens doorbladerde, viel zijn oog op de volgende regels:

„...Van ijs in zee, een oud gebaard man, die

Stond op, bokaal ter hand, en uit verschie...”

Het hier toegepaste systeem vereenvoudigt den zwaren arbeid van het rijmen aanmerkelijk; men heeft niet angstvallig te zoeken naar een woord dat in zijn geheel rijmt; licht vindt men er een waarvan een enkele letter past; de overige laat men weg, en het rijm is klaar. Dit is het rijm-systeem voor rustbehoevenden. Naar deze methode vervaardigd, vloeide hem de volgende Ballade als ’t ware van zelf uit de vulpen:

DE RIDDER VAN GRANADA.

(Vrij naar Schiller)

Er leefd’ in overouden tijd

In ’t land van Granada,

Zijn vorst in trouwen dienst gewijd,

Een wakkre ridderkna.

De koning had den jonker lief,

En jacht, en sport, en spel

Werd bloot voor ’s gunstelinge gerief

Ten Hove ingestel.

Zoo werd èn Hof èn landvolk vaak,

Door bode en klokgelui,

Genood tot ’t griezelig kijkvermaak

Rondom den leeuwenkui.

Eens op een dag zijn maagd en borst,

En ridders, rij aan rij,

Verzameld bij den ouden vorst,

In ’t lustpark van ’t palei;

Rondom den diepen leeuwenkuil,

Die dreigend gaapt benee:

Hier ’t jolig juichen — daar ’t gehuil

Van tijger en van lee.

Men oogt ’t gestoei van ’t woest gebroed

Met grage blikken na;

En d’ oude vorst schertst welgemoed:

„’t Is beter hier, dan da!”

De jonge ridder zit naast háár —

De jonkvrouw, trotsch van zin,

Maar ’t schoonste van de maagdenschaar,

En fel van hem bemin.

Zij schenkt hem eerst niet veel gehoor;

Hij schijnt wat schuw, wat bleu;

Dan vat hij moed, en als-maar-door,

Ruischt zijn verliefd gekeu.

Daar lispt de jonkvrouw aan zijn zij:

„Mint gij mij waarlijk zoo?

Welnu, mijn vriend, bewijs het mij!”

Dan roept z’ op luiden too:

„Wie uwer mint mij sterk genoeg,

Dat hij uit louter min

Deez’ zijden handschoen, dien ik droeg,

Mij weerbrengt van daargin?”

Mèt werpt zij fluks den handschoen af;

Men mompelt: „Wee!” — „Wat nu?” —

— „Wie waagt zich in dit levend graf?...”

Het denkbeeld is afschu.

Zij ziet haar fellen minnaar aan

Met hoonend killen lach:

Kies — d’ arme heeft den blik verstaan —

Mijn liefd’ — of mijn verach!

Daar ziet de schare, stom van schrik,

Vervuld van ’t naadrend wee,

Hoe hij met somber-strakken blik

Zich naar den kuil begee.

Snel daalt hij in de diepte neer......

Loopt op de beesten toe......

En — brengt den handschoen veilig weer,

Met gruwbre heldenmoe.

Nu groet den Ridder Onversaagd

Een donderend hoera!

Maar hij — hij werpt der snoode maagd

Den handschoen...... in ’t gela!

„Aanvaard,” zoo spreekt hij, „slechte vrouw,

Mijn declaratie zóó!

Ik was verliefd op je, maar nou —

Wat mij betreft — val doo!”

8. RIJM-RIJM.

„Dat voor haar jagen moet, om onderdak en kost,

De eerste bezitter van het woud en van de rots”.

(Van Looy in de Gids)

„Naar torens op de kust, wanneer ze langs

Hun boorden varend, den oranje glans.”

(Gorter’s Mei)

„Van licht in licht, lichtwenteling —

’t Is nachtdood, morgenkentering.”

(Van Eeden, Ellen)

„O, Moeder in den hemel! Wees

Gij mijn liefs trouwe Hoedster steeds!”

(Hofdijk, Reynouts’ tocht.)

’t Is waar, er hapert iets aan deze rijmen. Maar werkelijke poëzie kijkt zoo nauw niet. Wellicht zal de oplettende lezer ook in de volgende Ballade hier en daar een rijm aantreffen, dat niet volkomen correct is; maar wij wenschen ons in dit opzicht een zekere vrijheid voor te behouden.

BALLADE.

I.

De zomerzonne zonk ter kimme,

Een rose diskos, goud-omstraald;

Het was het uur der zoete minne,

Waarin Natuur tot kozen maant.

De vogel staakt zijn blijde tonen,

Het schuchter haasken, op zijn kalmst,

Zit midden op den weg te droomen,

De schuwe eekhoorn kent geen angst.

O, Mensch, geniet en zet u neder,

Wisch van uw brauw de drupplen zweets,

Hier vindt gij reine rust en vrede

Voor moede ziel en matten geest.

Wat zoekt g’ in drukke stede-straten

’t Geluk — geslierd in ’s werelds ren?

Ontvlied den maalstroom van vermaken,

En luister naar der Stilte stem.

II.

Wie draaft daar door de lommerlanen,

Langs lindengroen en beukenbruin,

Als om een vlucht’ling t’ achterhalen,

Zijn rennend ros besmeurd met schuim?

Het is de ridderknaap Renaldo.

Hij toomt zijn klepper. Als verstard,

Zoo staat zijn ros, op zijn commando.

Renaldo springt ter aard, en wacht.

Hij wacht een wijl’, maar toeft niet lang daar;

Plots hoort hij ’t kraken van ’t geblaart

En voor hem staat — zijn lief, Amanda,

Ster zijner droomen, struische maagd!

Een blik, een blos, een zucht, een snikken,

Een liefdedronken minnezwijm....

„Geliefde!” lispelen 2 paar lippen,

„Voor eeuwig mijn!” — „Voor eeuwig mijn!”

III.

Een brave blonde boerenjongen,

Feiko, een vrome, vrije Fries,

Had eens Amanda’s hart gewonnen,

Amanda had haar Feiko lief.

De zaak kreeg vasten vorm, natuurlijk,

Toen beider min bestendig bleek,

En alles was al klaar voor ’t huw’lijk,

Ja zelfs hun uitzet was gereed.

Toen kwam Renaldo. Zacht maar zeker,

Lokt hij het lijsterk’ in zijn net;

Geen kamerspin verstaat het beter

De vlieg te vangen in zijn web.

Renaldo schiet zijn scherpste pijlen,

Dringt d’armen Feiko van zijn plaats,

Hij weet Amanda te verleiden:

Zijn lage list gelukt op ’t laatst......

IV.

Op dezen minnezwang’ren avend

Keert Feiko huiswaarts door het bosch;

’t Gelaat van liefdevuurgloed stralend,

Zingt hij van „haar”, uit volle borst.

Het dalend duister deert hem weinig,

Hij heeft een goed pistool op zak,

Want roovers maken ’t woud onveilig,

En loeren langs ’t verlaten pad.

Wat hoort zijn oor? Wat zien zijn oogen?

Een schijnbeeld, dat de schemer schiep?

Hij luistert...... gluurt door ’t lichte loover......

Neen, goden! Hij vergist zich niet:

Hij hoort de sissekussen snerpen,

De booswicht lispt Amanda’s naam......

Daar staan ze, bij de blanke berken,

In ’t schijnsel van de zilvren maan!

V.

Een oogwenk slaat hij ’t schouwspel gade,

Hij staat verslagen en verstomd,

Zijn adem stokt, zijn oogen stare’,

Hij blijft genageld aan den grond.

Dan tast zijn hand naar ’t dood’lijk wapen,

Hij drukt het aan de slaap, en zucht......

Wel wil hij ’t weeë leven laten,

Maar deinst nog voor de daad terug......

„Amanda,” snikt hij, „was dàt edel?

Amanda, had ik dàt verdiend......?”

Hij wankelt, heft den blik ten hemel......

Een schot — hij ligt ter aard, ontzield.

— — — — — — — — —

’t Is zeker treurig. Maar geen wonder.

Leer dus uit Feiko’s levensloop:

Richt op je voorhoofd geen revolver,

Want als het afgaat, ben je dood.

9. LOFRIJM OP DE PRIKKEL-IDYLLEN.[3]

Nu zing ik de lof van de Prikkel-Idyllen,

Hoewel ik gewoonlijk meer houd van bedillen,

Een ieder zijn meug heeft, en smaken verschillen,

Nu zing ik de lof van de Prikkel-Idyllen.

En hun, die hun tijd en hun duiten verspillen

Aan al die dolzinnige drama-paskwillen,

Aan Holmessen, Carters en Buffalo-Billen,

Die rillend genieten, genietende rillen,

Niet ophouden kunnen, al zouden ze willen,

Er stapels van koopen, te zwaar om te tillen,

Hun roep ik het toe: leest de Prikkel-Idyllen!

Of zijt ge soms een van die stiekeme stillen,

Die leest in ’t geniep van het levendig villen,

Van moorden, van branden, van snikken, van gillen,

Van ’t rammelend rif, van het graf, van het kille,

Van zuchten zoo zachte, van schreeuwen zoo schrille,

Dat ieder, die ’t leest als een riet staat te trillen,

Van oogen die puilen, van wonden die lillen,

Van gruwzame ouders, die kinderen drillen

In ’t listig vermommen met pruiken en brillen —

Leest, leest, en geneest door de Prikkel-Idyllen!

Zoo zeker als hoest door laurier of camillen,

En alles geneest door de Holloway-pillen,

Zoo vindt gij uw heil bij de Prikkel-Idyllen!

[3] „Prikkel-Idyllen” door Cornelis Veth. Uitg. C. A. J. van Dishoeck, Bussum.

VII. IERSCHE GIJN

(Irish Bulls)

An Irish bull is an unconscious and amusing blunder, often implying an evident contradiction in terms, generally attributed, though not confined, to Irishmen. — Enc.

1.

Patrik had zich niet gedragen

Als den Ierschen held betaamt:

Hij was op de vlucht geslagen!

En daar stond hij nu, beschaamd.

Nou. Het regende verwijten

Van de boeren uit de buurt;

Patrik stond zich te verbijten:

’t Had nu lang genoeg geduurd!

Hij wou van de herrie af zijn,

Waarom Pat aldus besloot:

„Liever vijf minuten laf zijn,

Dan je heele leven dood!”

2.

Patrik Brown viel naar beneden,

Toen hij werkte op het dak,

Zoo, dat d’ arme baas, och heden!

Allebei zijn beenen brak.

En de medicus, een hartlijk,

En gemoedlijk’ oude heer,

Zei: „Wel man, dat treft me smartlijk!

Dee die val je dan zoo’n zeer?”

„Nee,” zei Pat, „ja, ’t is waarschijnlijk,

Dat je ’t niet gelooven zal:

’t Vallen zelf dat was niet pijnlijk,

Maar het staken van den val.”

3.

Patrik was met Mike aan ’t baden

In de mooie, blauwe zee,

En zooals je wel kunt raden,

Nam een vloedgolf beiden mee.

Mike zwom goed, en even later

Stond hij veilig op het strand;

Daarna ging hij weer te water,

En bracht toen zijn vriend aan land.

„Wat was dat nu voor een grapje?”

Klaagde Pat, en Mike zei toen:

„’k Moest mezelf eerst redden, snap je,

Anders kon ’k het jou niet doen.”

4.

Mike z’n zuster was bevallen

Van een welgeschapen spruit,

En zijn buren staken allen

Voor hun vriend de vlaggen uit.

„Is ’t een meisje of een jongen?”

Vroeg men, maar hij wist het niet,

Daar werd steeds op aangedrongen,

Telkens was ’t het oude lied.

Eindlijk werd het onzen man te

Bar, en greep hij naar de pen:

„Schrijf me,” schreef hij, „of ik tante,

Of dat ’k oom geworden ben.”

5.

Een meneer, die had georven,

Bouwd’ in Ierland eens een huis.

Maar het uitzicht werd bedorven

Door een stapel puin en gruis.

„Zeg, wat doe ik met dat puin, man?”

Vroeg hij aan zijn baas een keer;

„Graaf een kuil,” zei Pat, zijn tuinman,

„En daar stop je ’t in, meneer.”

„Hoe dan d’ aarde kwijt te raken?”

Vroeg hij. Waarop Pat verzon

Om den kuil zóó groot te maken,

Dat ’t er allebei in kon.

6.

Patrik was geen erge slimmert,

Maar hij knokte gauw, en goed;

En zijn vijand, beurs getimmerd,

Lag te baden in zijn bloed.

Een agent bracht onzen vechter

In de boeien naar de stad.

„Wat voor wapen,” vroeg de rechter,

„Heb je in je hand gehad?”

Patrik stond te klappertanden,

En zei vlug, maar minder juist:

„Heusch, ik had niets in me handen,

Edelachtbre, dan me vuist.”

7.

Mike, die deed in oude kleeren,

Woonde naast de school, alleen.

Eens wou Mike zich laten scheren,

Sloot zijn winkel, en ging heen.

En hij schreef op een papiertje,

Dat hij vastbond aan de bel:

„Klanten! Over een kwartiertje

Ben ’k terug. Dus wacht je wel.”

Maar, om heel sekuur te wezen,

Schreef hij onder, aan den voet:

„Voor ’t geval je niet kunt lezen,

Vraag of Meester ’t voor je doet.”

8.

Ieren schrijven ongezouten

Wat ze meenen, in de krant,

En aan boeken vol met fouten

Heeft een Ier terecht het land.

Toen een boek was uitgegeven,

Dat nog vol met fouten stond,

Had een criticus geschreven,

Dat hij ’t ding onleesbaar vond.

d’ Ier, die ’t uitgaf, heeft bewezen,

Dat hij hoorde tot het ras:

„’t Handschrift had hij niet gelezen

Voor ’t in druk verschenen was.”

9.

Twee heel nette Iersche heeren

Kregen ruzie over geld;

Dat liep uit op duelleeren,

Dag en uur werd vastgesteld.

d’ Een schreef d’ ander, daags te voren,

— Hij moest komen met den trein —

„’t Is onmooglijk, met die sporen,

Net precies op tijd te zijn.”

Maar hij scheen geen strijd te schromen,

Want hij had er bij gekrast:

„Mocht ik soms iets later komen,

Wacht dan niet. Begin maar vast.”

10.

Patrik zat in een der parken

Op een bank in grooten nood,

Jam’rend: „O, mijn éénig varken,

Ach! me mooie big is dood!”

Een oud heertje hoorde ’t leven,

Keek hem medelijdend aan,

Gaf hem geld, en vroeg nog even:

„Waar is ’t beest aan doodgegaan?”

„Ach,” zei Pat, nog schor en heezig,

Schoon zijn smarte was verzacht,

„’t Varken werd zoo vet en vleezig,

Da’ ’k het beest maar heb geslacht.”

11.

Pat zou van zijn grootje erven;

Dat kwam Patrik goed te pas,

Hij kreeg alles bij d’r sterven,

„Als hij vriendlijk voor ze was.”

Eens zat grootje voor de ruiten,

Peinzend over dood en graf;

Pat passeert toevallig buiten,

Kijkt, maar neemt zijn hoed niet af.

„Man, daar zal je nog voor boeten!”

Zei een vriend. Maar Pat zei: „Zot!

Waarom zou ik grootje groeten,

Die zoo doof is als een pot?”

12.

Pat, die waren wou verkoopen,

Ook een doodshoofd, groezlig geel,

Riep tot ’t volk, dat aan kwam loopen:

„Dit is Cromwell’s bekkeneel!”

„Lieg toch niet zoo valsch, hou op, man!”

Zei een boer, die slim wou zijn,

„Cromwell had een grooten kop, man,

En dit bekkeneel is klein.”

Patrik riep, van woede groen: „Die

Praatjes komen niet te pas!

Dit is Cromwell’s schedel, toen die

Nog een kleine jongen was!”

13.

Door een vracht, die veel te zwaar was,

Lag de schuit van Mike zóó diep,

Dat de man in groot gevaar was,

Als het water overliep.

Pat stond aan den kant te kijken,

En — wat meer gevonden wordt —

Hij wou graag eens laten blijken

Wat hij wist van watersport.

Daarom riep hij — en je staat er

Even stil bij, als je ’t leest —

„’t Is gelukkig geen hoog water,

Anders was je weg geweest.”

14.

Mike was, door gebrek aan schijven,

Bij een boer in dienst gegaan;

Maar, om goed gezond te blijven,

Deed hij alles kalmpjes aan.

Telkens kwam de boer hem zoeken,

Als hij even rustig zat,

En dan werd het schelden, vloeken:

Potverdit en potverdat!

„’k Ben al vlugger dan een kogel!

Denk je,” protesteerde Mike,

„Dat ik zijn kan, als een vogel,

Op twee plaatsen tegelijk?”

15.

Patrik liep eens door de straten

Van Tralee, een Iersche stad,

Hardop in zich zelf te praten

Over Joost-mag-weten-wat.

Een kwajongen lag te kijken

Ergens uit een bovenraam;

Die liet luid zijn blijdschap blijken,

En deed hoogst onaangenaam.

Patrik was zóó ontevreden,

Dat hij dit ten antwoord gaf:

„Was jij, vlegel, hier beneden,

’k Gooide j’ alle trappen af!”

16.

Mike liep Zondag te flaneeren

Met zijn hooge zijden op.

Patrik wou zijn buks probeeren,

En hij schoot naar Mike z’n kop.

Patrik schoot niet heel bizonder,

Meestal mikte hij niet goed,

En de kogel — ’t was een wonder —

Ging door Mike z’n hoogen hoed.

Mike, die gauw ’t geval gevat had,

Zei, van schrik nog wat bedeesd:

„Als ’k me dophoed op gehad had,

Was ik zeker dood geweest.”

17.

Mijn moeder had een groote kom

Met goudvisschen — een keurcollectie,

En zei tot ’t hitje, goed maar dom:

„Maak dat ik nooit op ’t glas een vlek zie,

Hou ’t water altijd versch en rein,

De visschen schoon — verzorg de dieren,

Zoodat zij blijven wat zij zijn:

De bloemen, die mijn home versieren.”

„Jawel!” zei Mary. Maar, o neen!

De stomme dieren gingen kwijnen,

De schub-laag brak, en een voor een

Zag men ze sterven en verdwijnen.

Maar wie schetst moeder’s ergernis,

Toen z’ eens bemerkte — ach, te spade!

Hoe Mary vlijtig visch voor visch,

Aan ’t poetsen was met poetspomade?

18.

Vriend Patrik holde hijgend

Het hek in van den hoef.

„Een schop, gauw!” klonk het klagend,

en zijn oogen stonden droef.

„Broer Mike zit in de modder,

Tot aan zijn enkels; Gauw!!”

„Die redt zichzelf wel,” zei de boer,

„Ik heb geen schop voor jou.”

Een oogenblikje stilte.

Toen, plotseling, zei Pat:

— Er schoot hem iets te binnen,

dat hij schoon vergeten had —

„’k Vergat er bij te zeggen,

Door schrik en droefenis,

Dat Mike er met zijn hoofd

voorover in gevallen is!”

19.

De arme Mike stond eens terecht

Voor ’t stelen van een haan.

„Foei, neen!” zei Mike. „’k Ben niet zoo slecht!

Ik heb het niet gedaan.”

De rechter sprak: „Beken ’t nu maar.

Misschien vergeef ik ’t wel.

Maar, denk er om: de leugenaar

Gaat rechtstreeks naar de hel!”

En toen zei Mike, diep aangedaan

Door ’t rechterlijk sermoen:

„Ik ben er heusch onschuldig aan,

En ’k zal het nooit meer doen.”

20.

„Als j’ een aardig raadsel weet,”

Zei een Ier, „zal ik trakteeren.”

Patrik was direkt gereed:

„’t Blaft — en ’t is bedekt met veeren.”

„Kip!” riep Pat, toen niemand ’t ried.

„Mis!” zei d’ ander zonder dralen,

„Kippen, Paddy, blaffen niet;

Jij mag zelf je bier betalen.”

Pat keek op zijn neus, en scheen

In verlegenheid te raken.

„Ja maar,” sprak hij, „’k zei ’t alleen

Om ’t wat moeilijker te maken.”

21.

Een jonkman, zeer verliefd en blond,

Schreef in ’t café aan zijn vriendinnetje,

En Patrik, die er achter stond,

Bleek ’t na te neuzen, zin voor zinnetje.

„Hier breek ik af,” zoo schreef de knaap,

„Hoewel dit slot wat vreemd mag lijken,

Maar een vervloekte lompe aap

Staat stiekum alles af te kijken.”

En Pat zei — want hij schrok er van —

„Ik kan je de verzekering geven,

Dat ik geen woord gezien heb, man,

Van wat je daar hebt neergeschreven.”

22.

„Wel, Pat,” zei ’k, „is dit huis van jou?”

„Ja,” zei Pat, „door me werk en me sparen!’”

„Al lang?” — „Meneer, ik woon hier nou

Al over de zeventig jaren.

Ik ben hier uit dit huis getrouwd,

Ik heb er me vrouw in verloren,

Me vader heeft het zelf gebouwd,

En me grootvader is er geboren.”

23.

Twee Ieren stonden, voor ’t duel,

Elk met zijn vriend,

Maar d’ een riep, net voor d’ aanvang, snel:

„Ik ben bijziend!” —

„Dus ’t is niet fair als ’t zóó moet gaan,”

Vervolgde hij,

„’k Moet tien voet dichter bij hem staan,

Dan hij bij mij.”

VIII. OVIDIUS’ HERSCHEPPINGEN.

1. DEUCALION EN PYRRHA.

Diep was het menschlijk geslacht

in den poel van de zonde verzonken.

Zeus, op bestraffing bedacht,

voelt het vuur van zijn tooren ontvonken.

IJlings ontbiedt hij zijn Raad.

Langs het pad, nog de Melkweg geheeten,

komen zij saam. Zijn gelaat

spelt niets goeds; en als elk is gezeten,

kondigt hij aan zijn besluit

om het menschelijk geslacht te verdelgen.

„’k Zweer bij de Styx,” roept hij uit,

„dat het water het land zal verzwelgen!

D’ aarde, met alles er op,

zal vergaan in de barnende baren,

zinken in ’t ziedende sop,

door geen hemelsche macht te bedaren!”

Plotseling barst nu met kracht

van den Hoogen een hevige regen;

stortend bij dag en bij nacht,

overstroomt hij de velden en wegen.

Droef ziet de landman zijn oogst

hem ontgaan en zijn nijveren lieden.

Nog is de nood niet het hoogst,

want het gruwzame gaat nog geschieden.

Nu krijgt Neptunus tot taak

van Saturnius, schriklijk verbolgen,

zinnend op wreedere wraak,

om het werk des verderfs te vervolgen.

Fel woedt de god van de zee,

met zijn drietand orkanen verwekkend;

’t Water stijgt boven de reê,

stroomt het land in, de beemden bedekkend.

Donderend stort zich de vloed,

die de menschen verdelgt, en gebouwen

krakende tuimelen doet,

op de lieflijke loover-landauwen.

Daar, waar de geit had gegraasd,

zwemmen zeemonsters thans, en dolphijnen.

De Nereïden, verbaasd,

zweven rond tusschen beuken en pijnen.

Alles wordt zee, zonder grens,

vale vlakte van vocht zonder leven.

Zoo was het eind van den Mensch,

van zijn werken en hopen en streven.

Slechts de Parnassus, die hoog

zich verhief, met de kruin in de wolken,

was aan het uiteinde droog,

onbereikt door de kokende kolken.

Hier dreef Deucalion heen

in een wankele boot, met zijn gade;

Jupiter hoort hun geween

en hun jammergeroep om genade.

Kraai hadden beiden, noch kind;

hij, de grijsaard, en Pyrrha, zijn ega,

hadden de deugd steeds bemind,

(een gevoel, waarin ik met ze mee ga).

Jupiter spaarde die twee

om hun deugd, deed ze landen — zij beiden

worden gered, want de zee

wijkt terug, van het land weer gescheiden.

d’ Aarde herrijst. Veld en bosch,

eerst met modder bedekt en ontoonbaar,

prijken in vroegeren dos,

en de wereld wordt weder bewoonbaar.

Ach, maar het menschdom ontbrak,

op die twee na, die overig waren,

beiden gebrekkig en zwak,

en gedrukt door den last van de jaren.

„O, gij mijn zuster en vrouw,”

zegt de grijze Deucalion teeder,

blijde, maar nochtans in rouw,

„Zie, den aardbodem vonden wij weder;

wel is de hemel ontwolkt,

maar, al zien wij de zonne weer schijnen,

hoe wordt de wereld bevolkt?

wee! met ons zal het menschdom verdwijnen!”

Door den nog drassigen grond

gaan zij op naar den eenigen tempel.

Themis gewijd, die daar stond

ongerept op den berg. Bij den drempel

knielen zij, mat en verbleekt,

en daar klinkt het uit ’t heilig gesteente,

— Themis is ’t zelve, die spreekt —

„Gaat van hier, werpt uw moeder’s gebeente

achter uw ruggen ter aard!”

en Deucalion, denkend, heeft spoedig

’t wondere raadsel verklaard.

„Onze moeder,” zoo roept hij blijmoedig,

„is deze aarde; en been

is het steen in den bodem verscholen!”

Zonder verwijl gaan zij heen

voor de daad door de godheid bevolen.

’t Tweetal werpt steenen, en ziet

reeds de vormlooze hardheid vermindren...

Thans is het wonder geschied,

want de keien vergroeien tot kindren!

’t Heerlijke werk was volbracht

van het paar door de godheid verkoren.

Zoo is het menschlijk geslacht

na den Vloed uit den bodem herboren.

........................................

’k Meen het volstrekt niet vulgair,

maar misschien (’t schiet me net zoo te binnen)

maakt me dit Rijm populair.

bij den „Bond voor de groote gezinnen.”

2. ECHO.

Echo, de praatzieke maagd,

die maar eindeloos kleppert en babbelt,

ook als geen mensch haar iets vraagt,

als een beek, die langs rotsblokken kabbelt,

diende god Jupiter vaak,

als hij vree met de nymphen der wouden,

want dan had Echo de taak

om zijn vrouw op de praatstoel te houden.

Juno, die ’t eerst niet doorzag,

was er eindelijk achter gekomen;

daarom heeft z’ eens op een dag

haar de gave van ’t spreken ontnomen.

Zij, zoo loslippig voorheen,

nu de eigene woorden haar falen,

Echo, kan nu nog alleen

wat een ander haar voorzegt, herhalen.

Eens, toen zij dwaalde door ’t woud,

in een onbestemd liefde-verlangen,

heeft zij Narcissus aanschouwd,

en werd aanstonds van hartstocht bevangen.

Zielsverrukt nadert zij hem,

en zij brandt hem haar min te verklaren...

Ach! nu ontbreekt haar de stem,

en zij wenkt hem met stomme gebaren.

„Wie daar?” zoo roept hij, en vlucht,

als bezeten, door velden en dreven;

„Wie daar!” weerklinkt als een zucht,

want geen antwoord vermag zij te geven.

Voort ijlt hij, rusteloos voort,

en „Ga weg!” hoort zij weder weerklinken;

„Weg!” zoo herhaalt zij zijn woord,

en dan voelt zij de kracht haar ontzinken.

„Sterf!” roept de vluchtling, „Verga!”

en „Ga!” jammert zij tot den beminde.

Hijgende snelt zij hem na,

als de honden de hollende hinde.

Eindelijk, blakend van nijd,

dat zij ’s jongelings liefde moet derven,

zwijmt zij, verstikkend van spijt,

om in spraaklooze wanhoop te sterven.

’t Lichaam verdroogt en vervaagt,

en vermengt zich met ’t dorrende loover;

weg is de minzieke maagd,

slechts de klank van de Echo is over.

........................................

Meisjeslief, hoort naar mijn raad,

— ik hoop niet, dat je hierdoor gegriefd wordt —

zorgt, dat je niet te veel praat,

en vooral, dat je niet te verliefd wordt.

3. NARCISSUS.

Liriope had een zoon,

en Narcissus — zoo heette de jongen —

was zoo verwonderlijk schoon

als geen dichter het ooit had bezongen.

Eens, als de moeder zich wendt

tot den god, om zijn leef-tijd te vragen,

„Zoo hij zich zelven niet kent,”

is ’t bescheid, „tot in lengte van dagen.”

Dit was een duistere maar’!

wat beteekent het: hopen of vreezen?

Klinkt het al vreemd — het was waar,

aan het eind van dit Rijm zal je ’t lezen.

’t Kind groeide op tot haar roem,

en toen ’t zestiende jaarfeest gevierd werd,

leek hij de lieflijkste bloem,

waarmee immer een gaarde versierd werd.

Iedere maagd die hem ziet

staart hem aan. — Hij is blind voor die blikken;

vrouwen bekoren hem niet

en, wat hem betreft, kunnen ze —

Liefde? Hij lacht er wat mee,

neen, daar zal hij zijn hart niet aan wagen!

Hij is volkomen tevree

in zijn eentje, met visschen en jagen.

Diep in het woud was een plas,

tusschen planten en struiken en boomen,

’t water was helder als glas,

bonte bloemen ontwiessen de zoomen.

Hier kwam Narcissus een keer,

overmoe van jachtlievenden ijver.

Afgemat zonk hij ter neer

aan den kant van den blinkenden vijver.

Dan, om zijn dorst te verslaan,

houdt hij ’t hoofd naar het water gebogen...

Plots grijpt ontroering hem aan,

want wat schouwen zijn starende oogen?

’t Schitterend beeld van een knaap,

waar de maagden in droom naar verlangen,

’t golvende blond aan den slaap

en de teederste blos op de wangen.

Star, met een koortsigen blik,

blijft hij ’t overschoon schijnbeeld bestaren,

beurtlings in blijdschap en schrik

wenkt hij ’t toe met de wildste gebaren.

Strekt hij de hand, dan verdwijnt,

door het golven, het schijnsel daaronder —

dan, na een oogwenk, verschijnt

in de plas weer het beeldschoone wonder.

„Wee mij!” zoo klaagt hij zijn smart,

„hoe verdraag ik dit nameloos lijden?

Vlak bij den vriend van mijn hart

en toch vademen van hem gescheiden!

Ik, die naar teederheid dorst,

moet hier eenzaam in wanhoop verkwijnen!”

En hij kastijdt zich de borst,

zich berokkenend duldlooze pijnen

Zoo stort hij jammerend neer,

’t gloeiend hoofd op de koelende zoden......

Nu lijdt Narcissus niet meer,

want zijn geest is het lichaam ontvloden.

En de Najaden, vol smart,

snellen toe naar de plek... zij ontwaren

niets dan een bloem, geel in ’t hart,

met een kransje van sneeuwwitte blâren.

........................................

Mijdt dus den spiegel als ’t kan,

want het kon je nog wel eens berouwen!

Dit is ’t verhaal van een man,

maar het geldt haast nog meer voor de vrouwen.

4. PYGMALION.

Zekere Pygmalion,

in den tijd van het verre verleden,

leefde zoo vrij als hij kon,

ongetrouwd, dus volkomen tevreden.

Kunst was zijn lust, in ’t gemeen,

en het beeldhouwen in het bijzonder,

en uit het levenloos steen

schiep hij ’t beeld van een vrouw — ’t was een wonder.

’t Was van zoo zeldzame pracht,

dat produkt van zijn vaardige handen,

dat, met ontembare kracht,

het zijn minnevuur fel deed ontbranden.

’t Was van een lijn en een bouw,

die zóó schoon en zóó levensgetrouw scheen,

dat het geen beeld van een vrouw,

maar een vrouw (en een beeld van een vrouw!) scheen.

Als hij het marmer betast,

is zijn minnevlam niet meer te blusschen,

en hij bedekt het albast

van den mond met de vurigste kussen.

Woordekens, zalig en zoet,

meer gezucht dan gezegd of gefluisterd,

luchten zijn dwepend gemoed,

en hij beeldt het zich in, dat zij luistert.

Dan brengt hij gaven in goud,

dan de roos, dan de wuivende winde,

reukwerk, en druiven bedauwd,

als de minnaar de teeder beminde.

Sieraden, kostbaar en mooi,

die de zinnen der maagden bekoren,

Hangt hij zijn lief om, ten tooi,

diamanten aan hals en aan ooren.

’t Feest van de Lente breekt aan,

dat de Cypriër vroom pleegt te vieren;

’t altaar, met gaven belaân,

wacht het offer der sneeuwwitte stieren.

Pygmalion komt, en vraagt

Aphrodite gehoor voor zijn smeeken:

„Geef mij mijn marmeren maagd

tot mijn vrouw...” Neen, zoo durft hij niet spreken...

en dan bedenkt hij een zin,

half vertolkend ’t gevoel dat hem blaakte:

„Gun mij een gade, godin,

die gelijkt op het beeld dat ik maakte!”

Venus verhoort zijn gebed,

en de vlam flikkert op tot een teeken.

Blijde, met luchtigen tred

keert hij weer, want zijn angst is geweken.

Honderdwerf kust hij het beeld.

Nu betast hij het ijzige marmer......

Als hij het koozende streelt,

schijnt het steen hem al zachter en warmer,

en, naar zijn innigen wensch,

gaat het hooge geluk tot hem naad’ren:

’t beeld wordt een levende Mensch,

en het bloed kleurt haar levende aad’ren!

Andermaal kust hij haar mond,

en hij voelt zich verrukt, als verwinnaar —

Blozende blikt zij in ’t rond,

en dan schouwt zij in ’t oog van haar minnaar.

........................................

Kunstenaars, weet wat je doet!

maakt maar nooit mooie beelden van vrouwen,

want het begint soms zoo goed,

en dan eindig je met ze te trouwen.

5. ARACHNE.

Laat mij bezingen de vrouw

in het weven ervaren als geene,

die in de kunst van ’t Getouw

zich wou meten met Pallas Athene.

Arm was Arachne — maar fier

op de gaaf, door den god haar gegeven;

schoonheid stond in haar banier,

hare Kunst was haar lust en haar leven.

En daar verdreef zij den tijd

van ’t begin tot het eind van den dag mee;

iedereen prees haar om strijd,

want geen mensch die ’t zoo kon als Arachnee.

Arm was Arachne — maar trotsch!

Ja, zij minachtte zelfs de godinnen:

’t stond bij haar vast als een rots,

dat Minerva ’t niet van haar zou winnen.

Pallas Athene, die ’t hoort,

zelf de Eerste der Weefsters geheeten,

nadert, verbaasd en verstoord,

en stelt voor om zich met haar te meten.

Blij gaat Arachne ten kamp;

o, zij schijnt naar den wedstrijd te haken!

Weinig vermoedt zij den ramp,

die dit Rijm tot een drama zal maken......

Elk neemt haar plaats op haar stoel.

Door de zucht naar de zege gedreven,

vangen zij aan, en de spoel

schijnt om schering en inslag te zweven.

Spoedig is Pallas gereed,

en zij monstert het werk van Arachnee,

schoon ze voor zich al wel weet,

dat het zwakjes zal wezen... Maar, ach nee!

’t Tegendeel is ’t, wat ze ziet:

’t is een meesterstuk — zonder gebreken!

Neen, zij ontveinst het zich niet:

de godin is de zwakste gebleken.

Blakend van afgunst en haat,

in een vlaag van ontembare woede,

scheurt zij het weefsel tot draad,

en dan grijpt zij vol gramschap de roede.

Roepend: „Wat gij hebt volbracht

is alleen aan de goden geoorloofd!”

slaat zij tot driemaal met kracht

de rivaal op het bloedige voorhoofd.

Snel maakt Arachne een strop

van de flarden die raaf’lig daar lagen;

ziedende hangt zij zich op,

want die hoon kon de trotsche niet dragen.

Maar nu van meelij vervuld,

zegt Minerva: „Ik schenk u het leven;

echter, tot straf voor uw schuld,

zult gij, levende, wevende... zweven!”

Uit het noodlottige touw

groeit een netwerk al fijner en fijner;

’t lijf der rampzalige vrouw

krimpt gestadig. Al kleiner en kleiner

wordt het een gruwzaam insect,

bolgebuikt, van veel pooten omgeven.

Zoo, op haar webbe gestrekt,

blijft Arachne, de Spinnekop, weven.

........................................

Vrouwen zijn meestal charmant,

en dan moeten wij, mannen, ze minnen;

maar, zijn ze trotsch en pedant,

dan veranderen vrouwen in spinnen.

6. ICARUS.

Daedalus, wereldberoemd,

toen hij eenmaal den Doolhof gebouwd had,

alom met eere genoemd

door wie ’t kunstige wonder aanschouwd had,

vlug en vernuftig van geest,

de bekwaamste van Griekenland’s mannen,

juist door zijn kunde gevreesd —

was door Minos naar Creta verbannen,

Droef zit de banneling, daar,

van zijn vaderland verre, te zuchten,

peinzend: hoe speel ik ’t klaar

om dit straf-oord van Minos t’ ontvluchten!

„Hij heeft het water, het land,

(hm! ik ook!)” zoo denkt Daedalus dikkels;

„Ik heb de lucht, en ’t verstand!”

en zijn heimwee, die sterkste der prikkels,

brengt hem een plan voor den geest.

Door het onrecht nog hevig verbolgen,

zint hij, beducht noch bevreesd,

de natuur van de vogels te volgen.

Nu komt zijn kunde te pas!

hij vervaardigt van vederen vlerken,

lijmt z’ aan de leden met was,

en erlangt zoo het loon voor zijn werken.

Zie, daar verheft hij zich al

om zijn vlieg-apparaat te probeeren;

(’t Is maar een proef, voor ’t geval

dat er soms nog iets aan mocht mankeeren.)

Icarus, Daedalus’ zoon,

ziet hem gaan, en komt stralende nader.

„O!” roept hij uit, „dat is schoon!

maak mij ook van die vleugelen, vader!”

Daedalus draalt in ’t begin,

maar, (men weet het, zoo zijn eenmaal ouders)

geeft hem ten slotte zijn zin,

en dan smeert hij het was op zijn schouders,

hecht er de vleugelen aan,

maar vermaant hem voorzichtig te wezen.

Steelsgewijs pinkt hij een traan,

en dan denkt hij, met heimelijk vreezen:

Deed ik wat plicht mij gebiedt,

’k gaf het heele plan op, en ik bleef hier......

Lang duurt de weifeling niet,

en hij zeilt op de zucht van den zephir

zalig in ’s Blaue hinein,

en geen macht houdt den vliedende tegen!

Icarus, dapper en klein,

is al recht in de hoogte gestegen.

’t Boertje op ’t land aan de ploeg,

die ze ziet, bij het spitten der zoden,

mompelt: „Ik weet al genoeg;

die twee vliegers daar ginder zijn goden!”

Icarus, jeugdige dwaas!

overmoedige, die geen gevaar schuwt,

slaat er geen acht op, helaas!

hoe de vader hem vliegende waarschuwt:

„Icarus, Icarus, kom!

Toe, niet hooger! Vlieg net even laag als

ik het doe! Wees niet zoo dom!

Daar gebeurt nog een ongeluk, waaghals!”

Alles vergeefs. Wee! zijn zucht

om steeds hooger en hooger te zweven,

blij door de blauwende lucht,

kost den jongen vermeetle het leven.

Zwaar treft den strever de straf:

zie, de zon smelt het was... Even later

vallen de vleugelen af —

en hij stort met een kreet in het water!

Daedalus is al aan wal

en hij kijkt er, ontzet, van de ree naar......

Zoo was dan Icarus’ val;

daar heet nu nog d’ Icarische zee naar.

........................................

d’ Aviatiek staat nog zwak,

ook al vordert de kunst wonderbaarlijk:

Kies maar een veiliger vak,

want het vliegen blijft altijd gevaarlijk.

7. PYRAMUS EN THISBE.

Pyramus en Thisbe,

zij, de lieflijkste onder de vrouwen,

vurig en jong alle twee,

spraken af met elkander te trouwen.

Jammer genoeg voor het paar —

of een „paar” mocht het dus nog niet heeten —

maakten de ouders bezwaar,

want die wilden van vrijen niet weten.

Vruchtloos der kindren geween!

en tot overmaat nog van hun lijden

waren zij buren, alleen

door een muur van elkander gescheiden.

Dicht bij elkaar, en toch ver!

In de muur was geen poort of geen deurtje,

maar...... als een lichtende ster

in den nacht scheen hun eenmaal een scheurtje,

ergens verborgen in ’t groen,

groot genoeg voor ’t verliefde gefluister,

maar net te klein voor een zoen.

Hier nu dweepten zij dikwijls in ’t duister.

En om het blakende vuur

hunner heimlijke liefde te blusschen,

drukten zij elk op den muur

bij het kiertje de klappendste kussen.

O, dat gehate verbod!

Is me dat een manier om te vrijen?

’t Is maar een matig genot

dat gezoen op die ijskoude keien!

Eindlijk verwint zij haar schroom;

hoor de schalken het schema beramen:

„Onder den moerbeienboom,

vlak bij Ninus’ graf, komen wij samen!”

„Goed!” — Zoo gezegd zoo gedaan.

Zie nu Thisbe ontsnappen... daar gaat ze...

Zacht, bij het schijnsel der maan,

sluipt ze voort, en is tijdig ter plaatse.

Alles rondom ligt in droom;

geen gevaar is in ’t duister te duchten.

Hier is de moerbeienboom;

hagelblank zijn de volrijpe vruchten.

Plotsling verbleekt haar gelaat:

een leeuwin ziet zij dreigend genaken,

vlak bij de plaats waar ze staat,

met van runderbloed druipende kaken!

Snel, voor haar leven beducht,

is nu Thisbe een grot in gekropen,

maar, in haar angstige vlucht

daar ontslipt haar de sluier bij ’t loopen.

Dezen verscheurt de leeuwin,

en, teleurgesteld, langer niet wachtend,

gaat zij de bosschen weer in,

de nu bloedige flarden verachtend.

Pyramus komt. — Ach! het rood

van den sluier, en ’t poot-merk in d’ aarde

zeggen hem: Thisbe is dood! —

Heeft het leven voor hem nu nog waarde?

Neen. Hij doorsteekt met het staal

zich de borst in die droevigste stonde,

rukt het weer uit, en een straal

spuit omhoog uit de kokende wonde.

Thisbe, verheugd, dat het lot

haar den dood der verscheuring bespaarde,

sluipt, nog bedeesd, uit den grot......

ziet den bloedigen jongling ter aarde...

werpt zich op ’t lijk met een gil......

heft den dolk op, en rukt zich de tressen —

„Boom!” krijt zij, „gij, die daar stil,

overladen met sneeuwwitte bessen,

staat, als getuige der smart,

moog’ uw vrucht, als een blijk onzer pijnen,

voortaan in ’t klaaglijke zwart

van den rouw voor de menschheid verschijnen!”

’t Boezemblank bloedig bespet,

zinkt zij neer, zich uit liefde vermoordend.

Dat was haar laatste gebed —

en genadige goden verhoorden ’t.

........................................

Als je knus moerbeien eet,

zal je meestal wel ver van de smart zijn;

toch is het goed dat je weet

hoe het komt, dat die vruchten zoo zwart zijn.

8. PHILEMON EN BAUCIS.

Jupiter — alias Zeus —

met god Hermes, vermomd als mortalen,

zochten een veilig tehuis

op een zwerftocht door Phrygië’s dalen.

Iedere deur was op slot;

zij beproefden aan honderden huizen —

overal vingen zij bot,

tot zij klopten aan ’t kleinste der kluizen.

Daar, voor zijn jaren nog vlug,

woont Philemon, de grijsaard, en Baucis,

grauw, en gebogen van rug,

dus je hoeft niet te vragen hoe oud z’ is!

Teeder beminde hij haar;

en van ouds, door de liefde verbonden,

woont er het waardige paar,

zonder geld, zonder goed — zonder zonden.

Daar, in die schamele hut,

met wat riet overdekt en wat zoden,

zwak en bouwvallig gestut,

wordt den zwervers gastvrijheid geboden.

Snel zoekt Philemon een bank

voor de gaste’ in een donkeren hoek op;

knoestig en hard is de plank,

maar de vrouw legt er dalijk een doek op.

Zij blaast het smeulende vuur

tot de vlammen al lekken en laaien,

hij haalt het spek uit de schuur.

en het bestje begint het te braaien.

Spoedig is alles gereed,

en als Baucis de tafel gaat dekken,

— proper, maar oud is het kleed —

kort Philemon den tijd met gesprekken.

En, daar één poot van den disch,

door den ouderdom wankel geworde’,

korter dan d’ anderen is,

maakt hij dat met een potscherf in orde.

Baucis brengt wat ze bezit;

in de kast mag geen kruimeltje blijven:

eieren, goudgeel en wit,

kaas en brood, en Minerva’s olijven.

Knus in een mandje van riet

ligt de noot bij de rijpe kornoelje —

Weelde die vin je daar niet,

maar het hart is zoo goed. En dat voel je.

Dan nog een appel, een peer,

voor dessert een beschuitje met honing;

aardbeien zijn er niet meer,

maar wel druiven. Tot slot en bekroning

komt er nog wijn. Maar o schrik!

toen zij schonken, den gasten tot hulde,

zag hun verstarrende blik

dat de kan zich van zelve weer vulde!

Biddende zijgen zij neer;

ja, nu zien ze ’t de gasten zijn goden!

„Straft ons, o goôn, niet te zeer

voor het schamele maal dat wij boden!”

stamelt Philemon, en thans

gaat hij gauw in de gaarde daar achter

’t offerdier grijpen: een gans

die zij hielden bij huis, als een wachter.

Vlug vliegt de vogel bevreesd

in de hut, en zoekt heul bij de goden;

deze beschermen het beest

en verbieden den man het te dooden.

„Braven!” zoo zeggen de goôn,

„onze gunst hebt gij weten te werven;

spreekt! wat verlangt gij als loon?

Uw nabuurschap zal smadelijk sterven!”

„Dat g’ ons uw dienaren maakt,”

zegt Philemon, „en ’t zij ons gegeven,

dat, als het einde genaakt,

wij malkanderen niet overleven!”

Zoo is geschied. In een poel

ligt de bodem der buren verzonken;

d’ oudjes bereiken hun doel,

want het priesterschap wordt hun geschonken.

d’ Arme, bouwvallige kluis,

riet-bedekt en met ranken omlooverd,

wordt op een teeken van Zeus

in een statigen tempel vertooverd.

Jaren nog dienden zij daar

als de priesters in Jupiter’s tempel.

Eens op een dag stond het paar

voor den dienst op den heiligen drempel,

toen zij bemerkten, dat plots

aan hun lichamen takken ontsproten;

dit was de gave des gods

en het loon voor de goede genooten:

Godes genadig bestel,

dat hun einde gelijk zoude komen.

Zwak klonk het tweemaal: „Vaarwel......!”

Toen veranderden beiden in boomen.

........................................

Schriel zijn is slecht, maar ook dom;

geef je gasten dus volop te eten.

’k Zeg het niet erregens om,

maar enfin, hè, je kunt toch nooit weten...

9. PHAETON.

Phaëton, Clymene’s zoon,

kreeg van Epaphus telkens te hooren,

— mokkend verkroppend den hoon —

dat hij niet uit een god was geboren.

Clymene klaagt hij zijn leed,

en hij smeekt haar: „Verklaar het mij nader,

moeder, bewijs wat gij weet!

Is het waar, is Apollo mijn vader?”

„Ga naar het Zonnepaleis,”

was het antwoord, „leg Sol zelf de vraag voor.

’t Is mij wat moeilijk, die reis,

anders ging ’k met je mee, jongen — graag hoor!”

’t Prachtig paleis van den vorst

prijkt in pralenden pronk in den hoogen;

’t dak van kolommen getorst,

diamanten en goud aan de bogen.

Mulciber zelf had de poort

van het zuivere zilver gedreven:

’t zwerk, waar de zonne van gloort,

en het land, van de zeeën omgeven.

Schuchter, met wankelen voet,

nadert Phaëton — zal hij het wagen?

Nauwelijks kan hij den gloed,

de verblindende schitring verdragen.

Daar, op den goudenen troon,

zit de god van de laaiende lichten,

stralende, schitterend schoon,

om het voorhoofd de vurige schichten.

Rondom hem heen staat zijn schaar

satellieten, gecierd van festoenen:

’t Uur en de Dag en het Jaar;

naast de Maand en de Eeuw, de Seizoenen.

„Phaëton!” zegt hij verbaasd,

„wat verlangt ge? Wees welkom, treed nader!”

Dalijk, in koortsigen haast,

roept de knaap: „O, bewijs mij, mijn vader,

dat ik uw zoon ben!” — „Ik zweer ’t!”

antwoordt Phoebus, „en ’k geef — ten bewijze —

Phaëton, wat ge begeert!”

„O, zoo moog ik een enkele reize,

mennen uw vurige span......”

en de vader ten diepste verslagen,

dat hij niet weigeren kan,

brengt zijn telg naar den vlammenden wagen,

balsemt hem lijf en gelaat,

dat de gloed ze niet moge verbranden,

en, na veel woorden van raad,

legt de teugels den knaap in de handen.

Snel, op des Zonnegods woord,

dat het wonder des dags ga geschieden,

opent Aurora de poort,

en de Starren verbleeken, en vlieden.

Phaëton’s hand is onvast,

en het vierspan, gehoefd en gevleugeld,

vliegt met den veerlichten last

door het zwerk, noch geleid, noch beteugeld.

Voort! nu eens scheef, dan weer recht

gaan de rossen, die nimmer vermoeid zijn,

hooger, en laag — en men zegt,

dat de Mooren er zwart door geschroeid zijn.

Heviger blakert de gloed,

dien geen sterveling meer kan verdragen;

vuur blaast het vierspan verwoed,

en de vlammen slaan hoog uit den wagen.

Eindelijk, hijgend en heet,

stort de knaap, wien de teugels ontgleden,

met een ontzettenden kreet,

half verzengd en ontzield naar beneden.

’t Vlammende haar om het hoofd

leek het licht van een vallende sterre,

plots in de ruimte gedoofd —

en hij viel, van zijn vaderland verre.

’t Lichaam, met roetstof bedekt,

werd, met geurende bloemen beladen,

zacht in de groeve gestrekt

door de weenende Weste-Najaden.

........................................

Streng was des jongelings straf;

en nu kun je van Phaëton leeren:

ben j’ al van hooge komaf,

daarom kun je maar zóó niet chauffeeren.

IX. GESCHIEDENIS DES VADERLANDS.

(Fragment)

EERSTE ZANG.

DE KOMST DER BATAVIEREN. — ZEDEN EN GEWOONTEN. — GODSDIENST.

Verzot op jacht en spel, maar wakker en rechtschapen,

Aan woord en vriendschap trouw, geducht in ’t oorlogswapen,

En Rome’s achting waard was Fries en Batavier.

Met recht is ’t nageslacht op zulk een herkomst fier.

Van Lennep.

O, jeugd van Nederland! Door burgerzin gedreven

Heb ik dit heldendicht om uwentwil geschreven.

Het fraaist geschenk, wellicht, dat u te bieden is:

Een rijmenrijk relaas van ’s Lands Geschiedenis.

Mocht soms een stille lach uw jonge lippen krullen,

Mocht soms een enkle traan tersluik uw ooghoek vullen —

Het zij zoo. ’t Zou me niet verbazen. Want ik weet:

Niets treft ons dieper dan der Vaadren Lief en Leed.

Voorzeker is dit vaers voor kinderen geschreven:

’t Verleden hoort aan hen, die in de Toekomst leven;

Maar wellicht geeft het soms ook iets voor hart en hoofd

Aan hem, die niet meer aan den ooievaar gelooft.

Aanschouwt dan ’t bont tafreel, dat ik u voor zal leggen!

En als het je verveelt, dan mag je ’t eerlijk zeggen.

In overoude tijden zag ons grondgebied

Er anders uit dan nu. Zoo was er toen nog niet

Die groote zilte plas, de Zuiderzee geheeten;

Daar was het Flevo-meer. Zooals je wel zult weten,

Bestaat er kans dat deze toestand wordt hersteld;

Een dure karrewei; enfin, de Staat heeft geld.

In Duitschland, ver in Hessen, woonde ’t volk der Katten,

Die, door den buur getergd, ’t wanhopig plan opvatten

Te wijken voor de macht. Zij hollen boomen uit;

Zoo maakt zich elk in haast een primitieve schuit,

Om in zoo’n hollen stam den Rijnstroom af te zakken.

Zij hadden roer noch zeil; zij stuwden zich met takken.

En wie niet mee mocht zakken in een hollen boom,

Staat daar in wanhoop aan den oever van den stroom;

Hij ziet zijn makkers gaan, en voelt een droef verlangen

Om zich aan een niet-hollen boomstam op te hangen.

Zoo zakken zij in holle boomen naar ons land.

Hier woont de Marezaat, de Fries en de Tubant,

En ’t volk, dat geen konijn in ’t duin met rust kan laten,

Dat blijkt wel uit hun naam — nietwaar? — „Kaninefaten.”

De holleboomers zochten ’t centrum. Toen ontstond

De naam van: Batavier (Bat ouwe, „goede grond.”)

’t Is mijn gewoonte niet, adviezen op te dringen,

Maar ik had ze genoemd: de Holleboomelingen.

Het juiste jaartal is natuurlijk niet bekend;

’t Moet 100 Jaar v. C. zijn, of daaromtrent.

Nu. Al die volken waren eigenlijk Germanen,

(Wat heel wat anders is dan Duitsche onderdanen!)

Hun haar was blond, hun oogen blauw, hun tanden wit,

Want koekjes noch tabak bedierven hun gebit.

De oudren hulden zich in wildebeesten-vellen,

Wasch-echt en weinig sleetsch, gemaklijk te verstellen;

Die werden aan den hals met doornen vastgehaakt;

De jeugd liep, net als nu de dames dikwijls, naakt.

Hun hutten bouwden zij op woerden of op terpen.

Hun sport — goddank geen voetbal — was het speren werpen.

Veel heeft men heden nog, maar ’t ging toen minder grof;

Zij reden niemand dood, en spreidden stank noch stof.

Voorts had men ’t zwemvermaak, het worstlen en het rijden,

Het klimmen in den boom, en ’s winters ’t baantje glijden.

Zij leefden van de jacht en van de visscherij,

En verder at men honig, fruit, en gerstebrij.

Hun drank was mede of bier. Ja, ons gebruik van bieren

Dateert nog uit den tijd der oude Batavieren.

Het was een moedig ras, zoo eerelijk als goud,

Maar dol op dobbelen — een nog bestaande fout.

Hun eens gegeven woord, daar kon je op vertrouwen.

Ze gingen wel eens uit, maar nooit met rare vrouwen.

De vaderlijke macht was onbeperkt. Maar, ja —

’k Vind onze kinderen veel te vrij met hun papa.

De Batavier was te beschaafd om zelf te werken;

Wie werkte, was: de slaaf. En hieruit kun je merken,

Hoe naam en daad veranderd zijn op dit gebied,

Want werkman heet hij nu, en werken doet hij niet.

De taak in huis werd door de vrouwen waargenomen —

Daar moet je bij de dames nu maar eens om komen!

De dooden werden steeds op stapels hout verbrand:

Aan wurmen voeren had de Batavier het land.

Door al die volken werd het Heidendom beleden;

Toch was er net zooveel schijnheiligheid als heden.

De oppergod was Wodan, sterk, maar zacht van zin,

En verder Donar (zoon), en Freya (gemalin),

Waarvan men Donder-dag en Vrij-dag af moet leien;

Dus niet, zooals je dacht, van donderen en van vrijen.

Walhalla heette ’t hemelrijk, waar ook de mensch

Kwam leven na den dood. Hij had het daar naar wensch,

Want daar zat men zich niet bij harpspel te vervelen,

Maar dronk men lekker, ijskoud bier uit bekkeneelen.

TWEEDE ZANG.

DE ROMEINEN HIER TE LANDE. — HUN INVLOED OP ONZE TAAL EN BESCHAVING. — CLAUDIUS CIVILIS. — VELLEDA.

De grijze wichlares verstaat meer duistre dingen

Dan d’allerkundigste der nuchtre stervelingen.

Vermaes.

Zoo had ons voorgeslacht geruimen tijd geleefd,

Als een gelukkig volk, dat geen historie heeft,

Toen van het zoele Zuid een onweer van cohorten

Zich over deze lage landen uit kwam storten.

En leert nu uit den worstelstrijd met den Romein

Hoe, naar ’t bekende woord, een klein volk groot kan zijn.

Laat ik u eerst wat van ’t Romeinsche volk verhalen.

Zij vonden, met de Grieken, uit de doode talen.

Een goede daad. Want hadden zij dit niet gedaan,

Dan zou er hier geen één gymnasium bestaan.

En d’ invloed van ’t Latijn, dien kan, mijn jonge vrinden,

Wie niet goed oppast, aan den lijve ondervinden;

Want wie de fout begaat van lazarus te zijn,

En op zijn canis krijgt, die dankt dat aan ’t Latijn.

’t Latijn verschafte ons musea’s, gladiolussen,

Dilemna — neen, dat ’s Grieksch, maar petroleum, bolussen.

Ook eigennamen: Manus, Ita, Lex, Margo,

Six, De Miranda, Nolens, Da, Mulier, Cato.

Voorts ei en flens en mors, en nat en net en nare,

En post en das en vult en rem en reus en mare,

En dans, en glans, patent, en de, die, dat, en sta,

En kwibus, tot, voluit, en fluit en opera.

Romeinen waren redenaars, strategen, dichters,

En van de Rechtsgeleerdheid waren zij de stichters.

Maar bovenal in krijgskunst toonden zij hun kracht,

En onderwierpen vele volken aan hun macht.

Doch Caesar, keizer, generaal en groot geleerde,

Bedacht een plan, dat hem en onzen voorzaat eerde:

Hij onderwierp hem niet, maar door een hecht verdrag

Verkreeg hij hier, in naam der vriendschap, groot gezag.

En zelfs in Caesar’s eigen lijfwacht opgenomen,

Was Fries en Batavier als kind in huis te Rome.

Maar Rome was een stad vol ongerechtigheid,

Waar onze jeugd tot heel veel leelijks werd verleid,

Maar als ’k dat in den breede wilde demonstreeren,

Dan schreef ik boven dezen Zang „Alleen voor Heeren.”

Het is mij liever, dat uw oordeel wordt verzacht,

Dies wijs ’k op ’t goede, dat ons Rome heeft gebracht.

Zij bouwden vestingen, en maakten mooie wegen,

Zoo hard als adamant, zelfs na den zwaarsten regen.

Kanalen groeven zij, zoo als de Drusus-gracht,

Die Drusus maakte — dus de naam was goed bedacht. —

Maar eindelijk begon de band toch wat te knellen;

En wat er toen gebeurde, zal ik je vertellen.

De Friezen gaven ’t sein; maar ’t is hun niet gelukt:

Hun opstand is door Corbulo snel onderdrukt.

Edoch, het smeulend vuur blijft onder d’ assche gloeien;

Wanneer het onweer wegtrekt, gaat de hooiberg broeien......

Bezing mij, Muze, thans den eersten grooten man,

Waarop zich ons aloud geslacht verheffen kan!

Wien Neêrlandsch bloed door d’ aadren vloeit, van vreemde smetten,

En andr’ infecties vrij, en die gedwee ’s lands wetten,

Al zijn ze soms wat mal, gehoorzaamt; hij, wiens borst

(Zijn onbeklemde) gloeit voor Vaderland en Vorst —

Die eere hem, die van den grooten kamp de ziel is;

Het hoofd der Batavieren, Claudius Civilis.

Van afkomst Batavier — Romein naar burgerrecht,

Zag hij met afschuw hoe de landzaat werd geknecht.

Want daartoe was het al in Nero’s tijd gekomen;

Gestadig was de onderdrukking toegenomen,

De bondschap was ontaard in bitt’re slavernij......

Toen trad Civilis op. De redding was nabij.

Maar, volgens ’t bijgeloof van die (en deze) dagen,

Zocht hij de Vroede Vrouw, om haar advies te vragen.

De zieneres Velleda woonde op de hei,

Waar zij planeten las, en werkte met het ei.

Daar zien wij dan den held haar plaghut binnentreden,

Wen zij verzonken zat in heidensche gebeden,

Te midden van haar ganschen attributen-schat:

De koffie en de kous, de kaarten en de kat.

Maar nauwlijks zag zij den bezoeker binnenkomen,

Of zij begon met radde tong hardop te droomen:

„Gij krijgt een blonde vrouw; en kindren zonder tal;

U wacht een verre reis; een zwarte vogel zal......”

„Pardon, juffrouw,” viel Claudius haar in de rede,

„Och, deelt u dat maar aan uw andre klanten mede.

Het zal wel waar zijn, maar daar kom ik nu niet voor.”

Toen fluisterde hij snel Velleda iets in ’t oor:

Het was zijn eigen plan! Hij knipoogde veelzeggend,

Toen zei ze ’t hardop na — kwansuis de kaarten leggend.

Nu kon hij ’t volk verzeekren, met een schijn van recht:

„Dat heeft de zieneres Velleda mij gezegd.”

Zoo doe ik met mijn arts, en ’k kan ’t u aanbevelen,

Om met uw dokter ook dat spelletje te spelen:

Eerst doe ik hem een lang en intressant verhaal

Van de symptomen van mijn (ingebeelde) kwaal;

Dan zeg ik zoo terloops, half in gedachten quasi,

Bij voorbeeld: „’k Hou van runderlappen met spinazie......”

Nu krabt mijn eskulaap zich even achter ’t oor,

En schrijft mij runderlappen met spinazie voor.

DERDE ZANG.

BRINIO. — DE VOLKSVERGADERING IN HET HEILIGE WOUD. — DE INNEMING VAN CASTRA VETERA.

Geen mes of schaar, die ’t hoofd mij raakt,

Eer ’t Vaderland is vrij gemaakt.

Van Lennep.

Het plan van Claudius, waarin ik daar bleef steken,

Zal ’k nu, met je verlof, beknoptelijk bespreken.

Hij had in Rome deze wijsheid opgedaan,

Dat eerlijkheid en oorlog kwalijk samengaan.

Zoo kwam hij op ’t idee, zijn plannen te verdoezelen,

Om met den vijand wat te kunnen blijven smoezelen;

Aan Rome bleef hij trouw — dat is, hij hield zich zoo,

En koos zich hier een strooman, zeekren Brinio,

Den populairen leider der Kaninefaten,

Een vurig patriot, gemaklijk om te praten.

Vol moed op goed succes besteeg de held zijn ruin,

En reed naar des konijnenvangers hut in ’t duin.

Dan, nauwlijks is ’t gewichtig tweegesprek begonnen,

Of Brinio is voor het stoute plan gewonnen.

Geen wonder, dat ze ’t spoedig eens geworden zijn:

Hij was niet, wat je noemt, een vurig pro-Romein!

Het kwam er nu op aan, geen tijd meer te verliezen;

En Brinio met spoed tot hoofd te laten kiezen.

Een samenkomst van ’t volk werd ijlings voorbereid,

In ’t woud, dat aan den dienst van Wodan was gewijd.

In ’t eeuwenoude Bosch, geweldig om t’ aanschouwen,

Stroomt man en macht te saam, bij ’t schijnsel der flambouwen.

De dierenhuid om ’t lijf, geschut door schild en speer,

Zit men, in spanning, op de zodenbanken neer.

De eeredienst begint. De stemming wordt onrustig.

Het outer is gereed. De vlammen laaien lustig.

In ’t wit gekleede priesters voeren geiten aan,

En ’t offer wordt gebracht ter eere van de Maan.

De rook trekt langzaam weg door ’t bladerdak der boomen,

Maar nog is ’t oogenblik van spreken niet gekomen.

Luid hoorngeschal verkondt een nieuwe plechtigheid:

Een wit en smetloos kleed wordt op den grond gespreid;

Een grijze wichlaar werpt de rijsjes, handig, kunstig......

Hij legt het teeken uit. Het blijkt, toevallig, gunstig.

Nu vangt de maaltijd aan. Men vult de hoorns met bier,

En ’t pleit der plechtigheid maakt plaats voor het plezier.

Toen nam Civilis ’t woord voor zijn beroemde rede.

Ik deel u, op verzoek, ’t voornaamste daaruit mede.

„O, mannen-broeders,” sprak hij, „luistert naar mijn woord!

Bewaart het in uw ziel, en zegt het verder voort.

Het zal er thans om gaan, een leider te verkiezen,

Die u den kampstrijd kan doen winnen of verliezen.

Hoort dus aandachtig toe, neemt straks een wijs besluit,

En wie de orde stoort, die gaat er tusschen uit.

Waar dat het hier om gaat, behoef ik niet te zeggen;

Dat hoopt u Brinio zoo aanstonds uit te leggen:

Het gaat er heden om, als één man pal te staan,

En u, met Wodan’s hulp, te scharen om de vaan.

Verscheidenheid van volk bewoont de lage landen,

Maar, volgens Wodan’s wil, verknocht door hechte banden

Aan de gewijde plek, waar onze wieg op stond,

Waar eens ons graf zal staan — den vaderlandschen grond,

Die thans bedreigd wordt door een volk met stalen helmen,

Een Wodanloochnend ras van Thorvergeten schelmen!

Het gaat, gelijk gezegd, om een vitaal belang,

Het gaat om recht of macht, om vrijheid of om dwang.

Kiest Brinio. Kiest hem. Nu stemme niemand tegen!

Hij zal u redden, onder Thor’s onmisbren zegen.

Een kerel uit één stuk. Geen werk is hem te zwaar;

Hij knapt het voor u op; hij bokst het vóór-mekaar.

Vergeet niet: ik geloof nog vast in de mirakelen,

En ’k acht het niet toelaatbaar Wodan uit te schakelen;

Vandaar dat ik mij tot een slaapster heb gewend:

Velleda, en die is premier, gelijk bekend.

„Zet alle twisten stop; strijdt schouder,” sprak z’ „aan schouder!”

Kiest Brinio dan, want ik word al een dagje ouder.

Maar ’k zweer u, dat ik snor en baard zal laten staan,

Totdat het ons gelukt den vijand te verslaan.

Verkiest dus Brinio, er kome van, wat kome,

En blijft getrouw aan uw parool: Thor straffe Rome!”

Hij zweeg. Een zilte traan ontweld’ aan menig oog.

Toen stond de massa van haar zetels op, en toog

Ter stem-urn, als één man. De stroom was niet te stremmen;

En Brinio verkreeg op één na alle stemmen.

Nu klom de nieuwe leider op een zodenbank,

En sprak een enkel woord van welgemeenden dank.

„Ik dank jelui beleefd,” sprak hij, „Kaninefaten,

En andren, die mij koost uit al die kandidaten.

Ik reken op u allen, dat gij pal zult staan;

Ik hoop, dat gij begrijpt, waar om het thans zal gaan.

Als wij, om Wodan’s wil, den reuzen strijd aanvaarden,

Dan gaat het om de hoogste cultureele waarden;

Dan gaat het niet om goed, dan gaat het niet om geld,

Dan gaat het om te strijden tegen bruut geweld.

Wij staan in ’t teeken van verpletterende tijden,

Laat ons de handen dan in-een slaan om te strijden!

Wat Claudius daar straks naar voren heeft gebracht,

Dáár gaat het heden om; de vrijheid wordt verkracht,

De zonen van hoogstaande, vooraanstaande mannen,

Die worden momenteel gekneveld en verbannen,

De dochters worden van de moeders losgescheurd,

Haar waardevolste goed, haar reinheid, wordt besmeurd......

’t Is onaanvechtbaar waar. Wie wenscht zich dan te passen

Aan zoo’n mentaliteit? Maar — laat het water wassen,

Het daghet in den Oosten, ’t leed heeft welhaast uit;

Daar komt een nieuwe lente en een nieuw geluid!

d’ Ontvoogdingsdrang begint beslist al door te dringen.

Vanaf de laagste tot de allerhoogste kringen,

Totdat, door het gevoel van die saamhoorigheid,

d’Omvorming zich voltrekt, in ’t raam van onzen tijd.

Het gaat hier om......” toen werd hij op een schild geheven,

En van dien tijd dateert de term: „Lang zal die leven!”

Toen werd er door de plakkers nog wat nagepraat,

Wat eindigde met mot, zooals dat meestal gaat.

Zoo was ’t begin. Doch van den verdren gang van zaken

Ben ik van plan me maar een beetje af te maken.

Ik zwijg dus over Bonn, Maastricht, et cetera,

En schets u slechts den val van Castra Vetera,

Een machtig vestingwerk, beschut aan alle kanten

Door wallen, meters dik. ’t Heet tegenwoordig Xanten.

Civilis sloot het in, en eerst na langen tijd

Verloren de Romeinen dezen heeten strijd:

De honger noopte hen het eindlijk op te geven.

Civilis stond hun toe om, met behoud van ’t leven,

De vesting uit te gaan. Hij gaf zijn eerewoord,

En toen zij buiten kwamen, werden zij vermoord.

Zij smeekten: „Claudius!” Civilis stak geen hand uit;

Hij was Oost-Indisch doof, en keek een andren kant uit.

Toen klom de groote Leider boven op zijn paard,

En draafde spoorslags naar zijn huiselijken haard.

Maar vóóraleer zich tot de zijnen te begeven,

Bezocht hij zijn barbier, en kwam terug clean-shaven.

VIERDE ZANG.

HET FRANKISCHE RIJK. — DE PREDIKING VAN HET CHRISTENDOM. — DE VERWANTSCHAP VAN HET ENGELSCH MET HET HOLLANDSCH. — KAREL DE GROOTE. — DE NOORMANNEN.

Een kikker zag een os, die rustig liep te grazen,

Hij dacht: als ik het wil, dan word ik net zoo groot!

En dad’lijk ving hij aan zijn lichaam op te blazen,

Hij blaast en blaast — en barst, en vindt een vroegen dood.

Aesopus.

Na ’t geen ik in het vorig hoofdstuk heb verhaald,

Is de Romeinsche zon zoo-zoetjes-aan gedaald.

Het trotsche volk verging door innerlijke voosheid,

Door wufte weeldezin, door zond’ en zedeloosheid.

Dan — ook een onverzadigbare dorst naar macht

Heeft dit (en nog een ander!) rijk ten val gebracht.

Zooals w’ in onze jeugd al bij Aesopus lazen:

De kikker barst, die tot een os zich op wil blazen. —

Ter plaatse waar ’t Romeinsch Paleis in d’ assche ligt,

Wordt thans een nieuw gebouw door Clovis opgericht:

Het Rijk der Franken. Al de midden-volken kwamen,

Als kiekens, onder deze groote kloekhen samen.

Ook de Bataven gingen in dat rijk te loor;

De Friezen niet. Die waren daar te koppig voor.

Voorts woonden Saksen hier. Aan Saksen, Friezen, Franken

Heeft dus ons volk voornamelijk zijn bestaan te danken.

Al spoedig hebben, ter versterking van hun macht,

De Franken-vorsten hier het Christendom gebracht.

Dat ziet men tegenwoordig ook nog wel geschieden,

Dat godsdienst wordt misbruikt door machtbeluste lieden.

Vooral veel Anglen (Wolfram, Bonifacius)

Getuigden hier; een soort „Salvation Army” dus.

De Britten waren ’t steeds, die „vroom” en „goed” verwarden;

Nog is in Engeland een Zondag niet te harden.

Maar bij de Friezen vonden zij niet veel gehoor,

Daar waren deze veel te linke jongens voor.

De groote koning Radboud, een dier Friesche vorsten,

Die allerminst naar des geloofs fonteinen dorstten,

Was eindelijk bepraat door Wolfram, d’ Angelsaks,

Een goed propagandist — dat zei ik al daar straks —

Om in ’t gewijde water zich te laten doopen,

En zoo den zegen van het Christendom te koopen.

De koning stond ontkleed, de heeleboel was klaar,

Toen stuitte men ineens op tweeërlei bezwaar:

Vooreerst was, wat je wel begrijpen kunt, het bad koud,

Maar dat was ’t ergste niet voor den geharden Radboud,

Neen, ’t ergste was ’t bescheid, dat men den koning bood,

Toen hij den priester vroeg: „Waar kom ik na mijn dood?

Zal ’k bij mijn voorzaat zijn, die in Walhalla’s velden

Vrij bier drinkt uit de schedels onzer doode helden?”

— „Neen. Gij komt in den hemel. Zij zijn in de hel.” —

„Dan zie ik er van af,” sprak Radboud, „dank je wel.”

De doop ging dus niet door. En, ’k zeg ’t niet zonder blozen,

Ik had in zijn plaats ook waarschijnlijk ’t bier verkozen.

Een deel der Friezen ging, met Anglen, naar Brittanje.

En namen ’t in bezit. Den Dietschen invloed kan je

Nog merken, als je later vlijtig Engelsch leert.

(De wisling is er nog, maar ’t gaat nu omgekeerd).

Toen zijn er naamlijk woorden in die taal gekomen,

Die zoo maar uit het Hollandsch over zijn genomen,

Als elf en elk en hem, die, toe en doe en deed,

En redden, bulk en veil en punt, been, pink en reed,

En angel, made, mug en gems, ruin, beer, big, ever,

En brood en room en bier en worst en drop en lever,

En baker, dot en kind, en baas en vent en rats,

En last en mud en pond en hoed en pet en pats,

En stem en rust en rest en nut en beet en gave,

En bad en arts en links en fat en lap en have,

En dun, breed, stout en slim en rood en glad en vies,

Zoek zelf maar verder voort in WEBSTER en DE VRIES.

De grootste koning, uit ’t geslacht Pepijn gesprote’,

Was Karel, bijgenaamd — en zeer terecht — de Groote.

Die slaagd’ er eindlijk in, de Friezen te verslaan;

Toen dwong hij z’ — als geloovig Christen — in te gaan.

De paus was zeer tevreden met den Christen-koning,

En kroonde hem tot „Roomschen Keizer”, als belooning

Tot viermaal toe is deze vorst getrouwd geweest;

Je wrijft je oogen uit, wanneer je zooiets leest,

Te meer, omdat hij verder uiterst matig leefde,

Noch dobbelde, noch dronk, en steeds naar eenvoud streefde.

De Roomsche Keizer heeft hier zeer veel goeds gewrocht.

Veel scholen, die hij zelf van tijd tot tijd bezocht,

Heeft Karel opgericht. Hij liet geleerden komen,

Die werden in den hofkring gastvrij opgenomen.

Zooiets gebeurt niet meer. Nu vindt men aan het Hof

Slechts menschen zonder aanleg voor het vak van prof.

Hij leerd’ als grijsaard schrijven. Dat moet j’ in hem eeren;

Ik ken scribenten, die het schrijven nimmer leeren.

’t Leenstelsel, dat al wel zoo ongeveer bestond,

Gaf hij door strenge regelingen vaster grond.

Dat stelsel heeft men nog — alleen in andren zin:

Valt een minister soms een nieuw ideetje in,

Dan vraagt hij niet (wat moest, naar mijn bescheiden meening)

Is ’t ook misschien te duur? Och neen — hij sluit een leening.

De Keizer kleedde zich eenvoudig, elegant,

Maar lang zoo weeldrig niet als nu de burgerstand,

Wanneer zijn staatswerk hem ’n beetje ging vervelen,

Ging hij met Elegast gezellig wat uit stelen.

Dit vorstelijk vermaak heeft nog zeer lang bestaan,

En vele heerschers hebben ’t Karel nagedaan.

Nu moet ik aan het slot in droeven klank bezingen

De gruweldaden, die de Noren hier begingen.

Uit Scandinavië kwam deze woeste bent,

Al plundrend, brandend, roovend, moordend, zonder end.

Hun Vikings leidden deze niets-ontziende krijgers,

Zij teisterden ons land, bloeddorstiger dan tijgers.

’t Was ijslijk. En je denkt, wanneer je daarvan leest:

Wat was dàt schit’rend voor de bioskoop geweest.

Godfried de Noorman, door den vorst tot graaf verheven,

Bezorgde d’ armen Friezen een verschriklijk leven.

Hij gaf hun, na een opstand, elk een eigen strop,

Te dragen om den nek; toen pasten zij wel op!

Want iedereen begreep, als hij maar even stout was,

Dat hij er in een minimum van tijd om koud was.

En nog loopt menig stervling, tot zijn staag verdriet,

Met zulk een strop bekneld, ofschoon men ’t touw niet ziet.

Bij Leuven zijn de Noren eindelijk verslagen.

Die stad zag nòg een keer zoo’n bende, in later dagen......

VIJFDE ZANG.

HET GRAAFSCHAP HOLLAND. — DIRK I, DIRK II, DIRK III, ENZ. — DE KRUISTOCHTEN. — PETER DE HERMIET. — DE TOCHT NAAR DAMIATE.

’t Waren donkre, droeve dagen,

Nimmer vrij van oorlogsplagen,

’t Was krakeelen keer op keer

Tusschen Bisschop, Graaf en Heer.

van Lennep.

Nu spreidt een droef tafreel zich voor mijn blikken uit,

En klagelijke klanken klinken van mijn luit.

Het was een tijd van twisten, ijverzucht en veeten,

Waarin haast alle helden Dirk of Willem heetten,

Vandaar de nationale plaag: het dirkenwee,

Daar kwelt elk onderwijzer elken leerling mee,

Want al die Dirken dient hij op te kunnen noemen

Met zijn regeeringstijd, en wie zich kan beroemen,

Ze allen, zonder in zijn boek te hoeven zien,

Vlot op te kunnen dreunen, krijgt van meester tien.

Zoo leert de jeugd al vroeg zijn schooltijd te verknoeien,

En de Geschiedenis hartgrondig te verfoeien.

Het Graafschap Holland dan, waarvan ik heden dicht,

Schoon ’t door den koning van de Franken was gesticht,

Werd spoedig Duitsch gebied — ik kan het niet ontkennen;

Men zal aan dat idee een beetje moeten wennen,

Wanneer men — dat komt voor! — de Duitsche heerschzucht haat,

Iets waarvoor evenwel geen reden meer bestaat,

Want Duitschland is veranderd in den loop der tijden;

Nu is de Duitscher heel gematigd en bescheiden.

En als men de Mémoires van d’ ex-Kroonprins leest,

Dan ziet men, dat als hij maar Keizer was geweest,

Hij wel iets op de moeilijkheden had verzonnen,

En vast den oorlog had verhinderd en gewonnen.

De eerste Dirk, door keizer Karel aangesteld,

Was graaf — dat ’s alles wat de faam van hem vermeldt.

Nog heden zijn er graven, die noch slecht, noch braaf zijn,

Noch dom, noch slim, noch sloom, noch vlug — alleen maar graaf zijn.

Een kroontje op hun kaartje zegt: Mijn bloed is blauw!

Iets wat je zonder dat misschien niet merken zou.

De tweede...... neen, niet alle breng ik hier te berde,

Ik deel u slechts wat mee van één nog: Dirk de Derde,

Hij hief, waar later Dordrecht werd gesticht, een tol,

En stal, tot schâ des handels, zich den buidel vol.

Ten slotte heeft hij, opdat God hem zou vergeven,

Van zijn gestolen geld een bedevaart bedreven.

Dat deed men toen wel meer; van godsdienstvuur ontbrand,

Trok men, ten zoen voor zonde, naar het Heilig Land.

Tot zoen der zonde! Ja, maar waarom ’t hier verzwegen?

Kwam naderhand zoo’n held een aardig meisje tegen,

Dan bleek het vrome middel dikwijls niet afdoend,

En werd er weer opnieuw gezondigd en gezoend.

Toen evenwel de Turken deze streek bezetten,

Begonnen zij die bedevaarten te beletten,

De pelgrims werden vrij hardhandig aangepakt,

En, spartelden zij tegen, in de pan gehakt.

Maar Peter de Hermiet, een kluizenaar uit Frankrijk,

Verhief zijn sterke stem, hartstochtelijk en klankrijk,

En wekte op ten strijd. Hij trok van stad tot stad,

En predikte, terwijl hij op een ezel zat,

Den oorlog aan den Turk. De Paus was hem genegen,

En schonk den ijveraar zijn herderlijken zegen:

De hoorige, die deelnam aan zoo’n tocht, werd vrij.

De slaven waren er dus als de kippen bij,

Want niet slechts na zijn dood zou men zijn heil bekomen,

Maar dadelijk, dus dat was altijd meegenomen.

De ridders stroomden toe op Peter’s vrome stem,

Zij mochten wel zoo’n tochtje naar Jerusalem,

Want dom en dapper zaten z’ op hun burcht te mokken,

Verveelden zich er dood, en waren gek op knokken.

Hoewel ’k mijn zang niet noodeloos verlengen wil,

Sta ik bij één dier tochten toch nog even stil.

Die amuseerde mij als kind al uitermate,

Ik heb hier op het oog de tocht naar Damiate.

Die stad lag aan den Nijl, en aan den overkant

Bevond zich een kasteel, versterkt en goed bemand.

Ook Damiate had een krachtige bezetting,

En stad en burcht verbond een sterke stalen ketting.

Graaf Willem trok vol moed naar Damiate heen,

Om het t’ ontrukken aan den fellen Saraceen,

Maar de belegerden verweerden zich hardnekkig,

En ’t aanvalsmateriaal was blijkbaar te gebrekkig.

Totdat het scherp vernuft van den belegeraar

Twee mooie vondsten deed. Toen was het zaakje klaar.

De eerste was een op twee schepen staande toren,

De tweede een galjoen met groote zaag van voren;

Zoo werd de vijand uit zijn hoog kasteel verjaagd,

En tegelijkertijd de ketting doorgezaagd.

Nog luidt men in de kerk te Haarlem „damiaatjes,”

Naar ’t heet geroofd van daar. Maar wellicht zijn dat praatjes,

Want in dit opzicht zijn de meeningen verdeeld,

Maar niet op ’t punt, dat dat geklep vervloekt verveelt.

En opdat gij u niet vervelen zult, al lezend,

Leg ’k hier de vulpen neer, en eindig. Cet’ra desunt.

X. ALLERLEI.

1. MEI-RIJM.

„Im wunderschönen Monat Mai......”

Het hoort er zoo bij,

Dat je dweept met de Mei,

Als de blaadjes en bloemetjes botten;

De vogeltjes blij,

Leggen ijlings een ei,

En de koetjes zijn vrij

In de groenende wei,

Waar de veulentjes vroolijk ravotten.

Het lammetje blaat,

En de nachtegaal slaat,

Terwijl zelfs de kooivink zich vrij waant;

En ’s avonds nog laat

Staat de meid met d’r maat

In gezellig gepraat

Op de hoek van de straat —

Dat is alles ter eer van de Meimaand.

De habitués

Zitten voor de cafés

Te drinken, te leuteren, en te

Bespreken vol vrees,

Of vol hoop, match of race;

En nu wijken diners

Voor de tennisclub-thés —

Dat is alles ter eer van de Lente.

De comedies zijn dicht:

Het is veel te lang licht,

En de menschen verlangen naar buiten;

Zelfs de man van gewicht

Zet een vroolijk gezicht,

Als hij blijde zijn plicht

En zijn dagtaak verricht,

En ik heb zelfs een prof hooren fluiten!

Elk poëet in den dop

Slaat de Mei in den kop,

Nu kan zich geen dichter bedwingen,

Want zijn vreugd stijgt ten top,

En de pen neemt hij op,

En de bloem in den knop,

En de rups in de pop,

En dat alles dat moet hij bezingen.

Maar ik denk dan maar:

’k Ben geen dichter, niet waar?

Gelukkig de man die het niet is! —

Ja, de Meimaand is daar,

En de Lente staat klaar,

Maar het weer doet zoo raar,

En je keel loopt gevaar,

En ’t is nu net de tijd voor bronchitis.

Ik zet nu geen voet

Buitenshuis, als ’t niet moet,

Zonder jas — neen, daar waag ’k het niet graag op!

Want de Meimaand is zoet,

Maar bedenk wat je doet,

Want het weer is nu goed

Voor je panamahoed,

En je winterjas — dicht! — met de kraag op!

2. DE POST-STAKING.

Bede van een zakenman aan de Post.

Ik heb een flink en net kantoor,

Waar ’k ijvrig werk, voor vrouw en kindren.

Vermaak is goed — maar ’t werk gaat voor!

dat ’s mijn devies. En ’k leer ’t mijn mindren.

Ik doe mijn plicht, al zeg ’k het zelf,

Ik ben geen enklen dag afwezig,

Ik kom niet om een uur of elf —

Om kwart voor negen ben ’k al bezig.

De zaken lopen reedlijk goed,

Zoo alles door mekaar genomen;

Hoewel ’k me wat bekrimpen moet,

Ik kan er door-de-bank wel komen.

Mijn dagtaak zelf bevalt me zeer,

En, hoor ’k de klok van twaalven klinken,

Dan leg ’k voldaan mijn vulpen neer,

En ga tevreden koffiedrinken.

Daar ’s maar één ding in mijn bestaan,

Dat mij mijn sterven zal vervroegen;

— O, mensch, wees met mijn lot begaan! —

De brievenberg, dien ’k door moet zwoegen...

Daar liggen de stukken in dreigende stapels,

Van Londen, Parijs, van Berlijn en van Napels,

Papieren pilasters, zoo hoog als de zolder,

Omvallend en rollend al holderdebolder,

Mijn tafels bedekkend, bedrukkend, begravend!

Daar zit ik weer, zweetend en zwoegend en slavend,

En schuivend en schiftend en schikkend en zoekend;

En razend en tierend, verwenschend en vloekend,

Verscheur ’k d’ enveloppen, de gele, de blauwe,

En ’k lees van ’t „gelieve te treffen in vouwe,”

Al bevende breek ik de bloedige lakken,

En ’k brand om de rommel het raam uit te kwakken,

Want ’t ergst is de Hollandsche correspondentie,

Zoo’n schrijver, die breek ik de nek, als ’k de vent zie!

Die plat-duitsche wartaal, mijn vrede verdrijvend,

Van handels-scribenten, „inmiddels verblijvend”,

Van „spoedigst”, „op afroep”, „goedschrijvend”, „af Londen”,

Goed schrijven! Godbetert! Ik wou dat z’ ’t konden!

Die „eventueel” „en verzoeken wij”-zwetsers,

„Inliggend” en „eer” en „na hoogachting”-kletsers,

Die lummels, wier zinlooze vleitaal hun kracht is,

Wier „vrijheid” „beleefd”, wijl mijn „schrijven” „geacht” is,

Die „goederen afgeven”, „billijk voorradig”,

In leutertaal, Duitsch, lam, laf, likkend, langdradig;

Die walglijke kost, naar en misselijk smakend,

Die zit ik te kauwen, in wanhoop gerakend,

En knorrend en morrend,

En grommend en brommend,

En persend en knersend,

En krakend en blakend,

En grijpend en knijpend,

En blazend en razend,

En steunend en kreunend,

En wringend en springend,

En kloppend en schoppend,

En hoestend en proestend,

En niezend en briezend en kniezend,

En nokkend en wrokkend en schokkend,

En stampend en kampend en dampend,

En hijgend en zijgend en zwijgend,

En draaiend en zwaaiend en laaiend,

En speurend en sleurend en scheurend,

En rijtend en smijtend en bijtend en krijtend,

En hikkend en snikkend en schrikkend en stikkend,

En sissend en grissend en visschend en missend,

En snakkend en pakkend en smakkend en kwakkend,

En kreukend en deukend en beukend en jeukend,

En knoeiend en loeiend en broeiend en gloeiend,

En duwend en stuwend en gruwend en spuwend,

En tillend en trillend en rillend en gillend,

En jagend en klagend en vragend versagend,

Zóó zink ik in zwijmel, gekneusd en geknakt —

Dàt is ’t, wat me daaglijks de morgenpost bakt.....

........................................

En zie! onlangs — o, welk een lust!

Geen morgenpost om mij te kwellen......

Een bijna bovenaardsche rust,

Als zich geen sterveling voor kan stellen!

O, Post! Wat ik je bidden mag,

Je kunt me zoo gelukkig maken:

Och, zou je, al was ’t maar voor één dag,

Nog ééns een keertje willen staken?

3. NAPOLEON-RIJM.

De Tel. ontving een afschrift van den volgenden order, dezer dagen ter kennis gebracht van de cadetten der Kon. Militaire Academie te Breda:

Het is mij den laatsten tijd opgevallen, dat meerdere cadetten zich gearmd met jonge dames in het openbaar vertoonen.

1o. Als gevolg hiervan is meermalen de aandacht dier cadetten zoozeer in beslag genomen, dat ze verzuimen hun meerderen te groeten, blijkbaar omdat zij die meerderen niet zien of herkennen.

2o. Ook laat de militaire houding van cadetten, die gearmd loopen, meestentijds zeer veel te wenschen over, althans is die houding geenszins zooals van aanstaande officieren verwacht mag worden.

3o. Bovendien acht ik het ongewenscht, dat cadetten, die immers niet in het huwelijk mogen treden, door met een jonge dame gearmd over straat te loopen, den schijn aannemen, als zouden zij verloofd zijn, en derhalve voornemens zijn binnenkort een huwelijk te sluiten.

Het vorenstaande geeft mij aanleiding te bepalen, dat in art. 57 van de consignes, 2e en 3e alinea van boven wordt opgenomen:

„Het is aan cadetten verboden zich gearmd in het openbaar te vertoonen.”

Ik reken op ieders medewerking om aan genoemde misstanden, die aan het uiterlijk aanzien der Koninklijk Militaire Akademie ontegenzeggelijk afbreuk doen, een einde te maken.

De cadetten staan geschaard op het plein van het gebouw der K. M. A.

De kolonel spreekt hun toe:

Goeden morgen, jongelui. Ik heb je wat te zeggen.

Ik voel me n.l. verplicht je nog eens duidelijk uit te leggen

Wat de beteekenis is van het nieuwe consigne,

Waarbij je strafbaar gesteld wordt indien je

Je in ’t openbaar gearmd mocht vertoonen.

Ik bedoel natuurlijk: met een der Bredasche schoonen.

Al staat het er niet bij, de beteekenis is klaar,

Want je doet het vanzelf niet alleen, of met mekaar,

En je gearmd te vertoonen met je grootje, je zus, je tante, of je Ma,

Daar verlangen jullie uit je zelf al niet na.

Ik verzoek je nu allen terdege op te letten,

En ik verwacht, dat je je niet tegen mijn wil zult verzetten.

Want je staat hier even goed onder mijn hoede als onder je eigen petten,

En de ondeugd spant, zooals je weet, overal haar netten,

Zoowel voor de groote menschen als voor de cadetten,

Dus voor je ’t weet kan de zonde je besmetten,

Maar ’t is niet zoozeer dat, wat ik wil beletten,

Want tegen de boosheid helpen eigenlijk geen wetten,

Als wel, primo, de insubordinatie tegen je superieuren.

Immers het kan zeer wel gebeuren,

Dat je eens een luitenant of zoo zou ontmoeten,

En dan zou je hem, als gearmd zijnde, niet eerbiedig kunnen groeten,

Want, loop je met een warmbloedig meisje — tenminste zoo was ’t in mijn tijd —

Dan raak je haar arm zoo ineens maar niet kwijt.

Bovendien heb je haar waarschijnlijk zooveel leugens over de liefde verteld,

En haar zooveel desbetreffende nonsens op de mouw gespeld,

Dat je mouw allicht in die spelden blijft haken,

En je zoodoende niet gauw een behoorlijk militair saluut kunt maken.

Voorts is een gearmd cadet gewoonlijk zoo overmeesterd door zijn gevoel,

Dat hij zijn meerdere niet ziet, of niet herkent — hm! je weet wat ik bedoel.

Secundo loop je gearmd in een houding die ik niet kan gedoogen:

Schommelig, schokkerig, kronkelig, je nek scheef, en je knie naar ’t meisje gebogen.

En dit moge nu te dulden zijn bij de straatslijpende horden,

’t Is geenszins de houding zooals die van aanstaande officieren verwacht mag worden.

Tertio, en dit is misschien het ergste nog,

Ik beschouw dit als een soort van anticipatie-huwelijksbedrog.

Immers je neemt den schijn aan van een engagement,

Terwijl je integendeel, om zoo te zeggen, nog maagdelijk bent.

Want je weet, en ik hoop dat je ’t goed zult onthouwen:

Ik heb je verboden te spelen, te drinken en te trouwen.

Ziezoo. Ik meen van jullie te mogen verwachten,

Dat je geen van allen op slinksche wijs zult trachten

Dit consigne te ontduiken, en toch met meisjes te loopen,

Zij ’t dan ongearmd, bijv. zoo warmpjes tegen haar aangekropen,

Zoo, je weet wel, de schouders tegen mekaar aanwrijvend,

En dat wel zonder trouwbedoeling (in den handel heet zoo iets „vrij blijvend”).

Of hand-in-hand, als kinderen, want dit is ’s winters wel prettig,

Maar ’s zomers niet; dan voelt ’t min of meer vettig.

Of — je bent allemaal wel eens in de bioskoop geweest —

In bevallige pose met je arm om haar leest,

Of je armen om mekaars hals, of, zooals bij ’t schaatsenrijden,

Kruisling voor ’t lijf — dat alles zul je, hoop ik, vermijden.

Ook verwacht ik, hoewel ik het in ’t consigne niet uitdrukkelijk verbood,

Je nooit op een bankje aan te treffen met een meisje op je schoot.

Ik heb gezegd. Alleen dit nog. Ik eer Bonaparte,

Omdat hij koelbloedig de grootste gevaren tartte,

Maar je moet me toegeven, dat hij nooit zoo’n consigne verzon,

En in zoover win ik ’t, al zeg ik het zelf, van Napoleon!

(Daverende toejuichingen)

4. EERSTE LIEFDE.

Aan To.

’t Was een mooie

Zomerdag,

Dat ik, To, je

’t Eerste zag.

Bij het beekje

Zag ’k je staan,

En ik keek je

Smachtend aan.

Ik was dalijk

Smoor, maar jij

Nam me kwalijk

Dat ’k het zei.

Maar toch ein’lijk

Gaf je toe;

Hoogstwaarschijnlijk

Werd je moe.

Even zweeg ik,

To, en toen,

Liefste, kreeg ik

Plots een zoen.

Hoe begeerlijk

Is de min!

En hoe heerlijk

Was ’t begin.

Ik bezat geen

Rooie cent,

En ik had geen

Tractement.

Dus je vader

Was verstoord;

’k Heb dat nader-

hand gehoord.

En je moeder

Stom verbaasd!

’k Weet nog hoe d’r

Werd geraasd!

Ik kreeg klappen

Voor me straf;

Al de trappen

Rolde ’k af.

Ach, daar lag ik

In de laan!

Jij was, — zag ik —

Aangedaan.

Je stond onder

’t Lindegroen,

Maar je kon d’r

Niets aan doen.

En ik liep naar

Huis, kapot

Van dit diep naar-

geestig slot.

Heel mijn leven

Leek m’ één nacht...

Jij was zeven,

Ik was acht.

(Maar dit vrijen

In ’t geheim

Levert mij ’n

Ruize-Rijm).

(_Naar het Engelsch._)

5. KWAK-RIJM.

Opgedragen aan de Redacteurs van bladen, die medewerken aan de verspreiding van kwakzalversmiddelen.

Zing mij, mijn Groene-muze, thans

niet in gedweeë zuchten,

Laat mij mijn verontwaardiging

in forscher klanken luchten,

Mijn woede over ’n zonde, erger

dan wat slechten stijl:

De zonde der omkoopbaarheid. Ja,

onze Pers is veil.

Ziet hoe ’t bedrog gedijt door de

gekochte hulp der kranten,

En hoe ’t u toegrijnst, ’t duizend-namig

Kwaad, van alle kanten:

Musol, Garsol, Chlorol, Sprutol,

Lymphol, of Menathol,

Riol, Flucol, of Kephaldol,

Vixol, of Amonnol,

Pastilles Poncelet, Urbanus-zalf,

Zambuk, Melrose,

Dragées Dupont, Kneipp’s pillen,

Coza-poeder, Dermatose,

Haarlemmer-olie, Pink-pillen,

Pastilles Géraudel,

Of Foster’s rugpijn-nierenpillen,

Beechamp, Bilaudel,

„Abdij”-siroopjes (suikerpap)

van niet-bestaande kloosters,

Of dikke-borsten-pillen voor

demi-mondaines — „Oostersch!” —

(Heel dikwijls wordt er een „abdij”,

of „priester” bij gehaald,

Een lokaas voor geloovigen —

een truc, die zelden faalt)

Gezondheidsketting, Voltakruis,

Galvano-boedha-platen,

Sanden’s electrisch gordelwerk,

Adolph’s jicht-apparaten.

Voorts middeltjes, die tot verhooging

van de werkzaamheid,

Heel vriendelijk voor den lijder, met

vergiften zijn bereid:

Bucine, phenolphtaleïne — andre

ben ’k vergeten,

O, ja, „Nibblett” (epilepsie):

strychnine — Smaaklijk eten!

En dan ’t gemeenste soort nog, dat

den lijder lokt — maar straft!

Daar ’t juist wat hij verlangt, maar schuwen moet,

— vermomd — verschaft:

Als: anti-diabetes-middelen,

met volop suiker.

Een zeer verlokkend drankje voor

den drinkebroer-gebruiker:

Ziet, vroolijk schenkt hij van het

medicijn zijn glaasje vol:

Een anti-drankzucht-middel, mild

gemengd met alcohol!

Een nektar voor den morfinist —

daar valt mee te verdiene’! —

„Antimorfine” heet het goed,

bestaande uit...... morfine!

En dan de prijs nog, dien zoo’n waardeloos

mengseltje je kost!

Tien gulden voor wat suiker in

wat water opgelost,

Parlaghy (broom) voor 12 cent

bij elk drogist te halen,

Daar laat zoo’n schurk zich 25

gulden voor betalen!

Is ’t wonder, dat dat kwakgespuis

in vorsten-weelde leeft,

Wanneer ’t zich in ’n jaar of wat

schatrijk gestolen heeft?

O, Redacteurs, ik klaag je aan,

ik wil je niet beleedigen,

Maar geeft het nu maar eerlijk toe —

je kunt je niet verdedigen:

’t Slachtoffer dokt, en dokt, en des

bedriegers buidel zwelt,

De stomme stumper sterft — en jullie

krijgt de helft van ’t geld.

Je bent de steun en toeverlaat

van heel een bende schoften,

Die paaien met portretten, met

attesten en beloften.

En zelfs als ’t goedj’ onschaadlijk is,

doe j’ onherstelbaar kwaad,

Want dokter’s hulp wordt uitgesteld:

hij komt — maar komt te laat.

Effecten-zwendel wordt geweerd —

daar zou je naam door lijden! —

Kwak’s leugens ku’ j’ niet weigren, wel?

Zorgvuldig zijn gescheiden

Redactie en directie. O,

je vindt het ijslijk naar,

Dat liegen — maar de Directeur

gebiedt — vooruit dan maar!

En door je mooiste hoofdartikel,

waar j’, in geestvervoering,

Van plicht, en eer, en waarheid spreekt,

in edele ontroering,

Vlecht zich zoo’n pillen-leugen heen,

die zoo verleidelijk leest,

Als „Ingezonden mededeeling” —

dat betaalt het meest!

Je weet precies, wat je misdoet,

je kunt je niet vergissen,

Alleen — de onderneming kan

de duiten nog niet missen

Ja, schitterend is de winst, met zulk

reclamewerk behaald......

En jullie tractement wordt met dat

dievengeld betaald.

6. HET WONDER.

Het leven is zoo saai. Zoo altijd ’t zelfde.

Wij varen lustloos door in ’t oude zog.

Zooals zich ’t firmament sinds eeuwen welfde,

Zoo staat de blauwe (grauwe) koepel nog.

De winden waaien — en de boomen groeien —

De regens vallen — en de zonne schijnt —

De vogels vliegen — en de bloemen bloeien —

Zoo telkens weer opnieuw, en zonder eind......

De menschen minnen, haten, strijden, streven,

’t Is altijd ’t zelfde spel, en ’t oude lied;

Het is al honderdduizend maal beschreven,

Maar nieuwe dingen lees of zie ik niet.

Wij dwalen doelloos door de dichte drommen;

Ter slinke noch ter rechte daagt de dag;

Geen stervling heeft den Berg des Lichts beklommen,

Dien slechts de dichter in zijn droomen zag.

O, schrik mij! schok mij! breng mij in ontroering!

Tref, geesel, striem mij, smak mij! Kwak mij neer!

Laat mij verstikken in mijn zielsvervoering —

Maar laat mij niet in dorheid sterven, Heer!

Zoo peinzend liep ik loom langs ’s heeren straten,

Als een, die niets van ’t leven meer verwacht,

Verveeld, vermoeid, versuft, verdoofd, verlaten......

Toen is het Wonder plotseling volbracht.

Wat ’k zag, ik zal ’t mijn leven lang onthouden,

Verstijfd van schrik, en van ontzetting strak

Door wat mijn starend’ oogen daar aanschouwden:

Een dienstmeid met een muts en met een jak.

7. O, TELEFOON!

O, telefoon, ik haat je!

Ik haat je als de hel!

Rrrrring!!

Jij, die mijn kamerrust verstoort met jouw vervloekt gebel!

Rrrrring!!

Je staat daar in een hoekje,

Maar eischt subiet gehoor,

Rrrrring!!

Want, ren ’k niet dalijk op je toe, dan bel je nijdig door.

Rrrrring!!

Ben ’k boven aan het scheren,

Waar ’k kin en wangen krab,

Rrrrring!!

Dan keep ik m’ in mijn tronie, en ik struikel op de trap.

Rrrrring!!

„Verkeerd (weer!) aangesloten!”

Dat ’s alles wat ik hoor;

Rrrrring!!

Dan zeg ik...... nee, dat zeg ’k je niet — daar ben ’k te netjes voor.

Rrrrring!!

Wie maar wat heeft te vragen,

Valt ruw in elk gesprek,

Rrrrring!!

En staat daar lomp, onaangediend in mijn intiem vertrek.

Rrrrring!!

De kleverigste kletskous,

d’ Onmogelijkste vlerk,

Rrrrring!!

Die haalt je kalm per telefoon, floep! midden uit je werk.

Rrrrring!!

Hij ’s veilig, dus waarom niet?

En, krijgt ie ’t in z’n kop,

Rrrrring!!

Dan belt ie op een goeien dag de Koningin eens op.

Rrrrring!!

De telefoon verleert je

Manieren en fatsoen,

Rrrrring!!

Want op zoo’n grooten afstand hoef je niet beleefd te doen.

Rrrrring!!

De zachtst-gezinde menschen,

Zijn grof per telefoon,

Rrrrring!!

Ze bijten bits hun woorden af, en vinnig klinkt hun toon.

Rrrrring!!

Ik noem maar niet meer grieven —

Vanwege plaatsgebrek,

Rrrrring!!

Ik zwijg dus van het eeuwigdurend wachtwoord: „In gesprek!”

Rrrrring!!

Ik zwijg ook van den toestand,

Dien j’ elken dag doorleeft,

Rrrrring!!

— Gott strafe ’t telefoongebroed! — dat juf geen aassem geeft.

Rrrrring!! Rrrrring!! Rrrrring!! Rrrrring!!

Bah! — ’k Smijt den horen neder

Op ’t toestel met een kwak......

Maar ’k hou mijn telefoon toch maar, want ’k vin ’t een groot gemak.

8. OPGEMERKT.

Jubelrijm, met verzoek aan de Vaderlandsche sigarenfabrikanten.

„Vele kopstukken op elk gebied woonden de uitvoering van de leerlingen der Tooneelschool bij; onder de genoodigden merkten wij op —, —, —, —, —, —, —, en Charivarius.” Tel.

Hiep, hiep, hoera! ’k ben „opgemerkt!”

Ik ben tot „kei” verheven!

Ik ben gesticht, gesteund, gesterkt,

Als had ’k bij Kuyper-zelf gekerkt,

Mijn vreugd is grensloos, onbeperkt,

Ik voel mij opwaarts zweven,

Als zonnevoog’len, goudgevlerkt,

Naar witte wolkjes, blauw-omzwerkt......

En, lig ’k in ’t graf eens, zwaar-bezerkt,

Dan heb ik niet voor niets gewerkt,

Niet vrucht’loos was mijn leven!

Wat heb ik, arme, jaar en dag,

Die glorie moeten derven!

Waar ’k naamloos, — schoon ik zeggen mag;

Van onberispelijk gedrag —

(Applaus van links; van rechts: gelach)

Door ’t leven rond moest zwerven.

Wat zuchtte ik dikwijls wee en ach,

In stille smart en zelf-beklag,

Als ik mijn droevig lot voorzag,

Om, zonder wimpel, zonder vlag,

„Onopgemerkt” te sterven!

En thans......! Vertoon ’k me nu en dan

In Flora, in Frascati,

In Monico of in de Pan,

In hoogen hoed en Astrakan,

Dan wijst ’t publiek mij steelswijs an,

Zacht fluisterend: „Daar staat ie!”

En slent’r ik, zonder doel of plan,

Op straat — ik ben er zeker van,

Dan kijkt men naar den grooten man,

Die ruize-rijmen rijmen kan,

En zegt: „Let op! Daar gaat ie!”

Ik ben nu bijna 50 jaar,

Ik jaag niet meer naar baantjes;

Geen maagd’lijn blank, en blond van haar

Brengt d’ ouden man meer in gevaar

Met lieven lach, met zoet gebaar,

Met lonkjes of met traantjes;

Nog één illuzie heb ik maar

— O, fabrikant of handelaar,

Wie maakt mijn heerlijk droombeeld waar? —

De geurige 10 cts. sigaar,

Merk: Charivariaantjes!

9. STEMMINGSRIJM VAN DOOD EN LEVEN.

d’ Oude nicht is dan verscheiden.

’k Volgde in den stillen stoet.

Met haar streven en haar strijden,

Haar verdriet en haar verblijden,

Haar beklagen, haar benijden,

Is het nu gedaan. Voor goed.

Toen de menschen huistoe gingen,

Heb ik nog eens nagedacht

Over deze diepe dingen,

Waar de Zieners zoo van zingen:

— Zoete, zachte zegeningen! —

Stervensmoed en Levenskracht.

Ik behoor niet tot de vromen —

Twijfelmoedig is mijn aard;

En ’t is, als ik liep te droomen,

In de schaduw van de boomen,

Dikwijls bij mij opgekomen:

„Is het Leven ’t leven waard?”

Zie ze zwoegen; zie ze zweeten!

Waarvoor maakt de mensch zich druk?

Om te drinken? Om te eten?

Moet Genot het einddoel heeten?

Wordt het wijze woord vergeten:

„Geld en goed is geen geluk?”

Wie zich schatten zoekt te gâren,

Goud begeert en goud alleen,

Goud in geld en goud in baren —

Ach! hij zal het ras ervaren:

Uren, dagen, maanden, jaren

Vliegen als een schaduw heen!

Ach, wat baat ons al het vechten

Voor het vrije Vaderland!

Heeft ons ruige Ras zijn rechten?

Of zal Macht het pleit beslechten?

Knaap! zal knods of knoet ons knechten,

Nu of nooit of naderhand?

„’k Zie de gele blâren vallen,”

Zong ik al bij moeders schoot;

En wij menschen storten allen

Evenzoo, bij duizendtallen,

Als de strijders op de wallen,

Van het Leven in den Dood.

Toch — het weidsche wereldwonder

Overstelpt mij keer op keer:

— Mij, den dorren hypochonder! —

’s Avonds gaat de zon wel onder,

Maar des morgens is de zon d’r,

Wen de wolken wijken, weer.

Ja. Het Kwade en het Goede

Blijven bij mekaar bestaan;

Laat ons daarom blij te moede,

Fier als prinsen van den bloede,

Onder ’s hemels heilge hoede,

Door de wondre Waereld gaan.

Niet te zuchten, niet te klagen,

Maar te leven, onverveerd,

Niet te zoeken, niet te vragen,

Maar, het hoofd omhoog gedragen,

Zóó den stoeren strijd te wagen —

Dat heeft mij dit graf geleerd......

Weinig had mijn nicht geleden,

— Stormloos was haar levenszee —

Daarom, rustig en tevreden,

Liep ik licht, met luchte schreden,

En dan ook om deze reden:

d’ Erfenis viel nog al mee.

10. DE TREINEN ZIJN OP TIJD.

Jubelzang, ter tijdelijke vervanging van het Volkslied.

„Een forens schrijft ons: De stroom van ingezonden stukken is gestremd, de golf van boosheid is gezakt. De treinen vertrekken weer op tijd. Ze komen weer op tijd aan.” — Hbl.

Wien Neerlandsch bloed door d’ aadren vloeit,

Van vreemde smetten vrij,

Wie ’t eeuwige gezeur verfoeit

Der Spoorwegmaatschappij,

Hij stemm’, met mij vereend van zin,

Vervuld van dankbaarheid,

Geestdriftig dezen juichkreet in:

De treinen zijn op tijd! (bis)

Geen ingezonden stukken meer,

Sarcastisch, fel en bits,

Wij hebben het vertrouwen weer

In onzen spoorweggids.

De cijfertjes, zij liegen niet,

Maar geven zekerheid,

Zoo klinke dan ons daavrend lied:

De treinen zijn op tijd! (bis)

Wanneer de slaperige forens,

Uit ’t zoele bed gejaagd,

(Er is waarschijnlijk wel geen mensch,

Die d’ arme niet beklaagt!)

Niet langer uren op ’t station

Moet wachten, bleek van nijd,

Dan juicht hij, dansend op ’t perron:

De treinen zijn op tijd! (bis)

En wie j’ ook met den trein verwacht,

Wanneer j’ aan d’ „Uitgang” staat,

Je vrouw, naar wie je hunkrend smacht,

Je bruid, je broer, je maat,

Je partner, je patroon, je klant,

Je goedgezinde meid......

J’ hebt geen minuut te wachten, want

De treinen zijn op tijd! (bis)

Het reizen wordt weer een genot,

’t Is niet meer als voorheen,

Toen iedre „sneltrein” — bitt’re spot! —

Een sloome boemel scheen.

Wij komen aan op ’t juiste uur,

Het treinwee zijn we kwijt,

Hiep, hiep, hoera! voor ’t spoorbestuur,

De treinen zijn op tijd! (bis)

11. HAZEN-RIJM.

Charivarius heeft elk jaar een hazendinertje. Deze keer droeg hij er ’t volgende Rijm voor. Misschien kan iemand dit vaers voor zoo’n gelegenheid, mutatis mutandis, gebruiken.

Vergunt mij uw aandacht te vragen

Voor ’t volgend berijmde relaas,

Het is, wat ik voor heb gedragen

Op ’t jaarlijksch diner van den haas:

Zoo zitten wij hier weer tezamen.

’t Is niet voor een broodje met kaas!

Neen, menschen met dubbele namen

Die eten niet minder dan haas.

Voorheen zat men hier bij de gratie

Van Willem, in ’t jagen een baas!

Hij voerde ons (in combinatie

Met ’n nette affaire in haas).

Nu zijn we met koophaas tevreden;

’t Is niet zoo poëtisch, helaas!

Hij is in het huwlijk getreden,

Maar wij hebben niettemin haas.

Ja, er zijn er, die vielen — en trouwden!

Zij werden — of worden — Papa’s,

Maar dat heeft hen goddank niet weerhouden

Van het heilige Feest van den Haas.

In streng vegetarische kringen

Beschouwt men dit eten als „aas”,

Wij zijn niet als zij, en wij zingen

Met geestdrift den lof van den haas.

Wij zijn geen diep-droomende dichters,

Die het leven bezien door een waas,

We eten gewoonlijk wat lichters,

Maar eens in het jaar is het: haas!

Wat geeft er in tijden van smarte

Weer levensmoed, steun en soelaas?

Dat is — niet zoo’n boutj’ „á la carte,”

Maar ’n deeglijke maaltijd van haas.

Met vettige visch en pasteien,

Met puddingen, taarten of vla’s —

Laat andren zich daarmee vermeien,

’t Is ons hier te doen om den haas.

Het beest van de wijde terreinen,

Die soms prikkeldraad afsloot, of gaas,

Moet in onze magen verdwijnen —

Dat is eenmaal ’t lot van den haas.

Ja, met moeite bedwingen wij kreten

Van vreugde, en luide hoera’s,

Wanneer wij zoo zitten te eten

Van Brinkmann’s voortreflijken haas.

Dat ’t varken de mesthoop bewerke,

Dat het rund vrij het weiland begraz’

Dat de kip zich met wurmen versterke —

Wij, mannen, wij eten den haas!

Wat het bijbelwoord is voor den Christen,

Voor de vrouwen de bloem in de vaas,

Dat is voor ons, epicuristen

Zoo’n heerelijk ruggetje haas.

Natuurlijk, wanneer we niets dronken,

Dan waren we allemaal dwaas,

Maar als er hier iets wordt gedronken,

Dan is het ter eer van den haas.

En niemand verlaagt of verkleint zich

Door dollemanstaal of gedaas:

De smaak van ’t gesprek zelfs verfijnt zich

Door den nobelen smaak van den haas.

Men knoeit met de menschlijke namen,

Bv. Françoise wordt „Zwaas!”

Maar iedere man zou zich schamen,

Om een haas niet te noemen, een haas.

Hoe gaarne ik straks mijn Havanna

Tot geurige wolken verblaas,

’k Verkies boven nevelen manna,

En manna voor ons is — de haas!

Men spreekt en men dicht en men schrijft steeds

Van ’t vaderlandsch feest Sint Niklaas,

Maar ons vaderlandsch feestje, dat blijft steeds:

Het jarelijksch Feest van den Haas!

Ach, Haarlem ligt maar aan het Spaarne,

En Rotterdam ligt aan de Maas,

Maar daar heeft men — ’k erken het, en gaarne,

Toch nooit zulke feesten van haas.

Zoo zitten wij hier weer als vrinden,

Onder feestlijk geruisch en geraas;

Wij weten elkander te vinden,

En — ’t is niet alleen om den haas!

12. MENSCH, ERGER JE NIET!

Raad aan getrouwden, celibatairs, predikanten, middenstanders, scribenten, dilettanten, kunstminnaars, forensen en anderen.

Wanneer je kachel niet goed trekt,

Wanneer je vulpenhouder lekt,

Wanneer geen klok in huis goed loopt,

Wanneer zich ’t stof op hoopen hoopt,

Mensch, erger je niet.

Wanneer je buurman je verveelt,

Die als-maar dronkemans dreunen speelt,

Als je de meid d’r vrijer snapt,

Die stiekum je sigaren gapt,

Mensch, erger je niet.

Als de barbier je keept en snijdt,

Je schoen te nauw is of te wijd,

Wanneer je eksteroog je steekt,

Op ’t laatst moment je veter breekt,

Mensch, erger je niet.

Wanneer ’t lawaai op straat je kwelt,

De tram piept, loeit, onnoodig belt,

De bakkersknecht den deksel kwakt,

Je dischgenoot bij ’t eten smakt,

Mensch, erger je niet.

Wanneer men weg blijft uit je kerk,

Geen mensch belang stelt in je werk,

Word je verwaarloosd door je vriend,

Of door den kellner slecht bediend,

Mensch, erger je niet.

Als ’t antwoord achterwege bleef,

Wanneer j’ om spoedig antwoord schreef,

Als iemand ter vergadering

Een grofheid tegen je beging,

Mensch, erger je niet.

Wanneer je bij de veertig bent,

En, bij je vriend’s engagement,

Steeds ieder om je ooren zeurt,

Zoo met zoo’n grijns: „Nou is ’t jou beurt!”

Mensch, erger je niet.

Wanneer een deftig man van stand

Je groet — zoo even — nonchalant,

Als vrouwlief, goed, maar welbespraakt,

Je ooren aan het tuiten maakt,

Mensch, erger je niet.

Of, sukkel je aan slechte taal,

Aan beelden, barstig of banaal,

Aan bombast of mooidoenerij —

En ben j’ er in de Groene „bij”,

Mensch, erger je niet.

Als, op de tea, ’t gesprek wat hokt,

En jij, door ’t vleiend woord verlokt,

Lang aangezocht, wat spelen gaat,

En dat het sein is voor ’t gepraat,

Mensch, erger je niet.

En gij, beklagenswaardig mensch,

Rampzalige! Amsterdamsch forens,

Als ’s Maandags morgens in den trein

De lui al humoristisch zijn,

Mensch, erger je niet.

Ja. Als de week weer voor je ligt,

De „blijde dagtaak” en de plicht,

Wanneer je kleine oogjes zet,

En weer terug verlangt naar bed,

Wanneer — het scheren ging wat gauw —

Je kin nog pijnlijk is, en rauw,

Je handen koud, je haren nat,

Wanneer je dan je ochtendblad

Heel hoog, krampachtig om je houdt,

Om vrij te zijn van morgenkout......

Als dàn je buurman zaagt, en zaagt,

Je niet met rust laat, en je vraagt,

Van „heb je die nog niet gehoord?”

En onverstoorbaar, onverstoord,

De „nieuwsten” van de Beurs vertelt,

Je dwingt te luistren, met geweld,

Totdat je niet meer grijnzen kan,

Maar zucht — en zucht — zelfs dan, zelfs dàn...

Mensch, erger je niet!

13. OWEEERSWEE OF HET EET-EXAMEN.

In de groote restaurants van Amsterdam en Rotterdam worden tegenwoordig eetlessen gegeven onder leiding van een bekwaam oberkellner, die mede aanzit.

De afgewezen candidaat spreekt:

I.

Gij staart er in vrees en in beven,

Kaptein van het Engelsche schip,

Gij rilt voor uw vracht en uw leven,

Ontzet, en met trillende lip,

Bij ’t zien van den Duitsch’ onderzeeër,

Die zich al verheugt in de vangst......

Ik, laag-auto-nummer-oweeër,

Ik ken nog een heviger angst.

Ik weet het nu, wat het beteekent,

Het lijden en wee van den schrik!

Mijn kracht is er niet op berekend,

d’ Emotie is sterker dan ik.

Ik zal dan maar alles verhalen,

In dit mijn weemoedig gedicht,

Het moge mijn zenuwen stalen,

Misschien dat de biecht mij verlicht.

II.

Ik volgde geregeld de lessen,

In „Etica” — heette het vak —

Van vijven tot kwart over zessen,

Gekleed in mijn Zondagsche pak.

Ik oefende lichaam en geest er,

Ik heb er met vlijt gestudeerd,

Ik ging goed vooruit, zei de meester,

Ik heb er een massa geleerd.

U kunt me gerust al eens vragen,

Verlegen dat ben ik niet meer,

Ik zal me heel netjes gedragen,

Precies als een echte meneer.

Neen, heusch, als ik nu eens bij ú kom,

Dan slurp ik niet, smak niet, noch snork,

Ik doop niet mijn duim in de sju-kom,

Ik kam niet mijn snor met mijn vork.

U kunt er gerust op vertrouwen,

Dat ’k niet met een volle mond praat,

Ik houd ’m potdicht bij het kauwen,

Je hoeft niet te zien hoe het gaat.

’k Zit niet in mijn ooren te poken,

’k Zorg, dat ik bij ’t schenken niet stort,

’k Hang niet in mekander gedoken,

Mijn elleboog haaksch voor mijn bord.

’k Onthoud mij van schreeuwen en kwebben,

Ik maak geen onnoodig kabaal,

En wil ik een aardappel hebben,

Dan prik ik ’m niet uit de schaal.

De taal geeft geen moeilijkheden:

Je spreekt maar precies als je schrijft:

’k Zeg niet meer „motór” en „omreden,”

Of „nee, dame, dank u belijfd.”

Mijn haast maakt me niet aan het hikken,

Ik spoel niet mijn mond met mijn drank,

Ik schokschouder niet bij het slikken,

Mijn tanden zijn min of meer blank.

Mijn jas — geen confectie! — zit netjes,

Mijn broek is volmaakt in de vouw,

Mijn front vrij van kreukjes of spetjes,

Mijn nagels zijn niet in de rouw.

Mijn boordje — niets netters of reiners

Zag j’ ooit aan den hals van een heer,

Voor doperwten of capucijners

Gebruik ik mijn lepel niet meer.

Ik weet nu al weg met mijn handen,

Als was ’k een dineur van beroep,

Ik peuter niet tusschen mijn tanden,

Ik slobber niet meer met mijn soep.

’k Begin niet met alles te snijden,

Ik neem niet zooveel als ik kan,

Ik houd de gerechten gescheiden,

Ik maak er geen papje meer van.

De sperges, die ’k uit heb gezogen,

Die gooi ik niet meer op den grond,

’k Wijs niet met mijn mes naar mijn oogen

En ’k steek het niet meer in mijn mond.

’k Omklem het ook niet meer krampachtig,

Als iemand, die zint op een moord;

Zelfs douw ’k mijn servet — ’t is waarachtig! —

Niet meer met de punt in mijn boord.

Ik zorg dat me wangen niet blinken

Bij ’t kluiven aan vettige kip;

Besmeur ik me snor bij het drinken,

Dan zuig ’k ’m niet droog met me lip.

’k Maak da’ ’k met de menschen geen mot krijg,

Ik kijk bij geen schotel verbaasd,

En als ’k bij de kippen kompot krijg,

Dan leg ’k het op ’t bordje daarnaast.

’k Zit niet met mijn beenen te trillen,

Ik kneed niet mijn broodje tot deeg,

De druiv’ eet ik niet met de schillen,

Mijn vingerkom drink ik niet leeg.

„Wat denkt u nu van mijn examen?”

Zoo heb ik mijn meester gevraagd,

„Ik kan je niet verder bekwamen,”

Wat ’t antwoord. „’t Staat vast dat je slaagt.”

„Dus hebt u nu niets meer vergeten,

En loop ik geen risico meer?” —

— „Neen. Iedereen, die je ziet eten,

Die houdt je beslist voor een heer.” —

III.

Ik ga. Bij de eerste gerechten,

Ofschoon soms mijn hand nog wat beeft,

Win ik met gemak de gevechten

Met oesters, met boutjes en kreeft.

Zoo’n maal zonder fout — ’t is een héél ding!

Gelukkig één schotel nog maar;

’k Zie in mijn verhitte verbeelding

’t Diploma — cum laude! — al klaar.

Daar krijg ’k ’n groen, stekelig monster,

Het lijkt wel ’n struik, op mijn bord!

Mijn harte dat klopt er en bonst er......

Mijn polsslag wordt koortsig en kort......

Ik zit op ’t mysterie te staren......

Een klein plasje saus ligt er naast......

En hemelwaarts stijgen mijn haren,

Mijn blik is verstard en verglaasd......

Ik kan haast geen adem meer krijgen......

Met moeite weerhoud ik een kreet......

Ik zit als een karhond te hijgen......

Mijn voorhoofd staat blank van het zweet......

De kellner, een man van het vak dus,

Die ziet, hoe ’t gedrocht me benauwt,

Zegt zachtjes: „Meneer, ’t is ’n cactus,

Die eet je met peper en zout!”

Een onheilverkondend gefluister......

d’ Examencommissie pleegt raad......

Mijn examinator kijkt duister,

En boekdeelen spreekt zijn gelaat......

— — — — — — — — —

Van oesters ben ’k niet meer geschrokken,

Ik toonde me ’n held in gehakt,

Maar op die vervloekt’ artisjokken

Ben ik, diep-rampzalige, gezakt!

14. DE OWEEËRS KRIJGEN LES.

Monoloog.

„Heer van goeden huize biedt zich aan tot het geven van onderricht in goede manieren en beschaafde uitdrukkingen.” —Adv. Hbl.

Personen :

D RIEKUS BOKKUM, Oweeër.

B ET BOKKUM-AUGURK, zijne echtgenoote.

J HR. VAN HOOGENHUIJZE TOT LAGERWAL, leeraar.

(Kamer. Links haard, waarvoor tafeltje met theegoed, en stoelen. Deur links voor. Kamerschut in hoek rechts achter. De leeraar neemt achtereenvolgens een schaal met taartjes en trommeltje met koekjes, en een luxedoos met bonbons uit een kast rechts, en zegt onder ’t loopen:)

Ik krijg straks oweeërs hier, dames en heeren;

Die komen bij mij om manieren te leeren. (Zet neer)

Ziezoo. Hier de koekjes — de taartschotel daar.

(Schuift fauteuil naar haard) Hier deze fauteuil is voor hem; die voor haar.

En deze bonbons (bekijkt ze goed)...... dat’s zulk moeilijk eten,

Dat ’t stelletje daar wel geen raad mee zal weten!

Enfin, das juist goed: dan heb ik wat te doen.

Ja (bedenkelijk knikkend) doornig en steil is het pad naar ’t fatsoen!

(Kijkt nog even of alles in orde is, en zegt dan, nadenkend, hand aan kin:)

Maar...... ze zijn zoo verlegen, natuurlijk, als kindren......

Dus al dat publiek daar...... dat zal ze wel hindren......

(Voetstappen buiten) O, wacht... ik geloof, dat ik daar al iets hoor!

(Vlug) ik weet wat: ik zet er dat kamerschut voor!

(Zet vlug ’t schut zoo, dat hij alléén zichtbaar blijft, en spreekt verder staande, profiel; loopt eerst naar de deur:)

„Dag mevrouw, dag meneer! Welkom hier. Komt u binnen. —

Nee, nee, mevrouw eerst — nog maar even beginnen. —

Uw hoed af, meneer! — Nee, houdt u ’m maar op. —

Kalm loopen, en niet in zoo’n woesten galop. —

Wàt zie ik? Een eindje sigaar? Nee, dat gaat niet;

Kom, kom, dat u dat uit uzelf niet op straat liet!

Gooi ’t nu maar zoo ongemerkt weg in den haard. —

Gaat zitten. Hier knus in het hoekje geschaard. —

Me lieve mevrouwtje! Kom, wees u nou wijzer:

Dat voetje terug! Nee, nee — niet aan dat ijzer!

Waarom dat niet buit’ aan de schrapper geschrapt?

Maar kijk liever uit, dat u nergens in trapt! —

Nee, nee, meneer, laat u z’ in godsnaam maar loopen,

Hier niet — u kunt’ straks wat insektpoeder koopen.

Men zegt „transpireeren,” mevrouw — als men ’t zegt!

Want voor een gesprek leent zich ’t onderwerp slecht. —

Glimlachen, mevrouw! Desnoods lachen — nóóit proesten! —

Meneer!!!...... Dàn tenminste gelijk even hoesten!

Neen, dat is een aschbakje — geen kwispeldoor, —

Nee, mevrouw, daar gebruikt men zijn vingers niet voor,

Nee, zelfs niet met ’t lepeltje...... al lijkt het u vitten,

De suiker-rest moet u d’r in laten zitten. —

’t Is heet, maar ’k wou dat u dat blazen wat liet. —

Mevrouw, drink uit ’t kopje — uit ’t schoteltje niet.

Meneer, wees zoo goed, niet aan alles te ruiken. —

Och mevrouw, wil u even uw zakdoek gebruiken?

U leert vlug, meneer: ’k zag, u deed het daar gauw,

Maar denk in ’t vervolg d’r om: niet met uw mouw. —

’t Is waar, ’t is wat warm; ik zag ’t aan uw gezicht;

Maar m’n beste mevrouw, uw japon moet weer dicht. —

Eén stoel per persoon, meneer; weg met die beenen! —

Ja zeker, mevrouw, u draagt prachtige steenen,

En paarlen, robijnen — ja, allemaal echt,

Maar had u er nou niet de prijs van gezegd!

Pardon, waarde heer, heusch, hier wil toch niets groeien,

U hoeft, als u niest, niet den grond te besproeien. —

Mevrouw, hand ervoor; ’t best is, dat u ’t vermijdt;

En zeker ’n duim of drie vier minder wijd! —

Recht op, beiden! ’k Dacht dat u zóó wou gaan duiken! —

Tabak, meneer, enkel voor rooken gebruiken!

Heel lekker, misschien, maar hij moet uit uw mond.

Maar afleeren, hoor! Nee, nu niet op den grond!

Wel zonde, hè? ’t Was net zoo’n lekkere, versche —

Nee, mevrouw, nee! zóó neemt m’ uit ’n ben ’n hand kerse’,

Maar koekjes die neemt men maar één-tegelijk,

En houd wat u beet hebt, zoo in uw bereik. —

Die roomtaartjes schijnen u wel te bekoren,

Maar niet met die room zoo tot over uw ooren!

Voorzichtig zoo’n hap! Niet te gauw! Niet te gauw!

Uw vingers afvegen — niet likken, mevrouw! —

Die melkkan, hoe vreemd het u ook moge klinken,

Dient om uit te schenken — niet om uit te drinken. —

Niet hier doen, uw nagels! — Uw mond is te vol! —

Hu! Meneer, hebt u wel eens gehoord van Odol?! —

Fruits glacés, mevrouw, ja. Maar u doet me weer schrikken,

Met ’t vorkje, hoor, niet met uw haarspeld uitprikken! —

Och meneer, asjeblieft, laat die beeldjes zoo staan! —

En al steekt u uw likdoorn — uw schoen moet weer aan! —

Dat woord kunt u werkelijk niet zeggen, dat voelt u;

„Dat is flauwe nonsens,” meneer, dat bedoelt u. —

Ook dat niet, mevrouw, als men dàt zeggen kon,

Dan liep het zoo vol niet bij Pygmalion. —

Neen, ’k zal tot mijn spijt weer uw mond moeten stoppen,

Mevrouwtje; u meent: „Manlief, laat je niet foppen!” —

Ziezoo. Nu is ’t tijd. Ja, ja, zooals u ziet,

Manieren die leer je zoo makkelijk niet!

Nu thuis nog maar ijverig door repeteeren,

Dan zult u het allebei schitterend leeren.

En binnen ’n jaar zingt u luide mijn lof,

Want dan wordt u t’ eten gevraagd aan het Hof!”

(Gordijn)

15. LOFLIED OP DE VRIENDSCHAP.

Charivarius heeft bij zijn verblijf ten plattelande de overtuiging gekregen, dat er behoefte bestaat aan een Algemeen Vereenigingslied op de Vriendschap. De vereeniging die in de Uitspanning komt potverteren, neemt plaats aan de tafeltjes onder de boomen, en heft het clublied aan. Meestal is het slecht gerijmd, weinig vloeiend van klank en ondiep van gedachte. Ziehier een poging tot iets beters. Het lied is er op ingericht om voor alle soorten van vereenigingen te dienen.

Wijze: „Wien Neerlandsch bloed” — Tollens.

(Allen, opgewekt, maar niet uitgelaten)

Wij zitten blijde hier vereend,

De Vriendschap bind ons saâm,

Dien ’t Leven al zijn waarde leent,

Gezegend zij zijn naam!

Bij ’s levens Vreugd en ’s levens Pijn

Houd onzen Eendracht stand,

En wat er ook van d’ aard verdwijn’,

Nooit onzen Vriendschapsband! (bis)

(Solo, een getrouwde Dame van huiselijken aanleg)

De moeder mint haar zuigeling,

En doet haar eigen wascht,

Zoo blijft ook onzen Vriendenkring

Steeds proper en gepast.

Wij eeren onze Koningin,

Oranje, en Nederland,

Wij zijn omstrengeld, één van zin,

Door onze Vriendschapsband. (bis)

(Duo, een Dame en een Heer, niet zonder nationale trots)

Wel hebben wij ons Neerland lief,

Ontwoekerd aan de zee,

Met arbeid, zweet en ongerief,

Van Texel tot Goeree,

Maar veen en vaart en veld en vliet,

En ’t Scheveningsche strand

Zijn ons nog lang zoo dierbaar niet

Als onzen Vriendschapsband! (bis)

(Solo, het jongste Lid, onbedorven, met zin voor natuurschoon)

De vogel vliegt in vrijheid rond,

De visch hapt in den haak,

En uit de reinen kindermond

Hoort men de waarheid vaak.

Een wonder is ’t hoe ’t luchtgewelf

’t Grotesk Heelal omspant,

Maar hechter nog — al zeg ’k ’t zelf —

Is onzen Vriendschapsband. (bis)

(Solo, een goedgezind, maar zuinig landmeisje)

Hij, die niet op mij tegen heeft,

Die blijv’ niet achterbaks:

De kip, die ’t ei gelegen heeft,

Begroet zijn kuiken straks.

Wanneer ik fijn verkeering krijg,

Trakteer ik navenant,

Als ’k ’t geld voor de vertering krijg

Van onzen vriendschapsband. (bis)

(Solo, een militair, flink, maar hartelijk)

Het leger staat nog overend,

En vreest niet voor den strijd:

Ik draag den rok, gelijk bekend,

Van Hare Majesteit;

Al ben ik maar een korporaal,

(Binnen kort misschien sergeant)

Nog hooger dan een generaal

Acht ik de Vriendschapsband! (bis)

(Solo, een jonge Dame met een warm hart)

Een mensch zijn leven is een kruis,

Wanneer geen Liefde ’t kroont,

Hetzij hij op een bovenhuis,

Of in een villa woont.

Maar zelfs al was ’k ’n barones,

Gekleed in zijde en kant —

Ik sprong beslist steeds in de bres

Voor onze Vriendschapsband! (bis)

(Solo, een eenig Heer van ernstig karakter)

En als één onzer scheiden moet,

De groene zoô hem wenkt,

En elk, in ’t zwart en hoogen hoed,

De ziltste tranen plengt,

Ook dàn staan voor de laatste keer

De vrienden hand aan hand,

En zingen luide ’t lied ter eer

Van onzen Vriendschapsband. (bis)

(Solo, de Redacteur van het plaatselijke blad)

Een nieuwe lent’ — een nieuw geluid!

Het gaat hier om de pret!

Wij schakelen de tweedracht uit,

De twist wordt stopgezet.

Wat hier naar voren is gebracht,

Komt morgen in de krant,

Die sta in ’t teeken van de kracht

Van onzen Vriendschapsband! (bis)

16. HET ANTWOORD VAN ’T MEISJE.

„HUWELIJK. Heer, 50 j. zoekt kennismaking met een net, eenvoudig meisje. Leeftijd 40 à 50 jaar.” Adv. N. v. d. D.

Geachte Heer, ik las daarnet uw advertentie:

U zoekt een vrouw.

’k Meen dat ’k hier de vervulling van een dierbren wensch zie,

Dus schrijf ’k maar gauw.

Ik heet Giesbertha Klomp, maar och, zegt u maar Gijsje,

Zoo familiaar.

Me dunkt, ik ben net iets voor u: ik ben een meisje

Van vijftig jaar.

Hierbij gaat mijn portret — voor u alleen, mijn hartje,

Inspres besteld!

Bij Bosman in de Kalverstraat; drie voor een kwartje;

Het is géén geld.

Ik plak nu zelf van goudpapier een prachtig lijs’je,

’t Is bijna klaar;

Dat stuur ’k u d’ andre week — voor ’t snoetje van uw meisje

Van vijftig jaar.

Ik weeg tweehonderd pond (ik heb me laten wegen)

Schoon aan de haak.

’k Heb net gelukkig mijn gebit terug gekregen:

’t Was in de maak.

’k Heb beeldig blonde haren — met ’n enkel grijsje,

Zoo hier en daar,

Ze zeggen, dat dat snoezig staat zoo in een meisje

Van vijftig jaar.

’k Ben weeuw. ’k Heb van m’n eerste man een flinke jongen.

Daar woon ’k bij in.

Hij ’s ook getrouwd. Er wordt den ganschen dag gezongen

In ons gezin.

Zijn vrouwtje speelt: U houdt toch van een vroolijk wijsje

In huis, nietwaar?

Ik neurie heel lief mee, al ben ik al een meisje

Van vijftig jaar.

De kindren zijn gezond en lief. Het zijn er zeven —

Dat zeg ’k maar vast.

Die brengen vroolijkheid in ons gezin, en leven,

En heel geen last.

Ja, Pietje krijgt van meester elken dag een prijsje,

Dus — geen bezwaar!

’k Zou ’t ronduit zeggen, want ik ben een eerlijk meisje

Van vijftig jaar.

Wij hebb’ ’n zieken hond, met zoo’n gezellig luchtje

Van oude kaas;

Hij is heel waaksch, en bromt, of blaft bij ’t minst geruchtje;

Dat wil de baas.

Dan nog drie poesen, een kanarie en een sijsje,

Lief met mekaar,

En allemaal zóó gehecht aan uw aanstaande meisje

Van vijftig jaar!

’k Ben net als u; ’k houd niets van zoo’n aanstell’rig juffie —

Da’s niks voor mijn!

Zoo’n lekkerbekkig poppetje, zoo’n groozig nuffie,

Verwend en fijn,

Die zanikt om een kipj’, een duifje, of patrijsje,

Of caviaar —

Da’s niks gedaan voor u. U zoekt een huislijk meisje

Van vijftig jaar.

Bij ons is ’t heel eenvoudig, maar toch altijd volop:

Gestampte pot,

Of stokvisch of zoo iets, daar zijn we allemaal dol op,

Gebakken bot,

Of spek, of bloemkool met wat worst of een saucijsje,

Goed vet en gaar,

Da’s mij genoeg — ik ben toch zoo’n eenvoudig meisje

Van vijftig jaar!

Een pasgestorven nicht vermaakte mij haar spullen:

Een overvloed!

Zoodat ’k mijn heele linnenkast heb kunnen vullen

Met ondergoed.

We maken in het binnenland ons huwlijksreisje;

Het is wel naar,

Maar ’t buitenland is nu niet veilig voor een meisje

Van vijftig jaar.

We kijken ’s uit na ’n prijsvermindering of daling,

Nietwaar, Mijnheer?

Of koopen nog wat meubeltjes op afbetaling,

Da doe ’k wel meer.

Zoo maakt gij onze woning tot een klein paleisje,

Gij, toovenaar!

En...... koningin in dat paleis — dat wordt uw meisje

Van vijftig jaar!

Zóó wordt dan werklijkheid wat ’k schier onmooglijk waande,

Door Gods genâ!

’k Verzoek u dus beleefd: antwoord per ommegaande,

En antwoord...... JA!!

Zóó wordt tot ingang van een wereldsch paradijsje

Het bruidsaltaar,

Waar gij uw hart en hand schenkt aan uw smachtend meisje

Van vijftig jaar!

17. WAAR WERD OPREGHTER TROU......

„Wed. met groote zaak, niet in staat deze alleen te besturen, zoekt in kennis te komen met flink persoon, 40-50 jaar, liefst vakkundig in Glas- en Aardewerk, om na goedvinden te huwen. Brieven met portret, enz.” — Adv. N. v. d. D.

De weduwe ontving een brief-met-portret, die haar aanstond, dacht aan Vondel’s rei:

Waar werd opreghter trou

Dan tusschen man en vrou

Ter weereld oyt gevonden?

Twee sielen, gloend aan een gesmeed

Of vast geschakelt en verbonden

In lief en leed.

Zoo sterck verbind de band

Van ’t paer, door hand aan hand

Verknocht, om niet te scheyden,

Na datse jaeren lang gepaert

Een kuysch en vreedsaem leven leyden,

Gelijck van aerd.

Daar zoo de liefde viel,

Smolt liefde siel met siel,

En hart met hart te gader.

De liefde is stercker dan de dood,

Geen liefde koomt Gods liefde nader,

Noch is zoo groot.

Geen water bluscht dit vuur,

Het edelst, dat natuur

Ter weereld heeft ontsteecken.

Dit is het krachtighste ciment,

Dat harten bind, als muuren breecken

Tot puyn in ’t end.

Door dese liefde treurt

De tortelduyf, gescheurt

Van haer beminden tortel.

Sij jammert op de dorre ranck

Van eenen boom, verdrooght van wortel,

Haer leven langk......

greep naar de pen, en antwoordde in ontroering:

Waar zou opreghter trou

Dan tusschen mijn en jou

Op aerd gevonden worden?

Twee sielen, vastgelymt, geperst,

Als goed gerepareerde borden:

Je siet geen berst.

Zoo sterck verbind de band

Van ’t paer, dat door de krant

Elckander heeft gevonden.

Na datse jaeren lang gespaert,

Bezuinigt hadden, waer ze konden,

Gelijck van aerd.

Ick doe — ick ben niet sterck —

In Glas en Aerdewerck.

Ay! streef met mij te gader!

Mijn liefde, stercker dan de dood,

Maakt jou misschien nog eens tot vader!

De kans is groot.

Geen water bluscht dit vuur,

Het edelst, dat natuur

Ter weereld heeft ontsteecken.

En als j’ ook goed vakkundig bent,

Dan blijf ’k je trou, als glazen breecken

Tot gruys in ’t end.

Door dese liefde treurt

De tortelduyf, gescheurt

Van haer beminden tortel.

Maar wij beminnen, wang aan wang

Te midden van schael, glas en bord el-

kaer — levenslang......

18. EXAMEN-RIJM.

Opgedragen aan de H. B. S.-ers.

Eindexamen, eindexamen,

O, verschrikkelijke tijd!

Tijd van feiten, cijfers, namen.

Wanneer raken we je kwijt?

’k Wijd dit vers aan ied’ren jongen,

(Meisje) van de H. B. S.,

Volgepropt en volgedrongen,

Als een groote inmaakflesch.

In een stuk of twintig vakken

Is zoo’n knaap geweldig knap,

Diep doorkneed, en bruin gebakken,

Krakend van de wetenschap.

Dapper weet hij door te draven,

Met de wijsheid uit zijn boek,

Over homogene staven,

Bolsegment en hellingshoek.

Stikstofoxydule ken-d-ie,

Barytwater, carbonaat,

Millimol, status nascendi,

Kaliumpermanganaat.

Onze jonge Muzenzoon is

Thuis in goniometrie,

En hij zegt, of ’t heel gewoon is:

Sin. α tan. π.

Zonder aarz’len schrijft hij neder

Met een glans op zijn gelaat,

D’ inhoud van een octaeder:

√10 π r².

Ook zijn hem kathodestralen

Brekingsindex, welbekend,

Kryophoren, transversalen,

Uitzettingscoëfficient.

Hij berekent je de manen,

Volle, halve — door mekaar,

En hij teekent je de banen

Der kometen kant en klaar.

Bollen, knollen en cyclamen,

Hij beschrijft ze, blij te môe,

En hij kent Latijnsche namen

Voor kanarie, kip en koe.

Zelfbestuur en abolitie,

Toetsingsrecht en vormverzuim,

Comptabiliteit, justitie,

Kent hij keurig op zijn duim.

Communisme, Socialisme,

Waardeleer, muntpariteit,

Teekengeld, bimetalisme —

’t Is voor hem een kleinigheid.

Heel d’ onmeetlijke historie

Kent de knappert uit z’n kop,

Nooit begeeft hem zijn memorie,

Dertien Dirken dreunt hij op.

Schratten, klammen, leemt en lava,

Hij verklaart ze je precies,

En hij weet van ’t eiland Java

Iederen berg en al de tji’s.

Met een zeekre nonchalance

Spreekt hij over cheques, coupons,

Conto, meta, koers, usance,

Tarra, traites en talons.

Veler talen letterkunde

Draait hij af, en praat hij na,

En het smaakt als een verdunde,

Slappe waterchocola.

Afgeknotte pyramides

Teekent hij in stippellijn,

Schaduw-schetsen maakt hij, die dus

Artistiek en „stijlvol” zijn.

Al zijn wijsheid lucht hij zóó maar,

Zelden zegt hij iets verkeerd,

Maar wat logisch denken — ho maar!

Want dàt heeft hij afgeleerd.

19. AUTO-RIJM.

Wat Charivarius tot het bezigen van ruwe taal brengt.

Ik ben geen man van zaken,

Ik ben geen man van geld,

’k Ben kalm in mijn vermaken,

En op mijn rust gesteld.

Ik houd er van te dwalen

Langs heuvelen en dalen,

Wanneer de laatste stralen

Belichten bosch en veld.

Ik heb, dat spreekt, geen auto —

’k Verlang niet eens zoo iets;

Ja, was ik rijk getrouwd, o

Dan kreeg ’k zoo’n ding voor niets.

Nu is ’t mijn lot te loopen,

En hoogstens mag ik hopen

Nog eens te kunnen koopen

En tweedehandsche fiets.

Ik min het lieflijk kweelen,

In ’t stille avond-uur,

Der zoete filomeelen,

Bij ’t zwijgen der natuur.

En ’t „Boeh!” van d’ auto-hoorn,

Kan mij wel niet bekoren,

Maar wekt toch niet mijn toorn —

Dat went wel op den duur.

Maar dat valsch-gierend gillen,

Zoo plots — nu schor, dan schel,

Waarvan je staat te rillen,

Je huid in kippenvel,

Dat krijschend jammerjanken,

In d’ infernaalste klanken,

Dat ’s erger dan de stank en

Dat haat ik als de hel.

En als het monster krijtend,

Met krassend huil-geblaat,

De trommelvliezen splijtend,

Aan ’t snaatrend schetteren slaat,

En ’t schril gekners verscherpend,

En snorkend, snijdend, snerpend,

En braakgeluid uitwerpend,

Mij vult met blinde haat,

Dan — ’t ware zeker wenschlijk,

Dat ik me nooit vergat,

Maar ik ben ook maar menschlijk,

Wie is er meer dan dat? —

Dan wordt het me waarachtig

Soms wel wat al te machtig,

Dan komt er, kort en krachtig......

Enfin, je weet wel wat.

20. GEMAKKELIJKE BIJVERDIENSTE.

Nu flitse ’t vuur mij uit de pen,

En vlamme fel in ’t duister!

’k Bezweer je, dat ik giftig ben,

Dus hou je vast, en luister. —

U treft de banvloek van mijn vaers,

— Jood, atheïst of Christen! —

U, vloekbaar ras van moordenaars,

U, automobilisten! —

Dat rijdt en rent en race’t en raast,

Als ten Walpurgisfeeste;

Die dwazen hebben altijd haast,

Wie ’t minst te doen heeft, ’t meeste!

Zij letten op geen zonneschijn,

Of ’t groen van beemd en dreven,

Om ’t gauwst in ’t volgend dorp te zijn,

Dat is hun eenig streven. —

De stille burger, wandlend, kalm,

Langs ’t veld, waar d’aren golven,

Wordt plots bedwelmd door weeën walm,

En onder stof bedolven. —

Vrij zijn zij in hun dol bedrijf,

Dat spot met alle regels;

Weg, wandlaar! Berg u ’t veege lijf

Voor tierend’ auto-vlegels! —

Wat deert hun ’t lot van d’evenmensch?

Wat duizend’ ongelukken?

Hard, hard! te gaan, dat is hun wensch,

Waar ’t menschdom voor moet bukken.

Geen enkle tak van arbeid bloeit

In nuttigere zaken;

Ons kapitaal wordt stom verknoeid

Om tuf-spul van te maken.

De wegen-toestand wordt barbaarsch,

O, bende booze geesten!

De weg is voor de wandelaars,

En niet voor wilde beesten! —

Neen, strenge rechter, ’k vrees u niet,

Gevangenis, ik tart je......

En elk, die op een auto schiet,

Die krijgt van mij een kwartje!

21. HET EENE MERKWAARDIGE.

Ik merk tegenwoordig — ik weet niet hoe ’t komt —

Dat ik m’ over haast niets meer verwonder;

Ik denk dat mijn voelhorens af zijn gestompt,

Ik vind bijna niets meer bijzonder.

Inventies, bijvoorbeeld, op ieder gebied,

Die elkaar met een vaartje verdringen,

Ik lees er wel van, maar ze boeien me niet,

En ik kan er geen geeuw bij bedwingen.

Het achturenarbeidsdagswetsphenomeen —

Zelfs dàt kan mijn aandacht niet trekken,

Geen interpellatie, geen voorstel — niet één

Vermag m’ uit mijn stupor te wekken.

Ik kijk van geen stuk zonder stijlfouten op,

Of zonder gemeenplaats, dat is me

Geen oorzaak van schrik; noch een geestige mop,

Of een brief zonder één germanisme.

Een eenvoudig geschreven verhaal in een boek,

Een liefdedicht zonder verdwazing,

Een leesbaar verslag van een vorstenbezoek,

Vervult me niet meer met verbazing.

Geen Duitsche onthullingen schokken me meer......

Van Erzberger...... of zijn trawanten......

Prins Max...... of hoe heeten die kerels ook weer......

Ik k.k.knikkebol...... over....... m’n kranten.

Het sensationeele dat trekt mij niet aan

Van een tocht naar het front van den Yser;

Ik gaap als ik lees dat er weer een wil gaan

Als „zitredacteur” voor den keizer.

De vliegersverhalen, hóé vreemd, hóé geducht,

Ik wil ze graag all’maal gelooven,

Maar hoor ik het motorgeronk in de lucht,

Dan kijk ik niet eens meer naar boven.

Neen, ’k weet maar één wonder. Dat wonder is dit:

— Daar zou zelfs mijn sloomheid voor wijken —

Een auto, waar ’n heer of ’n dame in zit,

Ik zweer je, dáár kom ’k ’s naar kijken!

22. IDYLLE.

Van ’t einde van de lindelaan,

In ’t landelijk gehuchtje,

Daar kwam een rustige auto aan,

Haast zonder suis of zuchtje.

De wagen gleed met kalme vaart;

Ze waren met z’n beiden;

Hij stuurde, stevig en bedaard,

En toeterde bescheiden.

Ze keken telkens om zich heen,

Ik zag hen de oogen richten

In stille extase, naar het scheen,

Op fraaye vergezichten.

Ik schrijf dit „fraaye” met y,

Want, schoon ’t tooneel modern was,

’t Scheen of ’t geval, al klinkt het gek,

Klassiek haast in de kern was.

Een handig zwenken en een draai,

Met licht geknor — heel even —

Deed de karos met zachten zwaai

Naar ’t zomerzitje zweven.

Hij nam een biertje, of een kwast,

Zij, na wat overleggen,

Koffie, of zoo — of thee — wat was ’t?

’k Zou ’t niet meer kunnen zeggen.

Zij had geen Amsjterdamsch aksjint,

Hij sprak niet als een schorum;

Zij was gekleed in lichte tint,

Vol fleur, maar met decorum.

Zij — geen juweel aan hals of haar,

Een bijna ringloos handje,

En hij — geen buik, en geen sigaar,

Geen dure, met zoo’n bandje.

Zij — lief van lach, en zoet van vooys,

Hij — rustig en bezonken,

Ze spraken blij van al het moois,

Dat ’t tochtje hun had geschonken.

Er werd niet over geld gepraat,

Of over dure spullen;

De pracht van pleintje en kerk en straat,

Die scheen hen te vervullen.

’t Is of ’k dat sympathieke paar

Nog op dien stillen brink zie,

Zoo rustig koutend met mekaar,

Een toonbeeld van distinctie.

’k Dacht: „Geen oweeërs deze keer!”

— Een zucht van vreugde slaakte ik —

„En echte dame en een heer,

Goddank!” — en toen ontwaakte ik.

23. LENTELIED.

Lieve lente, kom ons troosten!

Smachtend zien wij naar u uit;

Zie, het daghet in den Oosten:

Nieuwe lente, nieuw geluid.

(Dit is uit de Mei van Gorter,

’k Heb dien term al meer gehoord;

Maar wat zegt het mooier, korter

Dan dit afgezaagde woord?)

’k Loop al iedren dag te droomen,

Hoe ik weer genieten zal,

Van de wegen en de boomen,

Vliet en weiland, duin en dal!

De Riviera gaat vervelen,

Met die dooie, blauwe zee;

Mij ku’ j’ ’t heele zaakje stelen,

’k Doe niet aan den lofzang mee.

Schmink en reukwerkwinkelwalmen —

Vrouwen van verdacht allooi —

Harde kleuren — namaak-palmen —

Prentbriefkaart-oweeërs mooi!

Ik verkies mijn lage landje

Met zijn tinten, teer en zacht —

Als j’ er indenkt, watertand je

Van de vreugde, die je wacht!

Lente, kom! Ik wil naar buiten,

Waar ik stille Schoonheid vind,

Waar de knoppen zich ontsluiten,

Trots de frissche voorjaarswind.

Lieve lente, lach mij tegen,

Ik wil van de stad vandaan!

Ik wil dwalen langs de wegen,

Door de dorpen wil ik gaan.

Weg is weer de winterkilte,

Straten-herrie, achter mij!

Op, naar buiten! Naar de stilte,

Zoete rust en mijmerij!

Wee! Daar grijnst me ’n schrikbeeld tegen:

— ’k Voel een schok, terwijl ik ’t zeg —

’t Stof-stank-brul-beest-van-de-wegen......

Lieve lente, blijf maar weg.

24. OP DE AUTO-TENTOONSTELLING.

Ik min u, mooi modern gewrocht,

O, speciosum genus!

(Dit is geen drukfout voor „gedrocht,”

’t Is deze keer eens meenus.)

Gij, met uw giganteske kracht,

Verborgen in uw bogen,

Tot staal verstarde wondermacht

Van ’s menschen denkvermogen!

Ja, in dit weidsch emporium

Geschiedt een groot gebeuren:

Er klinkt een oratorium

Van vormen en van kleuren.

Hier staat de schouwer stil verrukt,

Die zich een blik mag gunnen

Op dit ontzachelijk produkt

Van kennen en van kunnen.

Ik wandel monter langs de stands,

’k Weet ieder merk te vinden;

Ik maak een praatje, en shake hands

Met kennissen en vrinden.

Een beetje Amsterdamsch patois,

Dat kan me niet veel schelen;

Het klinkt niet liefelijk, maar — soit!

Hier kan ’k het heel goed velen.

Zeg, heb je die Renault gezien?

En daar, die Studebaker?

Die Oakland, Freia, Earl en Bean?

Die Cadillac toch zeker?

Het is een heele serie — O,

Te veel om op te sommen!

Minerva, Buick en Blériot

Staan daar in dichte drommen.

Het lijkt hier wel een toovertent,

Een wellust voor den kijker,

Zoo’n Lancia, zoo’n Overland,

Zoo’n Ludi en zoo’n Spijker!

De fietsen zal ’k maar overslaan,

Hoewel ’k er óók een boel zie,

Maar kijk me daar die Daimler staan!

Die Hotchkiss, en die Wolseley![4]

O, weeldrig wonder der techniek,

Voor nut en vreugde beiden!

Gij toont in grootsche symboliek

Hoe zich Natuur laat leiden.

De gansche toekomst kent men niet,

Die nog de motorcar beidt!

Zoo peinst, wie deze telgen ziet

Van Kapitaal en Arbeid.

Heb dan mijn hulde, lof en dank,

Automobiel! — ik min u!

Zoo zonder leven, stof en stank,

En geen plebejers in u......

(Met mijn verontschuldiging aan de nette menschen, die ook wel eens in een auto zitten.)

[4] Dit is de uitspraak van dezen naam; in zuiver rijm: Woelzie.

25. VOETBAL-HYMNE.

O Spel, dat hoofd en hart der knapen vult,

Die dagelijks ’t gedaas der krant verslinden,

In hartstocht, die geen smaak voor ’t hoog’re duldt,

Dat menschen beesten maakt, en zienden blinden —

Hoort, hoe het plebs uit rauwe kelen brult,

Terwijl het aan ’t afzichtlijk schouwspel smult,

Als daar een horde woestaards en ontzinden

In ’t schunnig schop-werk vuile vreugde vinden......

Ziet, hoe des lichaams schoonste lijn zich kronkelt,

De pees zich opbolt als een boos gezwel,

Wijl ’t oog van een onheil’gen vuurgloed fonkelt......

Ja, duizendwerf vervloekt zij ’t voetbalspel,

Waarbij bedrogen wordt, gewed, gekonkeld......

Voort! vuige voetbalbende — vaar ter hel!

26. HET EENE NOODIGE.

Mijn jonge, slanke, blonde knaap, vol jeugdige idealen,

Ga nu in ’t heerlijk lenteweer langs veld en wegen dwalen,

En droom, gij dichter, die gij zijt, en schrijf uw poëzie,

Laat zich ontplooien uw talent, uw zin voor harmonie,

Bezing der nachtegalen slag, ’t gezang der leeuwerikken! —

Nei, ik mot na de ruizemets, na de ruizekornekikken!

Mijn jonge, slanke, blonde knaap, gij, die u kunt verheffen

Op vleugelen van de muziek, gij, die ons weet te treffen,

Te roeren door uw zachte kunst, aangrijpend door de macht

Van uw gezang, uw snarenspel, met onweerstaanb’re kracht,

Zoolang het tijd is, speel of zing om ’t harte te verkwikken! —

Nei, ik mot na de ruizemets, na de ruizekornekikken!

Mijn jonge, slanke, blonde knaap, gij, die tooneel kunt spelen,

Ontwikkel deze gave Gods, begunstigd boven velen.

Gij voelt de vreugde van het spel, van ’t spel en van het woord.

Wanneer de zaal u gade slaat, en naar uw klanken hoort,

Wanneer ge nu eens zacht ontroert, en dan weer fel doet schrikken —

Nei, ik mot na de ruizemets, na de ruizekornekikken!

Mijn jonge, slanke, blonde knaap, uw vader is verslagen

Omdat gij nimmer werken wilt, en hij van dag tot dagen

U aanspoort, vraagt, bedreigt, bezweert te werken, zooals hij,

Om eens uw plaats u te verov’ren in de maatschappij,

Doe wat hij zegt, en leer u naar zijn redelijk’ eischen schikken!

Nei, ik mot na de ruizemets, na de ruizekornekikken!

Mijn jonge, slanke, blonde knaap, uw moeder ligt te sterven,

Moet zij de laatste dagen droef uw zonnig aanschijn derven?

Ga, troost de kranke, koel haar ’t hoofd, dat van den koortsgloed brandt,

Zit aan haar sponde, spreek haar toe, streel haar de rimp’le hand,

Vertroost de stervende, verlicht haar laatste oogenblikken......

Nei, ik mot na de ruizemets, na de ruizekornekikken!

27. LOF DER ZOTHEID. I.

Gerijmd na de Amsterdamsche uiting van biljartrazernij.

O, menschen, wordt wijs! Komt tot inkeer! Houdt op!

Bezint u! Niet verder, gij dwazen!

Staat de wereld dan nog niet genoeg op z’n kop?

Laat af van je tieren en razen!

De Kunst telt maar weinig, de Wetenschap niets,

Die kost is te zwaar voor de magen,

De held van den dag is de ploert op de fiets —

Lees de motorfietswedstrijd-verslagen!

De god dezer eeuw is de schop-maniak,

Van den nimbus der grootheid omgeven,

Maar iedere schouwburg-affaire staat zwak,

En rekt met een staatsfooi het leven.

De hero des volks is de bloedneusproleet,

Hoe zoo’n bruut van de Glorie omstraald wordt!

Daar wordt een fortuin aan zoo’n beestmensch besteed,

Maar vraagt niet, hoe een schrijver betaald wordt!

De schrijver, de schilder, de vorst van den Geest,

Zij, die scheppen, voor vele geslachten,

Het spook van ’t Gebrek houdt hen stadig bevreesd,

En vervolgt hen in slaaplooze nachten.

De bladen besteden een regel aan Kunst,

Maar aan sport-gelal vele kolommen,

Want anders verliest d’ onderneming de gunst

Van de sport-overdrijvende stommen.

Een kroegvlerk, die handig biljart heeft geleerd,

Wordt bejuicht en bebruld door die gekken,

Verheerlijkt, bekranst, als een koning vereerd,

En het schuim staat het vee op d’r bekken!

Ziehier nog een voorwerp voor ’t vaderlandsch vuur,

Waar de vlammen der geestdrift in flikkeren,

’k Voorspel je, we krijgen hem nog op den duur;

De Wereldkampioen in het Knikkeren!

Krankzinnige huldigers-horde, houdt op!

Juichers, kransers, fanfare-malloten!

Al krijg ’k van die knokkers misschien op mijn kop,

Ik verklaar je voor ras-idioten!

28. LOF DER ZOTHEID. II.

De Revue der Sporten bevat een sportief gesteld artikel van „Bob” over mijn Rijm „Lof der Zotheid, I”, waarin Bob toont het niet in alle opzichten met mij eens te zijn. Belangrijk is alleen wat hij van Querido aanhaalt: „Natuurlijk zullen nathalzige of koelecynische spotters, op hun duim kluivend, wat zure scherts verbrassen, als ze lezen, dat biljartspel lyrische aandoeningen kan suggereeren.”

Voorheen

Mijn Annie, dat beeldig bekoorlijke kind,

De roos in de gaarde mijns levens,

Die ’k jaren lang vurig en trouw heb bemind,

Is zacht en gewillig, vergevensgezind,

En, iets dat men zelden bij vrouwen meer vindt,

Z’ is tamelijk degelijk tevens.

Ze poedert en verft zich een beetje, da’s waar,

Maar zoo, dat je ’t haast niet kunt merken;

Ze draagt ook wat vulling (niet veel) in het haar,

En eenige tandjes, niet meer dan een paar,

Die zijn van den tandarts — volstrekt geen bezwaar!

Dat kan slechts haar schoonheid versterken.

Dus is ze naar geest en naar lichaam volmaakt?

Neen. Aarzelend zeg ’k het, en schuchter,

Haar ontbreekt — z’ is als ’t vuur dat wel smeult maar niet blaakt —

Een gemoed, tot het lyrische leven ontwaakt,

Ze is nog haast nooit eens in geestdrift geraakt,

Ze is zoo prozaïsch, zóó nuchter!

Ik tracht haar te leiden zooveel als ik kan,

Ik heb al van alles verzonnen,

Maar mooie natuur, daar geniet ze niet van,

En kunst? „Jazzus”, zegt ze, „wat heb je d’r an?”

Ze denkt, tot verdriet van haar lyrischen man,

Slechts aan smullen en mooie japonnen.

Thans

Thans is ze gekeerd als een blad van een boom.

’t Staat vast nu. Ik weet het empirisch.

Z’ is lyrisch ontwaakt uit een lierloozen droom,

Ze drijft op lyriek als een schuit op een stroom,

Met moeite houdt Annie haar lierzucht in toom,

„Hou me vast”, zegt ze, „of ik doe lyrisch!”

Hoe is er mijn liefste dat licht opgegaan,

Dat zij zingt van haar vreugden en smarten

Met kwijnend gekweel? Dat zij dweept met de maan?

Van waar deze ommekeer in haar bestaan...?

Dat heeft het systeem (zie hiernevens) gedaan:

Ik heb Anneke leeren biljarten.

29. DE BLOEDNEUSPROLEET.

Onder dezen ironisch bedoelden titel citeert de N. R. C. Couperus, die in de H. P. een liefelijk beeld gaf van den bokser. Het citaat is een verwijt tot mij gericht: „Ik ben gewonnen. Het was ongeloofelijk. Het was heel bijzonder. Het was een fenomeen. Daar komt aan een fijne, gedistingeerde, jonge, blonde man, haar weggekamd naar achteren als de mode is. Hij draagt een grijs zijden kimono. Hij rilt in die kimono een beetje als een bedorven kind, en bromt: „Brrr! Brrrr! Froid! J’ai froid! Qu’il fait froid à Alger!” Dan slaat hij zijn kimono af en staat als een slank jong mensch van goede familie, die wel eens een beetje aan sport doet. Een aardige, fijne kop met telkens ontluikend lachje om witte tanden. De schouders wel vierkant en sterk maar geen zichtbare spier aan die fijne armen. Slanke beenen en enkels waar om een vrouwenarmband zou kunnen sluiten. En hij draagt een kleurig tricot en het driekleurig nationale kampioenslint om zijn middel. Even een boudeerend gezichtje over dat openluchtsche, koude stadion, enz.”

Ik ben door de N. R. C. bekeerd. Ik heb nu een andere voorstelling van het boksen gekregen, en kan me niet weerhouden het type bokser aldus te bezingen:

(Wijze: „Klein, klein kleutertje,

Wat doe je in mijn hof?”)

Beeldig boksertje,

En heb je ’t dan zoo koud?

Het is toch ook voor jou geen weer!

Je bent zoo tenger en zoo teer,

En zoo fragiel gebouwd.

Snoezig boksertje,

Wat zijn je armpjes fijn!

Wat zijn je bloote beentjes slank,

Je lokjes blond, je tandjes blank,

Wat zijn je voetjes klein!

Schattig boksertje,

Mijn oogen vieren feest!

Want je kimono is van zij,

Je tricot kleurt er prachtig bij,

En ’t lintje om je leest.

Boutig boksertje,

Wel word ik zwaar bezocht!

Ach, dat de zede ’t niet verbood,

En ’k van je lipjes rozenrood

Een zoentje stelen mocht!

Poetig boksertje,

Waarom boudeer je nou?

Stil maar. Ik heb wat meegebracht,

Kijk hier: pralines, zalig zacht;

Mondj’ open! Da’s voor jou!

Zielig boksertje,

Ik ril terwijl ik rijm,

Want als je strakjes heel misschien

Een enkel drupje bloed mocht zien,

Dan val je vast in zwijm!

Doddig boksertje,

Mijn loflied loopt ten eind.

Ziehier den zondaar dan bekeerd,

Het boksen — ’k heb het nu geleerd —

Verweeklijkt, en verfijnt.

Honnig boksertje,

Reik mij je poez’le hand;

Ik heb je onrecht aangedaan,

En mijn bekeering dank ik aan......

De Rotterdammer krant!

30. RECLAME-RIJM.

„Toen zong ik slechts uit lust; nu dwingt het lot daartoe;

Want nood is bitter kruid: in noodtijd bulkt de koe.” — H. Poot Czn.

„Een Ruize-Rijm van liefde, vet en olie.” Advertentie-vers voor de Olie-fabrieken-Calvé, Delft, door Charivarius. Zie de bladen.

„Dát niet!” Uitroep van afschuw.

Ik rijmel voor reclame,

Ik dicht voor wie maar dokt;

’t Heeft menig heer en dame

Geërgerd en geschokt:

De ruize-ridder rolt van ’t ros, door grof gewin gelokt!

Mijn grommen en mijn grapjes

Verkoop ik à contant.

Wanneer je met je flapjes

Maar zwaait met vlotte hand;

Ik juich, of jammer — wat je wilt — voor vorst en vaderland.

’k Erken, ’t is allerdunst; maar

Wat is er aan te doen?

En — ook zoo menig kunst’naar

Vergooit zoo zijn fatsoen,

En teekent, tokkelt, bouwt en bikt door dik en dun — voor poen.

Ook Poot zelfs liet zich lijmen

— Hem dwong het lot daartoe —

Om op bestel te rijmen,

Precies als ik het doe;

„Want nood is bitter kruid,” zegt Poot: „In noodtijd bulkt de koe.”

En Röntgen volgt ons voorbeeld:

Hij daalt naar ’t filmwerk af!

Wanneer hij wordt veroordeeld,

Is ’t zijn verdiende straf,

Want Bach — ik ben d’r zeker van — die draait zich in zijn graf.

Mijn vaerzen vlijen vloeiend,

— Ten minste volgens mij —

En beelden, boud en boeiend

Die lever ik er bij;

Ik meng ze door mijn Rijmen heen als boter door de brij.

En dan d’ alliteratie!

Zoo ook in dit gedicht:

Let op, met hoeveel gratie

De letter-lijning ligt,

Hoe zacht ze zoemt zoo’n zomerzang, als zucht van zeis en zicht.

Wie dus fortuin wil maken,

Bestelt bij mij een lied.

’k Berijm haast alle zaken,

Op velerlei gebied,

Maar ’t menschenmoordend motor-tuig — Neen. Dat berijm ik niet.

Overigens minzaam aanbevelend,

CHARIVARIUS.

31. HET ERGSTE.

’t Is niet de krijg, die d’ aard verwoest,

met ongekende kracht,

Wijl ’t menschelijk geweten zwijgt,

en rede wijk voor macht,

’t Is niet het eindloos leed en kwaad,

door d’ oorlogspest gesticht,

Noch ’s werelds organisme door

des krijgsgod’s wig ontwricht,

’t Is niet de leugen-lasterpers,

die ’t menschdom voedt met haat,

Noch Wolff en Reuter, die elkaar

bevechten met den draad,

’t Zijn niet fabrieken stopgezet,

noch handel lamgekwakt,

Noch bloeiende bedrijven diep

in schuldenpoel verzakt,

’t Is niet mobilisatie-wee,

militie-plicht-ellend,

Noch werkloosheid, noch achterstand,

’t is niet faillissement,

’t Is niet der bladen jammertaal,

noch, Lijs! uw laffe geest,

Noch ’t meisje op ’t verkeerde pad,

noch d’ oudste zoon gesjeesd,

’t Is niet — al is ’t ook voor den braven

bierbuik bar beroerd —

Dat Pilsner Urquell’ niet geregeld

meer wordt ingevoerd,

’t Is, jongling! niet de blauwe scheen

niet, maagd! ’t gebroken hart,

Noch ook, mevrouw! dienstboden-plaag,

niet, knaap! examen-smart,

’t Is niet ’t verlies van maag of vriend,

noch van ons dierbaarst pand,

Noch ’t donker dreigende gevaar

voor ’t vrije vaderland......

Neen. ’t Is bij mijn gehoorig huis,

met dunne een-steens-muur,

Dat wicht, die duizendpoot, de trap-hit

van mijn naasten buur.

— Gott strafe ’t kind! — dat mij

tot wanhoop brengt en razernij,

Dat als-maar-door van „Santfoort” blèrt

van „Santfoort bai de sei”!

32. PLAATSELIJKE KEUZE.

Wàt een aardig vrouwtje, hoor!

Met een hoed met een pleureuse,

Kwam mij vragen: Is U ’r vóór,

Voor de Plaatselijke Keuze?

„Wie niet van een borrel houdt”,

Zei ik, „niet van wijn, chartreuse,

Punch of whisky, warm of koud —

Is voor Plaatselijke Keuze.

Dwingen van de minderheid

Is het; reuze-humbug, reuze — !

Met ’n begrip van recht in strijd,

Dàt is Plaatselijke Keuze.

Braaf zijn zal je! is ’t parool,

Dwingt ze om in te gaan! de leuze.

Self-help is maar apenkool;

Zweert bij Plaatselijke Keuze!

’k Heb mijn vrijheid veel te lief,

In mij stroomt het bloed der Geuze’;

Dwang, dàt is mijn grootste grief

Tegen Plaatselijke Keuze.

D’ aard van den gemeenteraad

(’k Ben nog ’s even na gaan neuze’

Hoe het in de grondwet staat),

Duldt geen Plaatselijke Keuze.

Daarbij moet U rekenen:

Slechts savantes en bas bleus (ze

Drinken nooit!) die teekenen

Voor de Plaatselijke Keuze.

Aan de meid en aan de knecht,

Aan de naaister, de coupeuse

Worden lijsten voorgelegd

Van de Plaatselijke Keuze......”

’t Is alles zeer correct gezegd, en juist geredeneerd,

’t Zal èn mensch èn jurist dan ook geheel voldoening schenken,

Maar als je over al het droeve drankwee prakkiseert —

Dan ga je toch van zelf wel weer eens even, even denken......

33. DE BLAREN EN DE BLADEN.

De bollen zijn weer uitgebloeid,

De fijne blaadjes uitgegroeid,

Een buitje heeft den grond besproeid,

Weer botten knop en sprietje;

De lieve lente is weer daar,

Zoo volgen eeuwig, ieder jaar

De jaargetijden op elkaar —

’t Is altijd ’t oude liedje.

’t Is altijd weer dezelfde geur,

Dezelfde vorm, dezelfde kleur,

Natuur-zelf volgt den ouden sleur

Bij bloemen en bij planten......

Zoo is ’t ook steeds dezelfde taal,

Gedachtelooze woorden-praal

Van beeldspraak, kreupel en banaal,

In onze mooie kranten.

Het eene blad „staat op de bres”,

En dadelijk, een stuk of zes,

Jaloersch van ’t litterair succes,

Die nemen ’t termpje over.

Oorspronkelijk zijn? Onnoodig is ’t,

Dat heeft ’t publiek allang beslist,

Neen, ben j’ ’n handig journalist,

Dan steel je als een roover.

Je bouwt maar na van „pal te staan,”

Van ’t „scharen onder iemands vaan,”

Van „ergens niet op in te gaan,”

Van „wij staan in het teeken,”

Van „’t spreekt boekdeelen,” „’t dierbaarst pand,”

Of van „de Hoop van ’t vaderland,”

Van „’t eer’saluut” en van „de hand

In eigen boezem steken.”

„Schouder aan schouder” trek je op,

Zet „d’ argumenten op hun kop,”

„Schuift in de schoenen,” „zet iets stop;”

Ook moet je niet vergeten:

„De heeren van de overzij,”

Kom ook eens iemand „in ’t gevlij,”

Noem „kopstukken van de partij,”

Of gooi weer „roet in ’t eten.”

Of doe zoowat met Kuyper mee,

Spreek altijd van „de zwakke stee,”

Zeg „niet alsof,” vervang gedwee

„In plaats van” door „in stee van!”

Zeg „ingeperkt,” en „metterdaad,”

Zorg dat je niet van kiesrecht praat,

„d’ Electorale questie” staat

Veel mooier!...... ’k word er wee van!

Zoo is het steeds dezelfde taal,

Gedachtenlooze woorden-praal

Van beeldspraak, kreupel en banaal

In onze mooie kranten......

Ook is het steeds dezelfde geur,

Dezelfde vorm, dezelfde kleur,

Natuur-zelf volgt den ouden sleur,

Bij bloemen en bij planten.

Maar wat ik daarvan zeggen wil

Is dit: het kardinaal verschil

Verzwijg ik — die zoo graag bedil —

Verzwijg ik, noch verheel ik.

Der boomen groene zomertooi,

In Holland, Gelderland of Gooi,

De blaren, blijven altijd mooi,

De bladen — altijd leelijk!

34. DE NIET-ONBEVOEGDE ZIJDE.

De Nieuwe Rotterdamsche krant

Weet ’t deftig deel van ’t vaderland

Met eerbied te vervullen

Door hare ach-tens-waar-dig-heid,

En door haar eigenaardigheid

Om zich met groote vaardigheid

In nevelen te hullen.

Geen enkel mensch van vleesch en bloed

Schrijft in dat blad. En ’t klinkt wel goed,

Dat wil ik graag erkennen:

„Men schrijft ons dit,” „Men seint ons dat,”

En ’k heb geteld, in ’t city-blad

Daar schrijven bij mekaar zoowat

Een stuk of twintig Mennen!

Ook werkt geregeld, naar men weet,

’t Geslacht mee, dat Van Zijde, heet,

Geleerd, en toch bescheide’,

„Wel-ingelicht,” of „Zeer-geacht,”

En — ’t nieuwste, gisteren pas bedacht —

(Pas op, hoor, dat j’ er niet om lacht!)

„Niet-onbevoegde Zijde!!!”

Maar de — courant is g’excuseerd,

Een voorbeeld heeft het blad geleerd:

Het voorbeeld der regeering!

Want wat die laat of wat die doet,

’t Zal wel verstandig zijn en goed,

Maar ’t wordt zoo maar gegist, vermoed......

Die strekte ’t blad tot leering!

Een nevelachtig persbureau

Doet ons het nieuwste nieuws cadeau

In sfinxerige woorden.

„Men,” „Zijde,” „Bron,” „Verluidt” of „Kant,”

Orakeltaalt tot ’t Vaderland,

Zoo onlangs weer, uit d’ eerste hand,

We schrokken, toen we ’t hoorden.

Er wordt gebrond, er wordt gemend,

Door een verluidt, dien niemand kent,

Die zelf niet voor den draad komt.

Dan krijgen w’ eindelijk een bericht,

Dat de gemoederen wat verlicht,

Maar ’t kwaad is dan al lang gesticht,

Omdat het veel te laat komt.

Laat u verbidden in dit vers,

O, Hooge Oomes! en o, Pers,

Gij sluier-vage Dame!

Spreekt niet „betrouwbaar,” „officieel,”

Noch „officieus,” zeer, half, of heel,

Spreekt klaar en vlug — ’k vraag niet te veel —

En noemt uw bron, met name!

Maar wacht eens even — ik erken:

Ik zelf ben eiglijk ook een Men,

En ’k hoop ’t nog lang te blijven!

Dus, Nieuwe Rotterdammer krant,

Wij zijn elkander nauw verwant,

Zoo reik mij dan de broederhand —

Ik zal niet boos meer schrijven.

35. HET PLAATSELIJKE BLAADJE.

Ik ben emeritus; gepensioneerd.

Nu komt er maandlijks niet veel meer in ’t laadje;

Ik heb me daarom maar geabonneerd

Op ’t plaatselijke blaadje.

Mijn groote kranten heb ik opgezegd,

Ik lees nu ’t Staatsblad van mijn kleine Staatje;

Het is ’n beetje laat, maar lang niet slecht,

Mijn plaatselijke blaadje.

’k Lees van een brand, een ongeluk in een put,

„’t Gemengde Nieuws” — een soort huzarenslaatje —

Het weer, de oogst, de lezing van het Nut

In ’t plaatselijke blaadje.

Waarom de boom gerooid is op de brink,

Het voorstel tot verbreeding van een straatje,

’t Vertrek van boot en trem — dat alles vin’k

In ’t plaatselijke blaadje.

Ik grasduin zoo genoeglijk en zoo knus

In „Onze lachhoek,” ’t „Zondagmorgenpraatje,”

In ’t „Buurtnieuws” en in „Onze Vragenbus”

Van ’t plaatselijke blaadje.

Er is nog meer — o, nog ’n hééle hoop:

Een feuilleton uit ’t Duitsch, soms zelfs een plaatje,

En de advertenties van de bioscoop,

In ’t plaatselijke blaadje.

Ook „Brieven uit de Hoofdstad,” en ’t verslag,

Van beide Kamers en ons eigen Raadje,

En nog een Levensdruppel iederen dag

Geeft ’t plaatselijke blaadje.

Ze krijgen ten bureele ’t nieuws goedkoop:

Men tapt er dapper uit eens ander’s vaatje;

En laat den tijdingstroom zijn vrijen loop

Naar ’t plaatselijke blaadje.

De schooljeugd, op het pleintje, houdt een race,

Speelt krijgertje, verstoppertje of soldaatje;

En ik zit stil voor ’t venster, en ik’ lees

Mijn plaatselijke blaadje.

Ik voel niets meer van ’s levens angst en leed.

Ja; alle hartstocht, iedere drift verlaat je,

Wanneer je eens ’t genot te smaken weet

Van ’t plaatselijke blaadje.

En ’k hoop dat over mij — ben ’k weggekwijnd,

Gezakt naar ’t einde van mijn levenspaadje —

Een vriendelijk artikeltje verschijnt

In ’t plaatselijke blaadje.

Dan wordt mijn zielloos lichaam gecremeerd,

En dan — zóó is mijn wensch (enfin dat raad je!)

Dan brande mee in ’t vuur, dat mij verteert

Het plaatselijke blaadje.

36. PATRICISCH PROLETARIAAT.

Het Volk meldt, dat de sociaal-democratische Kamerfractie dezer dagen het 25-jarige jubileum van Mr. P. J. Troelstra heeft gevierd. De heeren Schaper en Sannes spraken Troelstra toe, wien namens de fractie een gouden zegelring werd aangeboden.

Wijze: „Wien Neêrlandsch bloed.”

Het kenmerk van den gentleman,

Getrouwd of ongetrouwd,

Is — daar herken je ’m dalijk an —

Een zegelring van goud.

En dan niet met zoo’n gladde steen,

Die ’t doel van ’t ding verbloemt,

Zoo’n ring, welks drager algemeen

„Lord Gladstone” wordt genoemd.

Ik twijfel er in ’t minst niet aan:

Op Troelstra’s feest-cadeau

Zal ’t fier familie-wapen staan,

Patricisch, comme il faut.

En ’k wed dat hij nog, naderhand,

Als rust zijn werk beloont,

Verheven in den adelstand,

Op Troelstra-State troont.

De proletariërs-armée,

Die zoo commun begon,

Die wordt nu ook van lieverleê

Geschikt voor den salon.

Ze reizen eerste, eten goed,

En knippen d’r coupons,

Gedrenkt in ’s werkmans zweet en bloed —

’t Gaat net zooals bij ons.

Maar gaat dan ook niet zoo te keer,

Wanneer het iemand geldt,

Die zich te kleeden pleegt als heer,

En prijs op weelde stelt.

Dus voortaan niet zoo heftig zijn!

Voyons! mes chers amis,

Nu jullie net zoo deftig zijn

Als wij, de boerzwazie.

’k Wou, dat die kleine zegelring

U deze wijsheid bracht:

Als alles naar den regel ging,

Dien gij den juisten acht,

Dus als de Lichtstad werd gebouwd,

En ingericht door u,

Dan bleef de wereld, welbeschouwd,

Precies zoo mal als nu.

37. KERSTLIEDJE.

LASTIGE KLAASJE

Vader, wat beteekent „Kerstmis?”

DE VADER

Zoon, dat is een Christlijk feest,

Feest van Vreugd, dat Jezus Christus

Op onze aarde is geweest.

LASTIGE KLAASJE

Waarom is dat dan zoo prettig?

DE VADER

Vóór Hem was het menschdom slecht;

Hij heeft ons den weg gewezen

Naar de Waarheid en het Recht.

LASTIGE KLAASJE

Waren eerst de menschen stouter?

DE VADER

Ja. Toen heerschte ’t heidendom:

Zelfzucht, onrecht, wreedheid, oorlog,

Leugen en bedrog, alom.

LASTIGE KLAASJE

Zijn ze dalijk zoet geworden?

DE VADER

Neen, zoo iets gaat langzaam aan......

Hm!...... zoowat ’n...... twintig eeuwen

Hebben z’ over ’t werk gedaan.

LASTIGE KLAASJE

Vader, zijn we nou dus beter?

DE VADER

Zeker, jongen, zijn we dat,

Want de Christelijke Godsdienst

Houdt ons op het rechte pad.

LASTIGE KLAASJE

Mot dus Klaasje ook heel blij zijn?

DE VADER

Ja, God lovend, dag en nacht,

Voor de rijke zegeningen,

Die het Christendom ons bracht.

LASTIGE KLAASJE

Pa, als Jezus niet bestaan had......?

DE VADER

Dan waar’ w’ allemaal minder...... net......

Minder...... hypocriet...... ’k verspreek me......

Nou moet Klaasje naar zijn bed.

38. LEVENSWIJSHEID.

Opwekkend woord aan een knaap, die door zijn eindexamen is.

Hartelijk geluk, mijn jongen!

’t eindexamen is voorbij!

En zoo treed je vol verwachting

in de bonte maatschappij.

Nu geef ik j’ in deze reeglen

een kwartiertje „Levensles,”

Volg mijn raad — dit Vademecum

voert u verder naar ’t succes.

Zorg de menschen nooit te hindren,

zachtheid leer je nooit te vroeg,

Want er is, geloof me, jongen,

heusch al narigheid genoeg.

Zeg geen mensch ooit cru de waarheid,

ook al heeft hij het verdiend;

Als ie ’r eens ’n keer niet bij is,

ku’ j’ t’ eens „hebben over” ’n vriend.

Dan begin je zóó b.v.:

„’t Is ’n héél geschikte vent,

Maar......” en dan ku’ j’ alles zeggen,

zonder dat j’ onhartlijk bent.

Schrijf wat ieder graag wil lezen,

zeg wat ieder hooren wil;

Als je ’t harte dringt tot spreken,

wees dan wijs, en houd je stil.

Kom je op een ministerie,

in het leger, op ’t kantoor,

Wees beminnelijk voor je meerdren,

daar zijn ze je meerdren voor.

Tapt de kapitein een mopje,

ook al hoorde je t’ al meer,

Zet dan een gezicht als was het

voor de allereerste keer.

Is ’t niet aardig, — en je weet niet

waar je eiglijk lachen moet,

Dan begin je maar te schaatren

als je ziet dat ’n ander ’t doet.

Ga je in den handel, wees dan

eerlijk; dat ’s, zooals je weet,

Wat in ’t algemeen gesproken

in den handel eerlijk heet.

God krijgt nu weer wat te zeggen,

ook op politiek gebied;

Doe dus wat aan Godsdienst (Zondags —

door de week dan hoeft het niet).

Zorg ook dat je met „vooruitgang”

en „sociale nooden” schwärmt,

Maar je stemt (doe ’t maar wat stiekum)

wie je duiten ’t best beschermt.

Scheld geweldig op de Joden;

dat strijdt niet met je fatsoen;

Doe ze na, of zoo — dat ku’ j’ in

ieder net gezelschap doen.

Hoor je van ’n louche zaakje,

zeg dan — dat klinkt altijd goed —

Dat je vindt „dat ieder zoo iets

voor zichzelf maar weten moet.”

Heb je geld, wees dan liefdadig,

dat maakt j’ algemeen bemind;

Maar geef nimmer zooveel, dat je ’r

zelf den last van ondervindt.

Laat je kiezen in bestuurtjes

op ’t gebied van Kunst of Staat;

Veel hoef j’ er niet van te weten,

als j’ er maar wat veel van praat.

De gemeenplaats moet je eeren,

streef niet naar oorspronkelijkheid;

In je termen, in je beeldspraak,

volg de mode van je tijd.

Volg angstvallig iedre mode,

imiteer de „upper ten,”

Doe wat „men doet,” zeg wat „men zegt,”

buig het hoofd voor Koning MEN.

Wor je humorist, bedenk dan,

dat je duidlijk, „dik” moet zijn;

Geef de menschen niet te denken,

werk is werk, en gijn is gijn.

Eer — met vrouwlief — reine zeden,

spot thuis nooit met overspel,

Breng haar, als ze er ’s om wil lachen,

naar den schouwburg; daar mag ’t wèl.

Wees niet maklijk in je oordeel,

doe gerust wat aan kritiek,

Als je maar bij ’t kritiseeren

de kritiek volgt van ’t publiek.

Doe niet wat je zelf het best vindt,

daarin schuilt een groot gevaar;

Wat de menschen zullen zeggen,

richt je daar uitsluitend naar.

Wees een man van ’t juiste midden,

dan wor j’ algemeen geacht,

Menschen van karakter, jongen,

hebben ’t nooit heel ver gebracht......

Zie, hier heb j’ ’n handvol lessen,

leer ze en breng ze in praktijk,

Eenmaal zal je — vrees ik — zeggen:

Charivarius had gelijk.

XI. VAN LEVEN EN STILTE.

1. LEVENSLIED.

Motto: „What is life!”

Je bent zoo moe. Je snakt naar rust voor lichaam en voor geest;

Je snakt naar rust en stilte — ja, naar stilte ’t allermeest.

Je maalt niet meer om warmte of kou, om zwoelte of om kilte,

Je droomt maar van één zaligheid: de Goddelijke Stilte. —

Die daavrend-dondrend-drukke stad van leven en geweld,

Wat wor j’ er van den ochtend tot den avond wreed gekweld!

’t Begint al ’s nachts, dat valsch, wanklankig klokkenspelgerinkel:

Een wilde stier, die rondrent in een aarde- en glaswerkwinkel.

Dan, vroeg — als compensatie dat de bakker niet goed bakt,

De knecht, die prima met de deksel van den wagen kwakt.

Daarna weer klinkt je ’t bellen van de vuilniskarren tege’,

Dat is van hoogerhand — das herrie van Gemeentewege!

Nu ’n schreeuwer, die zijn waren vent met huilend schorre stem,

En meejankt in ’t Walpurgiskoor der stad — Gott strafe ook hem!

De trams, die overbodig hard door ’s heeren straten zwieren,

En bij de minste bocht der rails je-ziel-doorsnijdend gieren,

De trambestuurder, die niet belt, wanneer hij bellen moet,

Maar zóó maar ’s als tie zich verveelt of jeuk heeft aan zijn voet.

Dan — hoe het te beschrijven, ach! had ik de pen van Zola!

Die hel van orgel, fonograaf, piano, pianola......

Dat hou je zoo niet langer uit, geen week, geen dag, geen uur,

Je moet naar buiten, naar de Rust — de Stilte der Natuur......!

Nu doe je toch wel wijs j’ er niet te veel van voor te stellen,

Want wat die Stilte buiten is, dat zal ik je ’s vertellen.

Stel voor, je komt aemechtig aan daar buiten, ’s avonds laat,

Nou moet je eens goed luisteren, hoe het met die Stilte staat.

Wanneer j’ al ’s nachts niet wordt gekweld door ’t piepen der muskieten,

Dan is er toch nog tijd genoeg om ruimschoots te genieten.

’t Begint al vroeg, voor dag en dauw, zoo om een uur of vier,

Want dan ontwaakt het vooglenheir, en schatert van plezier.

Ze maken je een helsch lawaai — precies als stoute kindren,

Alleen maar met het doel om moede menschen flink te hind’ren:

Want als je eenmaal wakker bent, dan hebben ze d’r zin,

En sluimeren heel hatelijk weer voor ’n uurtje in!

Daar lig je dan, in flauwe hope nog zoo wat te slapen,

Maar verder breng je ’t niet dan tot wat woelen en wat gapen.

Ha, eind’lijk wor je dommelig, nou, denk je, zal ’t wel gaan......

Daar klinkt dat infernaalst lawaai, het kraaien van den haan!

Dit allergruwelijkst geluid, aanmatigend en nijdig,

Soms in een beurt-gekrijsch van twee, soms beiden gelijktijdig,

Dit luidt den lieven morgen in, verkondend Godes eer,

En dan ontwaakt het vooglenkoor voor goed — en jubelt weer!

Nu staat het landvolk op. Nu fluit het nakroost van den pachter

De straatdeun van de groote stad — een deun of drie ten achter.

Je stapt naar buiten, waar de kip je met den nek aankijkt,

En ’t kuiken ontevreden piept, en diep verongelijkt;

En d’ eend’, in plaats van blij te zijn in ’t heerlijk frissche water,

Hun booze stemming luchten door ’n eindeloos gesnater.

En uit de stal klinkt weer een klank, droog schraperig en schor,

Het varken, dat zijn boosheid uit in morrend dof geknor.

Ik spreek maar niet van ’t hinneken der paarden; van de koeien,

Die, bulderend als mistsignalen, „goeie morgen” loeien,

Terwijl de ezel balkt, de hond, zijn ketting ram’lend, blaft —

Je bent voor j’ onbekookte plan nog niet genoeg gestraft.

Je ijlt naar ’t woud in hope op rust; maar kraaien, reigers, spreeuwen

Bederven ’t mooi van ’t mooiste bosch met oorverdoovend schreeuwen,

Waarna ’t gekwaak van ’t kikkerkoor je trommelvlies doorboort,

En j’ avondstemming door ’t gepiep der krekels wordt verstoord.

Dan ’t blaten van de schapen, van de geiten en de bokken,

En in de verte alsmaardoor kapotte koekoek-klokken......

Ik eindig — zonder slot: er is geen einde aan dit lied;

Want weet, o mensch, de Stilte die gij zoekt — die is er niet!

Wel is een juist-bedachte naam aan ons Bestaan gegeven:

Vraag ’t maar aan d’ Echo (schreeuwen, hoor!), „WAT IS HET LEVEN?”.

LEVEN!!!

2. CHARIVARIUS IN DE ALPEN

(DE PERS IN DE WOLKEN).

d’ Eerste week van Januari

Komt er eens geen Charivari:

Charivarius is op reis;

Hij ’s aan ’t rusten van zijn zorgen,

Hij zit veilig opgeborgen

In het land van sneeuw en ijs.

Zwitserland houdt hem gevangen,

Waar besneeuwde takken hangen

Over ’t bleeke berg-en-dal,

Waar zich witte wegen kronklen,

Waar in ’t blanke vloerkleed fonklen

Diamanten zonder tal.

Waar de lichte lucht de longen

Priklend vult — waar blij gezongen,

Jolig, jong genoten wordt;

’t Rijk van truien, bonte kleeden,

Arren, schaatsen, skis en sleden,

’t Rijk van Koning WINTERSPORT!

Ziet z’ in bobslee met hun vieren

Langs fluweelen paden slieren,

Rrroetsj!! Ze kennen geen gevaar,

Als met autovaart zij glijde’,

Neigend bij een bocht...... Op zijde!!

Hoort gij niet hun schreeuwen: „Gare!!”

„Gare!” roept ook dat blozend meiske,

Met een stemmetje als een sijske,

„Gare!” al glijdend langs de baan,

Op haar luge, in haar eentje,

Kittig sturend met haar beentje,

„Gare!” en stralend komt zij aan.

Ziet de slanke skiërs zweven,

Vol van tintlend jeugdig leven,

Op de golvend sneeuwen zee.

Ziet z’ op zeev-mijlsschaatsen snellen,

Dan weer deinend, zeilend hellen,

In een sierlijk vol plané.

En de albediller, vitter,

Charivarius, die zit er,

En hij leest geen enkle krant.

Als hij lummelt, lui en lustig,

Heeft U. D. en Standaard ’t rustig,

d’ N.R.C. en ’t Vaderland.

„Bleef hij daar nog maar een beetje!”

’k Hoor ’t ze denken. — Een ideetje:

— ’k Kreeg ’t bij ’t maken van dit vers —

Breng bijéén, en stuur m’ een sommetje,

’k Blijf dan nog wat — wèl bekomme ’t je!

Prosit! Vaderlandsche Pers!

Chesières, Januari 1914.

3. BOSCH-RIJM.

Ik lig in ’t bosch,

Op ’t zachte mos,

In ’t bosch van sparregeuren;

De zonne daalt al, goud en ros,

Ik voel me nu zoo vrij, zoo los,

Van ’t elkendaagsch gebeuren.

’t Is mij zoo blij,

’k Ben nu zoo vrij

Van kranten-fouten-schrijvers,

Van heel de drukke maatschappij,

Van heel de schetterende rij

Van schreeuwers en van drijvers.

Mijn vinnigheid

Die ben ik kwijt

In ’t blijde bosch hier buiten;

Ik zie den hemel, hoog en wijd,

Ik voel het mulle mostapijt,

Ik hoor de vogels fluiten.

Ik weet het wel:

De zon kan fel

En brandend zijn, en steken,

De kleuren zijn soms hard en hel,

Veel vogels zingen schril en schel,

De bloem zelfs heeft gebreken.

En voor ’t gezicht

Zijn scheef gericht

Veel stammen, die daar groeien,

En — ’t hoort wel niet in een gedicht —

Maar ’t weet, dat er iets leelijks ligt

Ook bij de mooiste koeien!

Maar wie het ziet —

Ik zie het niet!

’k Lig veel te zoet te droomen;

Critiek ligt buiten dit gebied,

Ik luister nu naar ’t vooglenlied,

En naar ’t geruisch der boomen......

4. STRAND-RIJM.

Wanneer heel Holland hijgende

En heet is, zweetend zwijgende,

En ’t kwik, steeds sterker stijgende,

Tot dicht bij ’t kookpunt rijst,

Dan ijlt half Holland naar het strand,

Vlijt zich terneer in ’t mulle zand,

En braadt zich bruin in zonnebrand:

’t Is Holland op zijn blijst!

Kijk, daar dat troepje, hollende,

Dwars door de duinen dollende,

In ’t zand, het rulle, rollende,

In uitgelaten pret!

Nu pootjebaaien! Wie doet mee?

De rokken op, en ver in zee!

Dan in de stoelen, twee aan twee

In knussen kring gezet.

De fine fleur, flaneerende,

De katjes koketteerende,

De katertjes begeerende,

Frivool vergulde jeugd!

Toiletjes, been- en boezemboog

Vertoonend aan het loerend oog,

Van boven laag, van ondren hoog —

Nog net in eer en deugd.

’t Kadee Kadetje, kozende,

Zich vrijende verpoozende,

Met ’t blonde bruidje, blozende,

Wanneer de knaap haar kust;

Zij liggen, ver van ’t volle strand,

Hoog ergens aan den heuvelrand,

Wang tegen wang, en hand in hand,

In laaie liefdelust.

Die badstoel, breed beschuttende

Den dommen dikkerd, duttende,

Weer nieuwe krachten puttende

Voor ’t volgend vette maal,

Torst, krakend onder ’t zwaar gewicht,

Den smulpaap met zijn bol gezicht,

Die zalig zacht te snurken ligt,

Gestadig en egaal.

De manslui, wenkend, wuivende,

Dicht naar den zeekant schuivende,

Genieten, grijnzend gnuivende

Van ’t weelderig tafreel

Der vrouwen, die aan ’t baden zijn,

En ’t golven van haar lichaamslijn

Onthullen, achteloos — in schijn —

In dartelend gespeel.

Daar staan ze, kuiten kijkende,

Voor weer noch water wijkende,

Lascieve leeuwen lijkende,

Liplikkend van plezier;

Totdat ze, lam van ’t lange staan,

Met loomen pas naar boven gaan,

En daar hun drogen dorst verslaan

Met borrels of met bier.

— — — — — — — — —

Daar ligt de zee, de levende,

Zoo zwaar en toch zoo zwevende,

Zich stuwend, strandwaart strevende,

In stagen golvenval;

Zie hoe zij pronkt met paarlenpracht,

In kleurenwisselingen zacht,

Van rose, vaal, azuur, smaragd,

Met tinten zonder tal.

De zee! de pralend prachtige,

De magistrale machtige,

De koude, koene, krachtige,

Die Leven brengt en Leed;

In passielooze majesteit

Haar ruischend reine wade spreidt,

En, oud en jong — als d’ Eeuwigheid, —

Van tijd noch tijden weet......

Van al die wufte, woelenden,

Die juichenden en joelenden,

Die vaag en vluchtig voelenden,

Daar dwarrelend langs de ree —

Van al die menschen, luid en druk,

Als in een bont spektakelstuk,

Die vreugd verwarren met geluk —

Wie kijkt er naar de zee?

5. SNEEUW-DAG IN DE DUINEN.

Zijnde de berijmde overpeinzingen van een eenvoudig wandelaar in zijn eentje.

Der duinen zachtgebogen vormen

Dekt nu de koele blanke laag;

Een golvenzee, verstard na stormen,

Gelijkt mijn duinenland vandaag.

Zoo zal mijn geest zich ook verstillen,

Als alle vlammen zijn gebluscht

Van veel verlangen, wenschen, willen,

En vrede wederkeert, en rust.

Alleen het bruin der naakte boomen

Verbreekt het witte winterdek,

En bij de verre duinezoomen

Nog hier en daar een blonde plek.

Ik houd den adem in, en luister;

Hier wordt geen enkle klank gehoord,

Geen voetstap dreunt, geen windje ruischt er,

Geen stemme die de stilte stoort.

Geen kwekkend groepje stedelingen,

Van sigarettenrook omwalmd,

Die operette-deunen zingen,

Van schorre kelen uitgegalmd.

Geen wijze maat, die m’ uit wil leggen,

Wat hij van wind en weder weet,

Geen gids, die mij precies kan zeggen,

Hoe elke weg en duintop heet.

Geen makker, die mij van zijn zaken,

Geen vriend, die van zijn vak verhaalt,

Geen arts, die duidlijk tracht te maken,

Hoe ’t wandelen de spieren staalt.

Natuur is een jaloersche Vrouwe,

Die eischt, dat zij u gansch vervult,

Die overgave vraagt en trouwe,

En die geen ander naast u duldt.

Ik ben alleen. Dies ben ik blijde;

Nu spreekt Natuur mij zwijgend toe,

Wanneer ik als een ingewijde,

Mijn biecht en mijn beloften doe.

Zij spreekt zoo steunend en zoo sterkend,

Dat elke kleine klacht verstomt;

Zij leert mij, hoe ik wakend, werkend,

Zal streven, tot het Einde komt.

Zoo heb ik heel mijn ziel gegeven,

In wijding, ootmoed en ontzag;

Nu zal ik veilig verder leven,

Getroost, en dankbaar voor den dag.

6. KACHEL-MIJMERIJ.

Goddank! ik heb ’m eindelijk teruggekregen,

De ouderwetsche kachel van mijn prille jeugd;

’k Heb overal gezocht, op markten en in stegen:

Daar staat ie nu, en vult mijn hart met stille vreugd.

’t Is nog zoo’n echte oude kachel, met dat lofwerk,

Een gat van boven, voor een keteltje bestemd,

Wat bloemen, blaren, koppen, krullen, — alles grof werk —

En binnenin een schuivend deurtje, dat wat klemt.

Wees welkom, zwarte vriend! Wij zullen samen praten.

Gij zult mij spreken van den goeden, ouden tijd,

Van ’t leven zooals ’t was, toen w’ om de kachel zaten,

Van huiselijk geluk en van gezelligheid.

Vulkachel! denk maar niet, dat j’ ooit weer hier geduld wordt,

Jij komt ’r niet meer in. Geëindigd is je rijk,

Prozaïsch meubel! bak, die door de meid gevuld wordt!

Trots al je warmte, koud, phosphoriseerend lijk!

Al heet zoo’n vulmachien: „egale warmte gevend,”

Al brandt mijn kachel soms een beetje minder goed —

Jij bent geen dood stuk staal, mijn kachel, jij bent levend;

Daar zit wat ziel in jou, wat geest, en wat gemoed.

Wat heb ik dikwijls, in mijn verre kinderjaren

Den tijd verdroomend, als een kind — en mensch — dat doet,

Door ’t reetj’ in ’t rosse, laaie lichthuis zitten staren,

Mij wilde phantasieën toovrend uit den gloed!

Ik wist toen nog zoo niets van ’t wonderlijke leven,

’t Was één mysterie, warlend door mijn kinderbrein,

Een moeilijk, lang verhaal, in vreemde spraak geschreven,

Een mooi-vermoed tableau, daar achter ’t toe-gordijn

’k Zit peinzend met de pook in ’t kolenvuur te wiebelen,

En menige herin’ring heb ’k weer opgepookt;

Nu voel ik wel iets vochtigs in mijn ooghoek kriebelen

Is ’t de Herin’ring, of is ’t dat de kachel rookt?

7. DE JONGE BLINDE.

(Brief)

„Dit gebouw is tot een tijdelijk tehuis voor blinden ingericht. Tal van jonge mannen, die nog voor eenige maanden blij en gezond door ’t leven gingen, nu voor altijd blind, vinden hier een onderkomen en werk. Er worden matten gevlochten, banken getimmerd, schoenen gemaakt. En vele brieven worden er gedicteerd, voor vrienden en verwanten, geschreven door vriendelijke en vertrouwde hand.” Hbl.

Mijn lief, je moet mij niet meer wederzien;

Je moet mij nu dit nieuwe leed besparen,

Bedenk, ik moet mijn looden last misschien

Nog jaren dragen — lange, lange jaren.

Ik wou zoo, dat mijn beeld nog voor je stond,

Zoo als ik was — voordat het duister daalde,

Toen jij mijn liefde in mijn blikken vondt,

En uit mijn oogen heel mijn ziele straalde.

Nu ben ik oud, al ben ik twintig jaar,

Ik heb geen enkle hoop meer, en geen wenschen,

Mijn handen tasten en mijn tred is zwaar,

Ik ga gebukt, en bang, als oude menschen.

Toen ook voor mij de blijde zonne scheen,

En levenslust en kracht mij nog bezielden,

Toen hebben wij elkaar eens, heel alleen,

Bekend hoeveel wij van elkander hielden.

Wij wandelden, als kindren, hand in hand,

Langs bonte velden en beboomde wegen,

En als de zonne daalde op ’t droome-land,

Dan keken wij elkander aan, en zwegen.

En als ’k je in je blauwe oogen zag,

Heel innig, teeder naar je toe gebogen,

Dan speeld’ er om je mond een englenlach,

En tranen stonden in mijn jongensoogen.

Het is nu uit. Mijn leven is voorbij,

Het jouwe gaat beginnen. Mijn verlangen

Is nog alleen maar, dat ’t blijde zij,

Een leven vol van bloemen, zon en zangen!

Ik heb je, wat ik voelde, àl gezeid,

Toen jij je blonde kopje placht te leggen

Zacht op mijn schouder, in mijn zonne-tijd;

Wat hebben wij elkander nog te zeggen?

Mijn hart is zonder wrok. Ik voel geen haat

Voor hen, die over mij dit alles brachten;

Ik ben als een, die ver van ’t leven staat,

Mijn ziele zwijgt, en dood zijn mijn gedachten.

Ik zal geduldig wachten op het end,

Maar mag ik, vóór de dood mij komt bevrijden,

Nog hooren, kind, dat jij gelukkig bent,

Dan zal ik blij zijn, blij zijn bij het scheiden,

8. BELLO, DE TREKHOND,

dien Charivarius, na wat afdingen, voor ƒ 7,50 kocht van een hondenbeul.

Bello, heb je zoo geleden?

Arme kerel, kom eens hier.

Zoo. Zoo. Ben je nou tevreden,

Mager, afgejakkerd dier?

’k Heb je lekker laten wasschen

Van de modder en de mest;

Ja, je hield niet van dat plassen!

Maar ’t was voor je eigen best.

O, je baas was wel venijnig,

Treurig leven was je deel;

Eten kreeg je veel te weinig,

Schoppen kreeg je veel te veel.

Nou begint een ander leven,

Zonder zorgen of verdriet;

’k Zal je goed te eten geven,

Schoppen, kerel, krijg je niet!

Rijst, en velletjes van worstjes —

Zeg, bevalt je dat menu?

Aardappels en zoo, en korstjes,

Goed gedrenkt in lekkere jus.

’k Zal je wel eens dikwijls fuiven,

— Nee, niet likken! Dat vin’ ’k vies —

Op verrukkelijke kluiven;

Graten niet. Die zijn voor Mies.

’n Enkele keer een stukje lever

Door je droge hondebrood —

En je dankt den milden gever

Met een extra-zware poot.

Uren zull’ we samen wandlen,

Al maar keuvlen met mekaar,

En van allerlei behandlen;

Ik vertel. Jij luistert maar.

En dan gaan we naar de duinen,

Waar de zilte zeewind speelt,

Jij rent naar de hoogste kruinen —

Plotsling...... stokstijf! Als een beeld!

Dan weer pijlsnel naar beneden,

In een toomelooze vaart,

Zaligheid der zaligheden!

Tuimlend over kop en staart.

En, als ik eens uit geweest ben,

Wordt je slaapje plots gestoord;

Jij, omdat j’ een hartelijk beest ben,

Voelt mijn komst voordat je ’m hoort.

Op......! Je luistert...... ’t lijf naar voren,

Trillend in een blij gebeef......

Recht gespitst je beide ooren......

En je kop zoo’n beetje scheef......

Kijk, je staart begint te wuiven,

Flap! Daar sta je, vóór je ’t weet,

Bij de deur, met lange snuiven,

Zoo je snoet plat op de reet......

Hoor! De huisdeur wordt ontsloten......

Jij, verrukt van ’t slot-geraas,

Staat te traplen op je pooten

Hiep, hoera!! Daar is de baas!!

Zeg...... vanwaar die doffe blikken......?

Strakjes keek je nog zoo goed;

Bello! Beest, je laat me schrikken,

Kom, kom, kom, ’n beetje moed!

Nou niet als-maar pooten geven!

’k Snap ’t: je zweert me eeuwig trouw;

Top! Accoord!...... Hei, wacht nou even?

Niet je snoet zoo in me mouw!

Moet ’k je kop nou weer eens strijken?

Kijk, wat wordt ie glanzend glad!

’t Zou nog wel eens kunnen blijken,

Dat ’k een koopje aan je had!

En, ’t is niet om je te vleien,

Maar je hebt een mooi gebit!

En je haar is zacht en zijen,

Zwart, met plekjes van sneeuw-wit.

Ja, je pooten staan wat krom nou,

Door dat tuig, dat zat zoo slecht......

Bello! Niet zoo’n zucht! Waarom nou?

Wees gerust — dat komt terecht!

’t Is hier nog wel uit te houen,

Wel gezellig, hè, en warm!

Koest nou! Koest nou! Niet zoo douwen,

Met je kop zoo onder m’ arm!

Zoo. Laat ik je hier nou leggen;

O, wat dankbaar kijk je m’ aan!

Laat ons voortaan — wil je zeggen —

Poot-in-hand door ’t leven gaan......

En zoo praatt’ ik boud en blijde......

Even strekt’ hij nog zijn poot......

Zachtkens zonk zijn kop op zijde......

’n Zucht. En toen was Bello dood.

9. TREUR-RIJM.

Op Snap, mijn herdershond, overreden.

Snap, mijn goeie ouwe jongen,

Toen je lag daar, op de grond,

Met je leden scheef-verwrongen,

Snap, mijn mooie trouwe hond,

Toen ik bleek, bewogen beefde,

Zwevend tusschen hoop en vrees,

Of mijn vriendje soms nog leefde,

Toen je brekend oog bewees,

Dat je niet meer bij zou komen,

Dat je mij verlaten had —

Snap, toen heb ik dwaas staan droomen,

Midden in de drukke stad......

Eindelijk heb ik j’ opgenome’,

Half nog suffend nam ik j’ op,

En je ooren hingen loome,

Op mijn schouder lag je kop,

Om mijn hals je koude pooten,

Als een kind bij moeder ligt;

’k Heb je oogen maar gesloten,

Want dat was zoo’n naar gezicht —

’t Was om ’t volk wat te vermijden

Dat ’k een taxi roepen liet,

’k Zei: „Chauffeur, wat zachtjes rijden!”

Waarom weet ik eig’lijk niet.

’k Heb mijn kamer afgesloten.

’k Legde j’ op je schapenvacht,

Met je snoet zoo in je pooten,

Als je wel te slapen placht.

’t Was zoo rustig; ver van ’t leven,

Ver van ’t drukke stadsgewoel;

Daarom ben ik toen maar even

Stil gaan zitten in mijn stoel......

’k Heb je peinzend vergeleken

Met de menschen, goed en rein,

Die Gods wetten nooit verbreken,

Zedelijk en geloovig zijn;

Altijd vol van s’ naasten zonden,

Zelden vol van s’ naasten leed,

Koude harten, hoofsche monden,

Nette menschen, braaf en wreed,

Die precies de vormen weten,

Naar elkaars „At home”-pjes gaan,

Geen verjaardag ooit vergeten,

Geen receptie overslaan.

Jij wist niets van „Reine zeden”,

Huwlijkstrouw? — Dat vond je zot!

Jij hebt nooit Het Woord beleden,

Jij geloofde in geen God.

Maar jouw heele honden-leven

Heb je, Snap, mij elken dag,

Al de hartelijkheid gegeven,

Die in jouw karakter lag.

Jij was nooit één dag humeurig,

Zooals wij zijn — eens per week! —

En wanneer ik soms wat treurig

In mijn smeulend haardvuur keek,

In één van die malle vlagen,

Vlagen van melancholie,

Dan kwam jij mij zwijgend vragen,

Met je kop — zoo op mijn knie,

Of ’t mij dan geen troost kon schenken,

— ’k Zag ’t in j’ oogen, klaar als glas —

Als ik even wou bedenken,

Dat jij, Snap, er óók nog was?......

Och, jij zult er niets van weten,

Zedeloos, goddeloos, vriendelijk beest,

Maar ik zal je nooit vergeten,

Want je bent mijn vriend geweest. —

En als men m’ een plaats mocht geven,

Na mijn dood, in ’t Hemelsch Oord,

Wegens mijn fatsoenlijk leven

Naar de reg’len van Het Woord,

En men hield jou, Snap, er buiten,

Snap, zoo goddeloos...... maar zóó trouw!

Dan liep ik den Hemel uit, en

Kwam ik in de Hel, bij jou!

10. TOE, JONGENS, WEEST NIET WREED!

„Het is verboden een wapen bij zich te hebben...”

Wapenwet.

Zeg, heb j’ er wel eens even over nagedacht,

Dat woorden, lachjes, blikken, kunnen wonden — dooden?

Geen wet heeft ’t dragen van dat wapentuig verboden,

En ’t heeft toch al zoo heel veel wonden toegebracht,

Want ’t wreede woord is van je lippen, vóór je ’t weet:

Toe, jongens, weest niet wreed!

Je makkers noemen je zoo gauw een ruize-kei.

Geen kunst, ze te vermaken met je grove grappen,

Als ’t je niet deert den stumper op het hart te trappen;

Zie, ieder juicht je toe, en lacht — behalve hij!

Kijk naar zijn droeven blik, en zie wat je misdeed —

Toe, jongens, weest niet wreed!

Jij, vluggert, die zoo makkelijk je lessen leert,

Bedwing je, smoor dien harden hoonlach, jonge spotter,

Als daar een zwakke broeder, in beangst gestotter,

Blijft steken in zijn les, zoo moeizaam bestudeerd,

Waarop hij heeft gezwoegd, met tranen en met zweet —

Toe, jongens, weest niet wreed!

Jouw pak — Papa betaalde ’t! — is volmaakt van snit.

Maar moet je nu je buurman, d’ armen drommel, plagen,

Omdat ie d’ oude plunje van zijn broer moet dragen?

Doe net of je niet ziet, dat ’t ding hem leelijk zit;

Hij ging heusch graag precies zoo fijn als jij gekleed!

Toe, jongens, weest niet wreed!

Bespot hem niet, „die neus,” „die kromme,” of „die bult,”

Dankt God, dat gij zoo welgemaakt zijt, slanke knapen;

Weest er niet trotsch op! G’ hebt u zelf niet zoo geschapen!

Dat hij niet mooier is, is niet zijn eigen schuld.

Kom, maakt, dat hij het eens een oogenblik vergeet!

Toe, jongens, weest niet wreed!

„Die katjang!” — O, ik weet, je meent het niet zoo kwaad,

Maar stel je nu eens voor, dat jij zoo was geboren,

Zou jij daar dan graag elken, elken dag van hooren?

Denk hier eens aan, en — wedden, dat je ’t voortaan laat?

Er zijn toch leuke jongensnamen bij de vleet!

Toe, jongens, weest niet wreed!

„Die rooie” gaf wel graag een stukje van zijn pink,

Om zijn pruik voor jouw blonden krullebol te ruilen,

En eenzaam ligt hij ’s nachts misschien in bed te huilen;

Hij hield zich overdag zoo kranig en zoo flink,

Maar als hij ’s heel alleen is met zijn stille leed......

Toe, jongens, weest niet wreed!

Je bent nog jong. De zonne schijnt, de lente lacht,

Je speelt een vroolijk spel in tien of twaalf bedrijven;

Kom, laat dat stuk voor allemaal een blijspel blijven!

Wie weet wat jou, of d’ andren, in de wereld wacht?

Daar ’s meen’ge droeve rol in ’t Spel, dat ’t Leven heet......

Toe, jongens, weest niet wreed!

11. DES EENLINGS MIJMERIJ.

Als ’s nachts de wind de boomen zwiept,

Dat al de takken kraken,

Den schoorsteen schokt, en snerpt en piept,

En stormloopt langs de daken;

Wanneer ’t daarbuiten briescht en gilt,

En schrille stemmen gieren,

De lucht-demonen dol en wild

Hun woeste dansen zwieren —

Dan lig ik in mijn sponde loom,

En dankbaar voor het duister,

Want door mijn wake doolt de droom......

Zoo lig ik lang, en luister.

Daar hoor ik plots een zachten tik,

Ik heb niet hooren loopen,

Ik mompel: binnen! zonder schrik;

De deur gaat zachtkens open.

En zie, daar in het duister staat,

In gracelijke deining,

Gehuld in transparant gewaad,

Een lichte geestverschijning.

Het is de geest der mijmerij,

Een soort van elfenkoning;

Ik wenk hem: kom wat naderbij,

Wees welkom in mijn woning!

Hij zet zich op mijn sponde neer,

En vat mijn hand gezellig;

Zijn blik is vriendelijk en teer,

Maar toch wel vast en stellig.

Hij spreekt mij toe, zijn stem is zacht,

En klinkt gedempt in d’ ooren,

Maar met een innerlijke kracht —

Heel prettig om te hooren.

’k Verbaas me dat ’k me niet verbaas,

En alles zoo gewoon vind,

En met dien gast in nevelwaas

Direct den juisten toon vind.

Ik laat het meest het woord aan hem,

En luister maar geduldig,

Als hij vertelt, met zachte stem,

Verhalen menigvuldig.

Hij spreekt ontroerend mooi met mij,

Van lang vervlogen dingen,

En toovert mij de bontste rij

Van schoone erinneringen.

Hij blijkt veel beter nog dan ik

Van al mijn doen te weten,

Van menig heerlijk oogenblik,

Dat ’k heelemaal was vergeten.

Hij spreekt mij van wat valsch, wat echt,

Wat bitter, en wat zoet was;

’k Heb nooit geweten, dat ’k zóó slecht —

En ook niet, dat ’k zoo goed was.

Soms vangt een droeve sproke aan,

Heel zachtjes toegefluisterd,

Totdat op eens een enkle traan

Mijn starend oog verduistert.

Dan is ’t weer of zijn woord mij licht

In zoete droome wiegelt,

Terwijl mijn lach zich op ’t gezicht

Van mijn gezel weerspiegelt.

Zoo blijven wij, wijl d’ ure vliedt,

Intieme dingen fluistren;

Het noodweer buiten hoor ik niet:

’k Lig naar mijn vriend te luistren.

Dan — als hij ziet, dat nieuwe lust,

En nieuwe moed in ’t leven

Mij weer bezielt, dat hij mij rust

En vrede heeft hergeven,

Dan zegt hij zacht vaarwel, en gaat

Zooals hij was gekomen;

En ik, wat moe van al ’t gepraat,

Verzink in diepe droomen......

O, eenling, die de stilte vreest,

Gedoog, dat ik u rade;

Spreek dikwijls met dien goeden Geest

In wolken-witte wade.

Gij moet dien Gids, en Godsgezant,

Uw zielsvertrouwen schenken,

Hij voert u door een wonderland,

Langs wegen van ’t Herdenken.

Alleen-zijn is geen eenzaamheid,

Verdwaasden, die ’t verwenschen!

Weet, dat gij enkel eenzaam zijt,

Te midden van de menschen.

12. TWEE-EENHEID.

Zoo schijnt de zee den scheepling schuimend grijs,

Of zonnig groen, naar ’t lichten van de luchten,

Zoo als wij luide zingen — zachtkens zuchten,

Naar wat de ziel zegt, — op dezelfde wijs.

Hoe angstig bij de teederste geruchten,

Hoe onverstoord bij ’t scheurend schril gekrijsch

Leven wij lustig! — toch in stil gepeis,

En mat bij ’t hopen, moedig in het duchten.

Terwijl wij zoeken, glijdt ons vaartuig voort,

Tot wij in blijden ernst en donkre vreugd

De lijnen speuren van de verre kusten.

Daar naadren wij het Onbekende Oord,

Met kalmte in ons — bijna zielsverheugd,

Want ginder zullen wij dan eindlijk rusten.

L’ENVOI.

Mijn boekje, ga — en maak mij, als het kan, wat vrinden.

De wereld is zoo wijd — de menschen zijn zoo klein,

Het is zoo moeilijk soms, den verren vriend te vinden;

Waar wonen zij, die onze geestverwanten zijn?

Mijn boekje, ga — en laat de Ruize-rijmen spreken.

Als gij maar hier of daar wat kleur brengt of wat licht,

Dan hebt gij, kleine bode, ondanks uw gebreken,

Gehoorzaam aan mijn woord, naar wensch uw werk verricht.

Mijn boekje, ga — begin met moed uw zwerversleven,

Verkondig wat ik voeld’ en dacht, met klaren klank......

Wie ik geërgerd heb, die mogen ’t mij vergeven,

En wie tevreden zijn, don’t mention it! — geen dank.

Verbeteringen

- Inhoud „33” in „23” (19 Het enkele woord 23)

- Inhoud „56” in „55” (55 Een faillissement)

- Inhoud , toegevoegd (Lof der Zotheid, I)

- Inhoud „toneelstuk” in „tooneelstuk” (een tooneelstuk?)

- 1 „ijn” in „zijn” (Hij groeit geweldig door zijn haar)

- 4 ” toegevoegd (vandaag mooi weer?” —)

- 7 . toegevoegd (8. ST. NICOLAASKLACHT.)

- 11 inspringing weggehaald (Hij heeft het rustig, vrank en vrij)

- 12 inspringing toegevoegd (Die het Menschdom)

- 12 „vernuftig” in „vernuftigs” (Veel vernuftigs)

- 35 ’ in ” (die huichelaar!”)

- 38 ’ in ” (geestdrift” en)

- 42 „eind” in „ein” (und ein „Stück Papier.”)

- 42 inspringing toegevoegd (Der schrieb’ wohl ein „Stück Papier”,)

- 52 „gedinstingeerd” in gedistingeerd (Scheldt dan gedistingeerd!)

- 68 ” toegevoegd (grootsch en prachtig!”)

- 77 „45” in „35” (35. DIVINA COMOEDIA.)

- 81 „ toegevoegd („Ik mag wel)

- 89 „kom” in „Kom” (Ja. ’k Kom ten langen leste)

- 91 ” toegevoegd (klas masseur.”)

- 93 ” toegevoegd (Dat ’s Gods hand.”)

- 100 „ toegevoegd („LIEFDE VERLOOCHENT)

- 100 2 x „ toegevoegd („SLUIPMOORD) („DE BLOEDHAAT)

- 101 „Zij” in „Gij” (zie Gij tot ’t end)

- 104 , in . (En ze deeglijk te luksburgen gaat niet.)

- 113 . toegevoegd (nooit schoenderen.)

- 116 ” toegevoegd (juffrouw,” of)

- 118 „ toegevoegd („’t Gaat daar om)

- 156 „ toegevoegd („Dit is Cromwell’s)

- 161 „ toegevoegd („’k Moet tien voet dichter bij hem staan)

- 163 „ toegevoegd („is deze aarde;)

- 194 „e” in „o” (3o. Bovendien acht ik het ongewensch)

- 235 „woarin” in „waarin” (waarin Bob toon)

- 236 „boeksertje” in „boksertje” (Snoezig boksertje)

- 238 . in , (Wanneer hij wordt veroordeeld,)

- 240 „borreel” in „borrel” (Wie niet van een borrel houdt)

*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK RUIZE-RIJMEN ***

Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.

Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away—you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.

START: FULL LICENSE

THE FULL PROJECT GUTENBERG™ LICENSE

PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.

Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg electronic works

1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg License when you share it without charge with others.

1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.

1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg™ License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

1.E.2. If an individual Project Gutenberg electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3. If an individual Project Gutenberg electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg.

1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg License.

1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg electronic works provided that:

- • You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”

- • You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.

- • You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.

- • You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.

1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.

1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.

1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg work, and (c) any Defect you cause.

Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg

Project Gutenberg is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg’s goals and ensuring that the Project Gutenberg collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.

Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.

The Foundation’s business office is located at 41 Watchung Plaza #516, Montclair NJ 07042, USA, +1 (862) 621-9288. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact

Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.

While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate.

Section 5. General Information About Project Gutenberg electronic works

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.

This website includes information about Project Gutenberg, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

Table of Contents

RUIZE-RIJMEN

LEEN-RIJM.

INHOUD.

I. ZEDE-RIJMEN.

1. NAAMPIE.

2. BROER, ZUS EN MOP.

3. DE REVANCHE-IDEE.

4. WIJ, DWAZEN!

5. EER EN HOOGACHTING!

6. EEN KAARTJE!

7. DÎNER À PRIX FIXE.

8. ST. NICOLAASKLACHT.

9. DE LIEVE JEUGD.

10. VERJAARSWENSCH.

11. CELIBATAIRSWEE.

12. BEÊ AAN NEÊRLANDS GOÔN.

13. RIDDERORDENRIJM.

14. DE NETTE MENSCH SPREEKT.

15. DE SÉANCE.

16. IMPÔT UNIQUE.

17. VISITE.

18. DE HUWELIJKSRECEPTIE.

19. HET ENKELE WOORD.

20. DE DIEP-BEDROEFDE AANBEHUWDELINGEN.

21. MIJN BEGRAFENIS.

II. POLITIEKE RIJMEN.

1. WAT MOET MIJN ZOON WORDEN?

2. DE BIJZONDERSTE VOORZIENIGHEID OP HET GEVALLEN BOEKSKE.

3. DE RAAD DER BEZADIGDEN.

4. PENELOPE.

5. AAN LIEFTINCK, HET TACHTIGJARIG KAMERLID.

6. STEMRIJM.

III. OORLOGS-RIJMEN.

1. DE BLOEDGEBEDEN.

2. HET SCHOONSTE.

3. DAPPERE SOLDATEN, BANGE DIPLOMATEN.

4. ZES DIPLOMATEN.

5. AAN CORT.

6. NIEDERLAND! DIE WAFFEN NIEDER!

7. MOEDER, WIL U BABY ROEPEN?

8. THE HYMN OF HATE.

9. CONSPUEZ!

10. OLIEVERF-RIJM.

11. DE TIEN.

12. ’T WORDT WEER AANGEVULD.

13. IN DEN GULDEN RIDDERTIJD.

14. „SCHIMPT HEUSCHELIJCK!”

15. DIETSCHLAND, DIETSCHLAND, UEBER ALLES!

16. O, GIJ, EENS DE ZON VAN MIJN LEVEN.

17. ACH, DEDEN WIJ OOK MAAR MEE!

18. DAT IS HET!

19. WANHOPIG BESLUIT VAN EEN GESLINGERD KRANTENLEZER.

20. DIE GROSZE ZEIT.

21. DE GROOTE TOEVLUCHT.

22. IK HEB NU NET EEN JAAR GEMOORD.

23. DE HOCHKULTUR EN DE BLOOMING FOREIGNER.

24. OPEN BRIEF.

25. DE TOEKOMST.

26. WAT ZIJ KUNNEN DOEN.

27. O, DIE BLINDE, BLINDE, BLINDE...

28. DE ZWARTE LIJN.

29. DE MELKKNECHT EN DE DUITSCHE KULTUR.

30. WE WONEN IN EEN HOUTEN HUIS.

31. LEUZEN-RIJM.

32. REIK MIJ DE HAND, OF......

33. WIJ!

34. DE SNOEVERS.

35. DIVINA COMOEDIA.

36. ONZE OUDE.

37. DE STRIKTSTE BEVELEN.

38. QUOD LICET JOVI NON LICET BOVI.

39. DE GEVALLEN RUITER.

40. DE TOEKOMSTIGE LEIDING DER MENSCHHEID.

41. BIOLOGISCHE FRIEDENSRÜSTUNGEN.

42. LEUGEN-RIJM.

43. ROFFEL-RIJM.

44. CHARIVARIUS’ BEKEERING.

45. HET MEILIED DER MOEDERS.

46. MAJESTEIT OF HET KONINGSCHAP VOLGENS TSAAR EN KEIZER.

47. PRINSEN-RIJM.

48. EEN NEUTRAAL LIED VAN DEN OORLOG EN HET OPPERWEZEN.

49. AAN FRANS BASTIAANSE, MIJN CONCURRENT-RUIZERIJMER.

50. AAN CHARIVARIUS, om hem gerust te stellen.

51. VORSTENSCHOOL.

52. KARL EN ZITA OF HET BIOSKOOPGEVAAR.

53. MIES, CHARIVARIUS, DE KANARIE EN DE OORLOG.

54. O! O! O!

55. EEN FAILLISSEMENT.

56. WIJ DUITSCHERS, VOORHEEN EN THANS.

57. HOOG BEZOEK.

58. DE BRIEF VAN DEN VADER.

59. HOEZEE!

IV. TAAL.

1. TAAL-RIJM.

2. ED-DIJM.

3. MEVROUW.

4. BESLIST.

5. RUIZE!

6. WAAR GAAT HET OM?

7. PRACHT-BEWEGING.

8. ZIELIGE ZALIGHEID.

9. FEDERALISME.

10. HET LIED VAN MOOIE KAREL UIT DE JORDAAN.

11. UITKOMST-RIJM.

12. SPREEK JE MOERS TAAL!

13. THE OLD MASTERS OF HOLLAND.

14. DE CHAOS.

V. KUNST.

1. AAN SPEENHOFF.

2. DE BENAUWDE VESTE.

3. AAN TIELENS.

4. D’R KOMEN NETTE LUI!

5. PRELUDIUM.

6. HOLLANDSCHE HUMOR.

7. HOE SCHRIJF IK EEN TOONEELSTUK?

8. DE BLOEMENTUIN.

9. DE CRITICUS.

VI. LETTEREN.

1. VAERS.

2. SONNET.

3. HET GOUDENE RAADSEL VAN HET WONDERE GELUK.

4. EEN ST. NICOLAASCADEAUTJE.

5. RID- EN RUNDERS.

6. ZAK-DRAMA.

7. RUST-RIJM.

DE RIDDER VAN GRANADA.

8. RIJM-RIJM.

BALLADE.

9. LOFRIJM OP DE PRIKKEL-IDYLLEN.[3]

VII. IERSCHE GIJN

VIII. OVIDIUS’ HERSCHEPPINGEN.

1. DEUCALION EN PYRRHA.

2. ECHO.

3. NARCISSUS.

4. PYGMALION.

5. ARACHNE.

6. ICARUS.

7. PYRAMUS EN THISBE.

8. PHILEMON EN BAUCIS.

9. PHAETON.

IX. GESCHIEDENIS DES VADERLANDS.

EERSTE ZANG.

TWEEDE ZANG.

DERDE ZANG.

VIERDE ZANG.

VIJFDE ZANG.

X. ALLERLEI.

1. MEI-RIJM.

2. DE POST-STAKING.

3. NAPOLEON-RIJM.

4. EERSTE LIEFDE.

5. KWAK-RIJM.

6. HET WONDER.

7. O, TELEFOON!

8. OPGEMERKT.

9. STEMMINGSRIJM VAN DOOD EN LEVEN.

10. DE TREINEN ZIJN OP TIJD.

11. HAZEN-RIJM.

12. MENSCH, ERGER JE NIET!

13. OWEEERSWEE OF HET EET-EXAMEN.

14. DE OWEEËRS KRIJGEN LES.

15. LOFLIED OP DE VRIENDSCHAP.

16. HET ANTWOORD VAN ’T MEISJE.

17. WAAR WERD OPREGHTER TROU......

18. EXAMEN-RIJM.

19. AUTO-RIJM.

20. GEMAKKELIJKE BIJVERDIENSTE.

21. HET EENE MERKWAARDIGE.

22. IDYLLE.

23. LENTELIED.

24. OP DE AUTO-TENTOONSTELLING.

25. VOETBAL-HYMNE.

26. HET EENE NOODIGE.

27. LOF DER ZOTHEID. I.

28. LOF DER ZOTHEID. II.

29. DE BLOEDNEUSPROLEET.

30. RECLAME-RIJM.

31. HET ERGSTE.

32. PLAATSELIJKE KEUZE.

33. DE BLAREN EN DE BLADEN.

34. DE NIET-ONBEVOEGDE ZIJDE.

35. HET PLAATSELIJKE BLAADJE.

36. PATRICISCH PROLETARIAAT.

37. KERSTLIEDJE.

38. LEVENSWIJSHEID.

XI. VAN LEVEN EN STILTE.

1. LEVENSLIED.

2. CHARIVARIUS IN DE ALPEN (DE PERS IN DE WOLKEN).

3. BOSCH-RIJM.

4. STRAND-RIJM.

5. SNEEUW-DAG IN DE DUINEN.

6. KACHEL-MIJMERIJ.

7. DE JONGE BLINDE.

8. BELLO, DE TREKHOND, dien Charivarius, na wat afdingen, voor ƒ 7,50 kocht van een hondenbeul.

9. TREUR-RIJM.

10. TOE, JONGENS, WEEST NIET WREED!

11. DES EENLINGS MIJMERIJ.

12. TWEE-EENHEID.

L’ENVOI.

Verbeteringen

THE FULL PROJECT GUTENBERG™ LICENSE